Andrei Sakharov

Wikipedia, Entziklopedia askea
Andrei Sakharov
RIAN archive 25981 Academician Sakharov.jpg
people's deputy of SSSR (en) Itzuli

Bizitza
Jaiotza Mosku1921eko maiatzaren 21a
Herrialdea Sovietar Errusia  1922)
 Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna  (1922 -
Talde etnikoa Errusiarra
Heriotza Mosku1989ko abenduaren 14a (68 urte)
Hobiratze lekua Vostryakovo Cemetery (en) Itzuli
Heriotza modua berezko heriotza: miokardio infartu akutua
Familia
Ezkontidea(k) Jelena Bonner
Hezkuntza
Heziketa Moskuko Estatu Unibertsitatea
MSU Faculty of Physics (en) Itzuli
(1938 - 1942)
Hezkuntza-maila Doctor of Sciences in Physics and Mathematics (en) Itzuli
Tesi zuzendaria Igor Tamm
Hizkuntzak errusiera
Ikaslea(k) Vladimir Lebedev (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerak fisikaria, giza eskubideen aldeko ekintzailea eta fisikari nuklearra
Enplegatzailea(k) Lebedev Physical Institute (en) Itzuli  (1947 -  1950)
Lebedev Physical Institute (en) Itzuli  (1968 -  1986ko abenduaren 23a)
Lebedev Physical Institute (en) Itzuli  (1986ko abenduaren 23a -
Jasotako sariak
Kidetza Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala
Zientzien Errusiar Akademia
Sobietar Batasuneko Zientzien Akademia
Frantziako Zientzien Akademia
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Amerikako Sozietate Filosofikoa
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa ateismoa

Andrei Dmitrievitx Sakharov (errusieraz: Андре́й Дми́триевич Са́харов; Mosku, Sobietar Batasuna, 1921eko maiatzaren 21a - ibidem, 1989ko abenduaren 14a) fisikaria izan zen.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aita fisikaria zuen eta, hark bezala, fisika-ikasketak egin zituen Moskun. 1947an doktore-titulua eskuratu zuen eta 1953an Zientzien Errusiar Akademiako kide egin zuten. Urte horretan Sobietar Batasunaren lehen hidrogenozko bonba prestatzen parte hartu zuen, eta zientzialari gorenen ohoreak jaso zituen. 1961. urtean, ordea, Nikita Khrustxoven planen aurkako iritziak eman zituen, hidrogeno bonbak ekar zitzakeen ondorio kaltegarriak zirela eta, eta 1964an T. D. Lysenko biologoaren teorien aurkako mugimenduaren buru bihurtu zen.

1968an Aurrerapena, elkarbizitza eta askatasun intelektuala saiakera argitaratu zuen Sobietar Batasunetik kanpo. Lan horretan, arma nuklearrak gutxitzea eskatzeaz gainera, sistema kapitalista eta sistema komunista, sozialismo demokratiko baterantz elkartzeko asmoak agertu zituen. 1970an Giza Eskubideen Komitea sortu zuen.

1971. urtean Jelena Georgievna Bonner giza eskubideen aldeko militantearekin ezkondu zen. Sobietar Batasuneko gobernuarekiko harremanak guztiz txartu ziren, eta zentsura ezarri zioten agintariek. 1975ean Bakearen Nobel saria eman zioten, eta 1980-1985urte bitartean gobernuarekin zituen desadostasunak zirela eta, Gorkin bizitzera derrigortu zuten. 1984an emaztea eraman zuten Gorkira eta kondekorazio guztiak kendu zizkioten Sakharovi. 1986. urtearen amaieran, aske utzi zituen biak Gorbatxoven gobernuak.

Bere bizitzako azken urteetan Sobietar Batasunean erreforma sakonen premia defendatu zuen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Andrei Sakharov Aldatu lotura Wikidatan