Sublimazio

Iodoa, sublimatzen.

Sublimazioa edo sublimatzea egoera likidotik pasa gabe solidotik gasera igarotzean datzan materiaren egoera aldaketa da. Alderantzizko prozesua ere berdin izenda daiteke, hau da, gas-egoeratik solidora igarotzen dena; baina kasu horietan, zuzenagoa da alderantzizko sublimazioa erabiltzea.

Sublimazioa gertatzeko substantzia solidoaren molekulak energia handiarekin bibratzen hasten dira, kohesio indarrak gainditu eta gas-egoerara trantsizioa burutzen du. Alderantzizko kasuan, gas-egoeran dauden molekulek talka egiten dute egoera solidora igarotzeko.

Egoera-aldaketa horiek tenperatura eta presio aldaketei esker lor daitezke. Hori hobeto ikusten da fase-diagrama erabiliz.

Sublimazioa liofilizazioan erabilgarria da elikagai eta sendagai liofilizatuak lortzeko.

Adibideak

Izotz lehorra airean sublimatzen

Karbono dioxidoa

Karbono dioxido solidoak (izotz lehorra) leku guztietan sublimatzen da puntu hirukoitzaren azpitik dagoen lerroan, adibidez, 1atm-ko presioan –78,5 ºC-tik gora.

Ura

Uraren fase-diagrama, log-lin grafiko gisa, 1 Pa-tik 1 TPa-ra bitarteko presioarekin eta 0 K-tik 660 K-ra bitarteko tenperaturarekin

Elurra eta izotza gradualki sublimatzen dira solido-likido mugaren (fusio-puntua) azpiko tenperaturetan (oro har, 0 °C), eta presio partzialetan 612 Pa-ko (0,00604 atm) puntu hirukoitzeko presioaren azpitik, abiadura txikian.

Liofilizazioan, deshidratatu beharreko materiala izoztu egiten da, eta haren ura sublimatzen uzten da, presio murriztuarekin edo hutsean. Hotz bolada batean elur-eremu batetik elurra galtzea, askotan, eguzkiak zuzenean elurraren goiko geruzetan eragiten duelako gertatzen da. Izotzaren sublimazioa glaziar-izotzaren higadura-faktore bat da, glaziologian ablazio gisa ezagutzen dena.

Naftalina (naftaleno) bolak

Naftalenoa

Naftalenoa, naftalina bezalako pestizidetan aurkitu ohi den konposatu organikoa, erraz sublimatzen da, elkarrekin van der Waalsen indar intermolekularren bidez soilik mantentzen diren molekula apolarrez eginda dagoelako. Naftalenoa tenperatura eta presio estandarrean gradualki sublimatzen den solido bat da, abiadura handian, sublimazio puntu kritikoa 80 °C inguruan du (176 °F). Tenperatura baxuan, bere lurrun-presioa nahiko handia da, 1 mmHg 53 °C-tan, naftalenoaren forma solidoa gasean lurrundu dadin. Gainazal freskoetan naftalenoaren lurrunak solidotu egingo dira eta orratz itxurako kristalak sortzen dira.

Uraren zikloa eta sublimazioa

Uraren zikloa

Ura, funtsean, hiru egoeratan egon daiteke: solidoa, likidoa eta gaseosoa. Lurreko ura hidrosfera da, eta funtsezko hiru erreserba edo konpartimentutan banatzen da, bereziki ingurune ekologikoaren, ozeanoen, kontinenteen eta atmosferaren barruan. Horien artean, ziklo hidrologikoa eratzen duen etengabeko zirkulazioa dago. Eguzkiaren-erradiazioak (energia ematen du) eta grabitate-indarrak (zirkulazioa baldintzatzen eta bideratzen du) mantentzen dute ziklo hidrologikoa.

Fenomenoen sekuentzia horren bidez, lurrazaleko ura lurrun gisa atmosferara igarotzen da, eta bere fase likido eta solidoetara itzultzen da prezipitazio mota ezberdinen bidez. Ura lurrun-egoerara pasatzen da, ez bakarrik zuzeneko lurruntzetik eta landare eta animalien transpiraziotik, baita sublimaziotik ere (ur solidotik ur-lurrunerako zuzeneko igarobidea).

Purifikazioa sublimazio bidez

Hutseko sublimazio bidezko purifikazioaren ondorengo ferrozeno-kristalak

Kimikariek konposatuak purifikatzeko erabiltzen duten teknika da. Solido bat sublimazio aparatu batean jarri ohi da, eta hutsean berotzen da. Presio murriztuaren menpean, solidoa lurrundu egiten da eta konposatu purifikatu gisa kondentsatzen da hoztutako gainazal batean (hatz hotza), eta ezpurutasun-hondakin ez-lurrunkor bat uzten du atzean. Berotzeari utzi eta hutsa kendutakoan, konposatu purifikatua bildu daiteke hozte-gainazaletik.

Fase-aldaketa eskema

Materiaren fase-trantsizioen taula

Materiaren fase-aldaketak

-ra -tik	Solido	Likido	Gas	Plasma
Solido		Urtzea	Sublimatzea
Likido	Izoztea		Lurruntzea
Gas	Deposizioa	Kondentsazioa		Ionizatzea
Plasma			Birkonbinazioa

Kanpo estekak

• Datuak: Q131800
• Multimedia: Sublimation / Q131800

Artikulu hau zientziari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.