Andre Mariaren katedrala (Tallinn)
| Andre Mariaren katedrala (Tallinn) | |
|---|---|
| Tallinna toomkirik | |
,_Tallin,_Estonia,_2012-08-05,_DD_09.JPG)
.jpg)
| |
| Kokapena | |
| Herrialdea |  Estonia |
| Konderri |  Harju konderria |
| Udalerri | Tallinn |
| Kokapen fisikoa | Toompea |
| Koordenatuak | 59°26′13″N 24°44′20″E / 59.437017°N 24.738869°E |
 | |
| Historia eta erabilera | |
| Irekiera | XIII. mendea |
| Izenaren jatorria | virgin birth of Jesus (en)  |
| Erlijioa | luteranismoa |
| Elizbarrutia | Roman Catholic Diocese of Reval (en) Estonian Evangelical Lutheran Church (en) |
| Izena | Maria |
| Erabilera | katedral luteranoa katedral katolikoa |
| Erabiltzailea | Tallinn Dome Congregation (en) |
| Arkitektura | |
| Estiloa | arkitektura gotikoa |
| Ondarea | |
| Kontaktua | |
| Helbidea | Toom-Kooli 6 |
| Telefonoa | tel:+372-644-4140 |
Andre Mariaren katedrala (estonieraz: Tallinna toomkirik edo ofizialki Tallinna Püha Neitsi Maarja Piiskoplik Toomkirik, alemanez: Ritter- und Domkirche) Estoniako Tallinn hiriburuko Alde Zaharrean dagoen katedral luteranoa da, Toompea muinoan kokatua. Tallinngo eta Estonia kontinental osoko elizarik zaharrena da,[1] eta XVII. mendeko sutetik iraun zuen Toompeako eraikin bakarra ere bai.[2]
XIII. mendean ezarri zen katedral katoliko gisa, Danimarkako Erresumak Tallinn eta Estoniako iparraldea Gurutzada Baltikoetan konkistatu ondoren. Erreforma protestantearen ostean, eliza luterano bihurtu zen 1561ean,[3] eta gaur egun Estoniako Eliza Luterano Ebanjelikoaren buru espirituala den Tallinngo artzapezpikuaren egoitza da.
1995eko irailaren 20az geroztik, Tallinngo katedrala Estoniako kultur monumentu nazionala da.[3]
Iruditegia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]-
Absidearen kanpoaldea. -
Aldarea. -
Barnealdea. -
Barnealdea. -
Hilobiak. -
Sofia Gyllenhielmen hilobia. -
Organoa. -
Haize-orratza.
Ehorzketa nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Andre Mariaren katedralean, hainbat pertsona aipagarriren hilobiak daude. Hona hemen horietako batzuk:
| Izena eta bizialdia | Informazioa | Hilobiaren egilea | Amaiera urtea |
|---|---|---|---|
| Arnoldus (h. 1301) | apaiza | ||
| Sander de Pal (h. 1344) | kanonikoa | ||
| Woldemarus Sorsever | Tallinngo hargin ezezaguna | XIV. mendea | |
| Johannes Rekeling (h. 1401) | Tallinngo apezpikua (1390-1403) | ||
| Simon von der Borch (h. 1492) | Tallinngo apezpikua (1477-1492) | ||
| Nicolaus Roddendorp | Tallinngo apezpikua (1492-1509) | ||
| Margareta Eriksdotter Vasa (1497-1536) | Gustavo I.a Suediakoaren arreba, Joan VII.a Hoyako kondearen emaztea | ||
| J. Taube | c. 1562 | ||
| Pontus De la Gardie (1520-1585) | suediar militarra | Arent Passer | 1589-1595[4] |
| Sofia Gyllenhielm (1559-1583) | Joan III.a Suediakoaren alaba, Pontus De la Gardieren emaztea | Arent Passer | 1589-1595[4] |
| Olof Ryning (h. 1589) | suediar hofmarschalla, Estoniako gobernadoreordea | Hans von Aken | 1594 |
| Caspar von Tiesenhausen (c. 1550-c. 1611) | Kiiu etxaldearen jabea, Haapsaluko gobernadoreordea | Arent Passer | 1599 |
| Märta Oxenstierna | Caspar von Tiesenhausenen emaztea | Arent Passer | 1599 |
| Otto von Uexküll (h. 1601) | suediar militarra | Arent Passer | c. 1601 |
