Amarasko monasterioa

Amarasko monasterioa
	Ամարաս վանք; Amaras monastırı
	Irudi gehiago
Kokapena
Estatu burujabe	Azerbaijan
District of Azerbaijan	Khojavend District
Giza kokaleku	Sos
Koordenatuak	39°41′02″N 47°03′26″E / 39.68375°N 47.05722°E
Historia eta erabilera
Irekiera	IV. mendea
Erlijioa	Armeniako Eliza Apostolikoa
Elizbarrutia	Diocese of Artsakh (en)
Arkitektura
Estiloa	Armenian architecture (en)
Ondarea
	Webgune ofiziala

Amarasko monasterioa (armenieraz: Ամարաս վանք) armeniar monasterio bat da Karabakh Garaia eskualdean, Azerbaijan, Sos herritik gertu. Erdi Aroko Armenian erlijio- eta hezkuntza-zentro garrantzitsua izan zen.^[1] Amaras izan zen San Gregorioren hilobia, argiztatzailearen biloba, San Gregorio I. Argitzailea (338an hila).

Historia

Arkeologo batzuen ustez, lehen monasterioa tenplu zoroastrista zen, Armenian kristautasunaren hedapen-puntu bihurtu arte. Erdi Aroko kronisten arabera (Fausto Byuzand eta Movses Kaghankatvatsi ) San Gregorio I. Argitzailea IV. mendearen hasieran monasterioan izan zen. V. mendean zehar, Mesrop Maxtotsek (armeniar alfabetoaren asmatzailea) bere alfabeto berriaren lehen irakaskuntza zentroa ezarri zuen Amarasko monasterioan.^[2]

821eko inbasio arabiarrean, monasterioa arpilatu egin zuten. Gainera, 1223ko mongoliar inbasioetan, mongoliarrek monasterioa berriro arpilatu zuten. Azken hauek Gregorio I. Argitzailearen makulu pastorala eta 36 harribitxidun gurutze bat eraman zituzten.

XVII. mendean, Petros IV .ak berreraikitzea eta handitzea agindu zuen. 1832an errusiarrek monasterioa gotorleku bihurtu zuten, baina handik gutxira Gandzasarreko Egoitza Santuak monasterioa Armeniako Eliza Apostolikoari itzuli zion.^[3]

XX. mendean, Nargorno Karabaj Azerbaijan Sobietarrari eman zion SESBek, eta ez zuten onartu inolako kristau erritorik egitea bertan. 2023ko irailean Azerbaijanek Artsakh Errepublikari egindako erasoetan, indar azeriek okupatu zuten monasterioa irailaren 20an.^[4] Monasterioa azerbaijandar indar militarren kontrolpean dago, eta armeniarrak ezin dira han sartu.^[5]

Kondaira

Kondaira baten arabera, Tamerlanek monasterioa erabat suntsitu zuen 1387an. Tamerlanek agindu zuen bere tropek harriz harri bota zezatela monasterioa ibaira. Lana amaitu ondoren, tropek alde egin zuten. Horren ondoren, harriak bakarrik altxatu eta zegozkien tokietan berriro jarri ziren: monasterioa jainkozko indarrez berreraiki zen.