Alaiza Paxkevitx
| Alaiza Paxkevitx | |
|---|---|
.jpg) | |
| Bizitza | |
| Jaiotza | Piasčyna (en)  , 1876ko uztailaren 3a (juliotar egutegia) |
| Herrialdea |  Errusiar Inperioa |
| Heriotza | Stary Dvor, 1916ko otsailaren 5a (juliotar egutegia) (39 urte) |
| Hobiratze lekua | Stary Dvor |
| Heriotza modua | berezko heriotza: Tifusa |
| Familia | |
| Ezkontidea(k) | Steponas Kairys (en) |
| Hezkuntza | |
| Heziketa | Jagellondar Unibertsitatea Faculty of Philosophy in the Lviv University (en) |
| Hizkuntzak | bielorrusiera |
| Jarduerak | |
| Jarduerak | iritzi-kazetaria, poeta, idazlea, politikaria, public figure (en) , antzerki aktorea, itzultzailea, irakaslea, feldsher (en) , editorea eta erizaina |
| Kidetza | Q13031129 Vilna Belarusian Teachers Training Courses (en) |
| Izengoitia(k) | Цётка, Гаўрыла з Полацка, Мацей Крапіўка, Крапіўка, М. Крапівіха, Крапівіха, Гаўрыла, Тымчасовы, Банадысь Асака, Ciotka eta Tymczasowy |
| Ideologia eta sinesmenak | |
| Alderdi politikoa | Belarusian Socialist Assembly (en) |
Alaiza Stsiapanauna Paxkevitx[1] (ezkondu ondorengo abizenez Kairys; bielorrusieraz: Алаiза Сцяпанаўна Пашкевіч (Кайрыс); Piastxyna, 1876ko uztailaren 15agreg./uztailaren 3ajul. – Stary Dvor, 1916ko otsailaren 18agreg./otsailaren 5ajul.), Tsiotka (bielorrusieraz: Цётка, euskaraz: «Izeba») izengoitiaz ere ezaguna, bielorrusiar poeta eta Bielorrusiako berpizkunde nazional-demokratikoaren ekintzaile politikoa izan zen.[2][3]
Bizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Alaiza Paxkevitx familia noble eta aberats batean jaio zen.[2] Vasilixki herriko San Joanes Bataiatzailearen eliza katolikoan bataiatu zuten.[4] Vilniusen eta San Petersburgon egin zituen ikasketak.[4]
Bielorrusiako Asanblada Sozialistaren sortzaileetako bat izan zen. 1904an, Vilniusera itzuli zen klase, nazio eta emakumeen kontzientzia esnatu batekin, eta une hartatik aurrera, emakumeen eskubideen alde borrokatu zen.[4] Langile taldeak antolatu zituen, gobernuaren aurkako aldarrikapenak idatzi eta sustatu zituen, eta eztabaidetan eta bilera politikoetan parte hartu zuen. Bere aktibismo politikoagatik, Galitziara emigratzera behartuta egon zen, garai hartan Austria-Hungariako Inperioaren parte zena. Han Lviven bizi izan zen[3] eta Lviveko Unibertsitateko Filosofia Fakultatean sartu zen ikasle autonomo gisa. 1906an, bi poesia bilduma argitaratu zituen Zhovkva herrian, Khrest na svabodu eta Skrypka belaruskaia. Aldi berean, legez kanpo joan zen Vilniusera, eta han Naxa Dolia egunkariaren prestaketan parte hartu zuen.
1908-1909 urteetan Krakovian bizi izan zen eta Jagellondar Unibertsitateko Giza Zientzien Fakultatean ikasi zuen.[3] 1911n, Steponas Kairys lituaniar ingeniari eta demokraziaren aldeko ekintzailearekin ezkondu zen. Urte berean, Bielorrusiara itzuli eta hezkuntza-jardueretan parte hartu zuen. Bazhnitski antzokian aritu zen, besteak beste. Lutxynka haur eta gazteentzako aldizkariaren sortzailea eta lehen editorea ere izan zen.[5]
Lehen Mundu Gerran, erizain gisa lan egin zuen Vilniusko ospitale militar batean. 1916ko hasieran, gurasoengana joan zen eta tifusaz gaixotutako herritarrei lagundu zien. 1916ko otsailean hil zen tifusaren ondorioz.
Lanak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Mora: (Rewolucja narodna) (1905)
- Pad xtandartam / Pad sztandaram (1905)
- Perxaie txytanne dlia dzetak belarusau / Pierszaje czytańnie dla dzietak biełarusoŭ (1906)
- Hasciniec dla małych dziaciej (1906)
- Skrypka belaruskaia / Skrypka biełaruskaja (1906)
- Khrest na svabodu / Chest na swabodu (1906)
- Prahrama dlia zbirannia materyalau ab batleikakh na Belarusi (1910)
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 156. Alfabeto zirilikoz idatzitako izenak euskarara aldatzeko transkripzio-sistema. Gasteiz: Euskaltzaindia (argitaratze data: 2009-02-27) (kontsulta data: 2025-09-29).
- ↑ a b (Bielorrusieraz) «Пашкевіч (Цётка) Алаіза Сцяпанаўна» Родная мова (kontsulta data: 2025-09-29).
- ↑ a b c (Bielorrusieraz) Арлоў, Уладзімер. «Алаіза Пашкевіч (Цётка) (15.7.1876, фальварак Пешчын (цяпер Шчучынскі раён) — 17.2.1916, вёска Стары Двор (Шчучынскі раён))» Радыё Свабода 2016-04-07 (kontsulta data: 2025-09-29).
- ↑ a b c (Bielorrusieraz) «Алаіза Пашкевіч: таямніца шлюбу, перыпетыі навучання і «вясковая манера»» Звязда 2021-02-15 (kontsulta data: 2025-09-29).
- ↑ (Bielorrusieraz) Кайрыс, С. «З маіх успамінаў пра Цётку…» Перадрук: 68-78..
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q2986655
Multimedia: Alaiza Paškievič / Q2986655