| Karl Henriksson Horn (c. 1550-1601) | suediar militarra | Arent Passer | c. 1601 |
| Agnes von Delwig | Karl Henriksson Hornen emaztea | Arent Passer | |
| Richard Rosencrantz (h. 1622) | Pärnuko gobernadoreordea | Arent Passer | c. 1623 |
| Margaretha Fahrensbach | Richard Rosencranzen eta geroago Thomas von Rammen emaztea | ||
| Thomas von Ramm (1564-1631) | Rigako alkatea eta Tartuko Auzitegiko presidentea | Arent Passerren ikasleak | 1634 |
| Franz Bernhard von Thurn (1592-1628) | suediar militarra | [5] | |
| Christian von Thurn (1624-1640) | Franz Bernhard von Thurnen semea | [5] | |
| Heinrich Matthias von Thurn (1567-1640) | bohemiar noblea, Fernando II.a Tirolgoaren aurkako matxinadaren buruzagia, geroago suediar diplomazialari eta militarra | ||
| Heinrich Burtt | suediar militarra | Tallinngo hargin ezezaguna | XVII. mendearen erdialdea |
| Magdalene von Vietinghoff | Heinrich Burtten emaztea | Tallinngo hargin ezezaguna | XVII. mendearen erdialdea |
| Dietrich von Taube (1601-1654) | Estoniako zaldunen burua | [6] | |
| Margarethe von Taube (h. 1667) | Dietrich von Tauberen emaztea | ||
| Hans Wrangel (h. 1663) | Tallinngo hargin ezezaguna | 1660ko hamarkada | |
| Elisabeth Tiesenhausen | Hans Wrangelen emaztea | Tallinngo hargin ezezaguna | 1660ko hamarkada |
| Caspar Wrede (h. 1667) | suediar militarra, Preedi, Briede eta Peipäla etxaldeen jabea | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1667[7] |
| Sophia Taube | Caspar Wrederen emaztea | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1667 |
| Lars Persson (h. 1667) | errege eskribaua | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1667 |
| Johann Hastfer (h. 1674) | suediar militar eta politikaria | Nicolaes Millich | 1676[8] |
| Fabian von Fersen (1626-1677) | suediar militar eta politikaria | Johann Gustav Stockenberg | XVII. mendearen bigarren erdia[9] |
| Sabina Elisabeth von Westerhagen (h. 1684/92) | Fabian von Fersenen emaztea | Johann Gustav Stockenberg | XVII. mendearen bigarren erdia |
| Otto Reinhold Taube (1627-1689) | suediar militarra, Tartuko gobernadoreordea, Maidla, Luunja eta Kullamaa etxaldeen jabea | Johann Gustav Stockenberg | XVII. mendearen amaiera |
| Margareta Oxe (c. 1630 - 1690 baino beranduago) | Otto Reinhold Tauberen emaztea | Johann Gustav Stockenberg | XVII. mendearen amaiera |
| Wolter von Stackelberg (1625-1691) | suediar militarra, Harju konderriko epailea, Haljava etxaldearen jabea | armarriko epitafioa: Tallinngo zurgin ezezaguna | c. 1692[10] |
| Hans von Wrangell (1626-1691) | suediar militar eta politikaria, Kuusiku, Vasta eta Tuhala etxaldeen jabea | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1692[11] |
| Margaretha von Lode | Hans von Wrangellen emaztea | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1691[11] |
| Reinhold von Lode | Pahkla etxaldearen jabea | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1695 |
| Reinhold von Wrangell | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1695[12] | |
| Catharina Elisabeth Nieroth | Reinhold von Wrangellen emaztea | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1695[12] |
| Otto Johann von Taube | Edise eta Koonu etxaldeen jabea | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1696 |
