Aqua Appia

Aqua Appia
	Irudi gehiago
Kokapena
Koordenatuak	41°53′16″N 12°28′52″E / 41.887846°N 12.480973°E
Historia eta erabilera
Irekiera	K.a. 312
Arkitektura
Eraikitzailea	Apio Klaudio Zentsorea; Gaius Plautius Venox (en)
Dimentsioak	16,5 () km ;

Aqua Appia Erromako lehen akueduktua izan zen. Apio Claudio Ceco, bere zentsura garaian Via Appia eraikitzeagatik ere ezaguna, eta Cayo Plaucio Venox zentsoreek eraiki zuten, K. a. 312an.^[1]^[2]

Tiber ibaiko ura giza kontsumorako kutsatuegia zegoenean eta gertuen zeuden iturburu eta putzuek herritarren beharrak asetzen ez zituztenean, urrunagotik ura nola garraiatu pentsatu behar izan zen. Hiriburuko akueduktuen (curator aquarum) ordezkari Sexto Julio Frontinoren arabera, C. Plaucio zentsoreak agro Lucullano-an aurkitu zuen iturburua, Via Prenestina bidetik 780 urrats ezkerretara, identifikatu ez badute ere.

Frontinok bere De aquae ductu Urbis Romae lanean katalogatutako bederatzi akueduktuetatik lehena, I. mendearen amaiera aldera argitaratua, laburrena ere izan zen. 75.537 metro kubikoko emaria zuen 24 orduan behin, eta 16.445 m igarotzen zituen, Porta Maggioretik (Ate Nagusia) hurbil Erroman sartu arte (ad spem veterem izendatutako lekuan). Celio eta Aventinora joaten zen, eta Porta Trigemina atetik gertu amaitzen zen, Foro Boarioan. Anio Vetus-ekin batera, Quintus Marcius Rex pretoreak K.a. 140-140 urteetan zaharberritu zuen, eta Augustus-ek K.a. 11-4 urteetan.^[3]^[2]^[2]

Batez ere lurpeko akueduktu bat, Porta Capenako atetik hurbil 60 bat paseko ibilbide batean baino ez zen arkuteriekin igo (zenbait iturriren arabera, Erromako akedukuek osatzen zituzten 421.431 m-etatik % 5 baino ez ziren arkuteria, biaduktu edo zubi goratuetatik igarotzen, nahiz eta Isabel Rodàk, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Arkeologiako katedradunak, zifra horiek 507 kilometrora igotzen dituen; horietatik 434 km lurpekoak ziren, 15 km azalekoak eta 59 km (% 12) bakarrik igarotzen ziren arkuterietatik..^[4]

Erreferentziak

↑ Valmaña Ochaita, Alicia. Las reformas políticas del censor Apio Claudio Ciego, pp. 75-77.. Univ de Castilla La Mancha, 1995. Google Books.
↑ ^a ^b ^c Ball Platner, Samuel (en inglés). «Aqua Appia.» (revisado por Thomas Ashby) en A Topographical Dictionary of Ancient Rome, London: Oxford University Press, 1929. Sitio web LacusCurtius.
↑ Hansen, Roger D. (en inglés) «Water and Wastewater Systems in Imperial Rome.» Waterhistory.org.
↑ «Acueductos.» artxibatua 2015 ko uztailaren 13an Wayback Machinen. National Geographic gaztelaniaz.

Kanpo estekak

Datuak: Q278579
Multimedia: Aqua Appia (Rome) / Q278579

[1] Valmaña Ochaita, Alicia. Las reformas políticas del censor Apio Claudio Ciego, pp. 75-77.. Univ de Castilla La Mancha, 1995. Google Books.

[platner-2] Ball Platner, Samuel (en inglés). «Aqua Appia.» (revisado por Thomas Ashby) en A Topographical Dictionary of Ancient Rome, London: Oxford University Press, 1929. Sitio web LacusCurtius.

[hansen-3] Hansen, Roger D. (en inglés) «Water and Wastewater Systems in Imperial Rome.» Waterhistory.org.

[4] «Acueductos.» artxibatua 2015 ko uztailaren 13an Wayback Machinen. National Geographic gaztelaniaz.

[1]

[2]

[3]

[4]