Altzaga

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Artikulu hau Gipuzkoako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Altzaga (argipena)».
Altzaga
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Altzaga.JPG
Altzaga udalerria. Atzealdean Usurbe mendia ageri da; eta behealdean, berriz, Arama udalerriko hainbat etxe.

Altzagako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Gipuzkoa
Eskualdea Goierri
Izen ofiziala Altzaga
Alkatea Imanol Muxika Katarain (en) Itzuli
Posta kodea 20248
INE kodea 20906
Herritarra altzagatar
Kokapena
Koordenatuak 43° 03′ 51″ N, 2° 09′ 17″ W / 43.064166666667°N,2.1547222222222°W / 43.064166666667; -2.1547222222222Koordenatuak: 43° 03′ 51″ N, 2° 09′ 17″ W / 43.064166666667°N,2.1547222222222°W / 43.064166666667; -2.1547222222222
Azalera 2,53 km2
Garaiera 248 metro
Distantzia 41 km Donostiara
Demografia
Biztanleria 173 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -5)
Dentsitatea 68,38 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 23,31
Zahartze tasa[1] % 16,45
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 52,63
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 84,21 (2011)
Genero desoreka[1] % -8,89 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 8,76 (2013)
Kultura
Euskaldunak[1] % 77,27 (2010)
Euskararen erabilera[2] % 51,6 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1615. urtea
Webgunea http://www.altzaga.eus

Altzaga Gipuzkoako erdialdean eta Goierrin kokaturik dagoen landa-udalerri txiki eta euskalduna da, eskualdean biztanle gutxien daukana, Gaintzarekin eta Aramarekin batera. Izan ere, 173 biztanle zituen 2016. urtean. UEMAko kidea da. Altzagarrek zakurrak ezizena dute.

Etimologiaren aldetik, haltz zuhaitzetik datorkio izena.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean Legorreta, ekialdean Baliarrain eta Gaintza, hegoaldean Zaldibia, eta mendebaldean Itsasondo eta Arama ditu mugakide.

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1960ko hamarkadaren amaieran Altzaga eta Itsasondo batu ziren, eta hogei bat urte geroago banandu egin ziren.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2019an 188 biztanle zituen. Horietatik %18,62k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %5,32 ziren.[3] XXI. mende hasieran etxe berriak egin ziren eta ondorioz familia gehiago joan ziren Altzagara bizitzera.[4]

Altzagako biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Altzagako Antonio Zubeldiaren[5] testigantza, altzagako eskolan erdaraz egin beharraren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[6][7] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Altzagako euskara[8] gipuzkeraren[9] aldaera bat da, sartaldeko gipuzkeraren[10] parte den Goierriko euskara[11] zehazki. Urolaldeko hizkerarekin batera Sartaldeko azpieuskalkia osatzen du Goierrikoak, baina Urolaldekoan sakonagoa da mendebaleko euskararen eragina. Nortasun beteko hizkera da Goierrikoa, batasun handikoa, nahiz eta gorabeherak badiren mendebaletik ekialdera, hau da, Segura, Zegama eta Legazpitik Zaldibia edo Legorretara. Ataungoa ere berezia da, ziurrenik, bakarti samar eta Nafarroako mugan dagoelako. Abaltzisketak eta Ikaztegietak Tolosaldearekin lotura egiten dute, eta Urretxuk eta Zumarragak, berriz, Goierri eta Urolaldearen artekoa.

2016an herritarren %88,69 euskalduna zen.[3]

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkatea Agintaldia Alderdia
Imanol Muxika Katarain 2007-2015 Altzagako Artea Taldea (Independenteak)
Altzagako udal hauteskundeak
Alderdi politikoa 2015[12] 2011[13] 2007[14] 2003[15] 1999[16] 1995[17] 1991[18]
Altzagako Artea Taldea (AAT) %73,75 5 %91,86 5 %95,06 5 %97,47 5 %92,06 1 %95,45 1 - -
Egutera Altzagako2. Taldea (EA2T) %8,75 0 - - - - - - - - - - - -
Alderdi Popularra (PP) - - %2,33 0 %3,07 0 %0,00 0 - - - - - -
Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - - - %90,48 1

1991n berriz udalerri bihurtu zenetik alkate berdina eduki zuen Altzagak 24 urtez: Imanol Muxika Katarain.