| Bernhard von Taube (1619-1696) | suediar militar eta politikaria, Navesti eta Kose etxaldeen alokatzailea | armarriko epitafioa: Christian Ackermann | c. 1696[13] |
| Johan Bagghufvud (1652-1702) | suediar militarra, Käravete etxaldearen jabea | armarriko epitafioa: Christian Ackermann | 1702[14][15] |
| Otto Wilhelm von Fersen (1623-1703) | suediar militar eta politikaria | Johan Gustav Stockenberg (?) | XVIII. mendearen hasiera |
| Carl Johann von Huene (h. 1743) | Tallinngo hargin ezezaguna | c. 1743 | |
| Karl von Wrangell (1677-1758) | militar eta politikaria, Koila, Kohatu, Kirna eta Kirdalu extaldeen jabea | ||
| Samuel Greigh (1736-1788) | eskoziar-errusiar itsasgizona | Giacomo Quarenghi | |
| Ferdinand von Tiesenhausen (1782-1805) | Alexandro I.a Errusiakoaren laguntzailea | c. 1806 | |
| Adam Johann von Krusenstern (1770-1846) | alemaniar-errusiar itsasgizona | Johann Gottfried Exner | 1848 |
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) «St. Mary’s Cathedral, Tallinn, Estonia» Spotting History (kontsulta data: 2025-04-01).
- ↑ (Ingelesez) «Toomkirik» Local Life (kontsulta data: 2025-04-01).
- ↑ a b (Estonieraz) «1087 Tallinna Toomkirik, 13.-19. saj» Kultuurimälestiste register (kontsulta data: 2025-04-01).
- ↑ a b (Estonieraz) «1332 P. De la Gardie ja S. Gyllenhielmi hauamonument-sarkofaag ja epitaaf, A. Passer, 1589-1595 (dolomiit, Märjamaa kivi, graniit, osaline kullatis)» Kultuurimälestiste register (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ a b (Suedieraz) «Von Thurn nr 5» Adelsvapen-Wiki (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ (Alemanez) Stackelberg, Otto Magnus von. (1931). «Dietrich von Taube» Genealogisches Handbuch der estländischen Ritterschaft. 1 Görlitz, 390 or. (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ (Suedieraz) «Casper Wrede, friherre Wrede af Elimä» Adelsvapen-Wiki (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ (Estonieraz) «1350 J. Hastferi hauamonument-epitaaf, N. Millich, 1676 (marmor)» Kultuurimälestiste register (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ (Estonieraz) «1344 F. v. Ferseni hauamonument-sarkofaag, 17. saj. II pool (paas)» Kultuurimälestiste register (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ (Estonieraz) «1475 W. Stackelbergi vapp-epitaaf, 1691 (puit, polükroomia)» Kultuurimälestiste register (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ a b (Alemanez) Stackelberg, Otto Magnus von. (1931). «Hans von Wrangell» Genealogisches Handbuch der estländischen Ritterschaft. 1, 555 or. (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ a b (Estonieraz) «1342 N. Wrangeli hauaplaat antiikvatekstiga, 1695 (paas)» Kultuurimälestiste register (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ (Estonieraz) «1480 B. Taube vapp-epitaaf, Chr. Ackermann, 1696 (puit, polükroomia)» Kultuurimälestiste register (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ (Suedieraz) «Johan Nilsson, adlad Bagghufvud» Adelsvapen-Wiki (kontsulta data: 2025-04-04).
- ↑ (Estonieraz) «1498 J. Baghuffudi (Baggehufvudi) vapp-epitaaf, Chr. Ackermann, 1702 (puit, polükroomia)» Kultuurimälestiste register (kontsulta data: 2025-04-04).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q937320
Multimedia: Cathedral of Saint Mary, Tallinn / Q937320