Anil (tindagaia)
| Anil (tindagaia) | |
|---|---|
 | |
 | |
| Formula kimikoa | C16H10N2O2 |
| SMILES kanonikoa | 2D eredua |
| SMILES isomerikoa | C1=CC=C2C(=C1)C(=O)/C(=C\3/C(=O)C4=CC=CC=C4N3)/N2 |
| MolView | 3D eredua |
| Konposizioa | Nitrogeno eta karbono |
| Zeren produktua | Indigofera |
| Mota | natural dye (en)  , elikagai-gehigarri, organic pigment (en) eta indole alkaloid (en) |
| Masa molekularra | 262,07422756 Da |
| Identifikatzaileak | |
| InChlKey | COHYTHOBJLSHDF-BUHFOSPRSA-N |
| CAS zenbakia | 482-89-3 |
| ChemSpider | 4477009 |
| PubChem | 135436515 |
| ChEMBL | CHEMBL599552 |
| RTECS zenbakia | DU2988400 |
| ZVG | 491987 |
| DSSTox zenbakia | DU2988400 |
| EC zenbakia | 207-586-9 |
| ECHA | 100.006.898 |
| CosIng | 32792 |
| RxNorm | 1426889 |
| Human Metabolome Database | HMDB0240742 |
| UNII | 1G5BK41P4F |
- Artikulu hau tindagaiari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Anil (argipena)».
Anila edo indigoa konposatu organiko aromatikoa da, C16H10O2N2 formula duena. Solido urdin iluna da. Disolbaezina da uretan, etanoletan eta dietil eterretan, baina disolbagarria kloroformotan, anilinatan, nitrobentzenotan eta azido kontzentratuetan[1][2].
Anila produktu naturala da eta Indigofera generoko landareen hostoetatik lortzen da, bereziki Indigofera tinctoriatik.
Sintesia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Indigoa historikoki Indigofera landareen hostoetatik lortu da. Indigoaren aitzindaria indikana da, triptofano aminoazidoaren deribatu kolorgea, uretan disolbagarria, eta Indigoferen hostoek konposatu horren % 0,2–0,8 inguru dute. Hostoak urez betetako upel batean sartzen dira eta beratzean indikana hidrolizatzen da, β-D-glukosa eta indoxila sortuz. Erreakzio-nahastean bertan indoxila dimerizatu egiten da, leukoindigoa emanez: horia da eta uretan disolbagarria. Airearekin kontaktuan, leukoindigoa oxidatu egiten da, indigoa emanez[3].
Egun, indigoa industrialki sintetizatzen da, hainbat prozesuri jarraituta.
Adibidez, metodo komertzial erabilienean anilina, formaldehidoa eta azido zianhidrikoa kondentsatzen dira N-fenilglikilonitriloa sortzeko. Horren hidrolisi alkalinoak N-fenilglizina eratzen du. Baldintza alkalinoetan, N-feniglizina ziklatu egiten da indoxila emateko. Indoxila dimeritzatu egiten da eta oxidatuz indigoa ematen du, % 94ko etekinarekin[5].
Erabilera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Indigoa tindu gisa baliatzen da kotoia eta beste zuntz batzuk urdinez tindatzeko, adibidez, jeansak egiteko oihala[6]. Beste tindu batzuk sintetizatzeko lehengai gisa usatzen da[7].
Ikus, halaber
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Indigo. Zientzia eta teknologia hiztegi entziklopedikoa. Elhuyar fundazioa.
- ↑ (Ingelesez) PubChem. «Indigo» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2026-03-01).
- ↑ Freeman, H. S., ed. (2000). Colorants for non-textile applications. (1st ed. argitaraldia) Elsevier ISBN 978-0-444-82888-0. (kontsulta data: 2026-03-01).
- ↑ (Ingelesez) PubChem. «Leucoindigo» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2026-03-04).
- ↑ Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology 3rd ed., V8. John Wiley & Sons, Inc, 367 or..
- ↑ Gonzalez Mendia, Oskar & Maguregi Olabarria, Miren Itsaso. Koloreen kimika. Euskal Herriko Unibertsitatea, 15 or..
- ↑ «Indigo - Hazardous Agents | Haz-Map» haz-map.com (kontsulta data: 2026-03-01).
| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q422662
Multimedia: Indigo dye / Q422662