2011ko udal hauteskundetan Altzagako Artea taldeak 5 zinegotzi lortu zituen.[19]Imanol Muxika Katarain izendatu zuten alkate. 2013. urtean hiru zinegotzik dimisioa eman zuten, eta ondorioz urtebetean ezin izan zen udalbatzarrik egin. 2014ko apirilean udala gobernatuko zuen kudeaketa batzordea eratu zuten, eta Imanol Muxika Katarain lehendakari ipini zuten.[20]

2015eko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: Altzagako Artea Taldea 58 boto (5 zinegotzi). Egutera Altzagako taldea 11 boto.[21] Eluska Ibarguren izendatu zuten alkate.[4] 2016ko azaroan Ibargurenek kargua utzi zuen arrazoi pertsonalengatik, eta Mitxel Arizkorreta izendatu zuten alkate.[22]

2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: Altzaga Denok Elkarrekin taldeak 59 boto. Altzaga Artea taldea 55 boto.[23] Maite Garmendia (Altzaga Denok Elkarrekin) izendatu zuten alkate.[24]

Altzagarate auzoa

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Altzagarate ermita

Aipatzekoak dira XVI. mendeko San Migel parrokia-eliza eta Altzagarateko Amaren baseliza; azken horretan Andre Mariaren irudi erromanikoa dago. Herriko festak irailaren 29an egiten dituzte, San Mikelen omenez.

Bestela, ondare zibilean nabarmentzekoak dira herrian hain ugariak diren baserriak.

Altzagatar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herrigunea.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f g Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. «UEMA-Atlasa» Euskararen erabilera (UEMA).
  3. a b «Web Eustat. Altzagako datu estatistikoak» eu.eustat.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  4. a b «Eluska Ibarguren (Altzagako alkatea): "Bizia eta bizitasuna eman nahi diogu Altzagako herriari"» Goierriko Hitza 2015-11-04 . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  5. «Zubeldia Olano, Antonio - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-24.
  6. «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-24.
  7. «Altzagako eskolan erdaraz hitz egin behar zuten - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-24.
  8. «Altzaga - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-29.
  9. «Erdialdekoa - Gipuzkera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-29.
  10. «Sartaldekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-29.
  11. «Goierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-08-29.
  12. Altzagako udal hauteskundeak 2015.
  13. Altzagako udal hauteskundeak 2011.
  14. Altzagako udal hauteskundeak 2007.
  15. Altzagako udal hauteskundeak 2003.
  16. Altzagako udal hauteskundeak 1999.
  17. Altzagako udal hauteskundeak 1995.
  18. Altzagako udal hauteskundeak 1991.
  19. https://goierri.hitza.eus/2011/05/22/altzagan-artea-taldeak-lortu-ditu-zinegotzi-guztiak/
  20. «Altzagan udal kudeaketa batzordea eratu dute, eta hasi da aurrekontua lantzen» Goierriko Hitza 2014-05-20 . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  21. https://www.euskadi.eus/ab12aAREWar/resultado/maint
  22. «Mitxel Arizkorreta izendatu dute Altzagako alkate» Goierriko Hitza 2016-11-10 . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  23. https://www.euskadi.eus/ab12aAREWar/resultado/maint
  24. ««Udala osatzen dugun taldeen harremanak ontzea nahiko nuke»» Goierriko Hitza 2019-10-02 . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  25. a b cetxenagusia. (2018-11-07). «Altzaga» Goierri Turismo . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  26. «GOITIA GARMENDIA, Juan Domingo - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa