Araitz

Wikipedia, Entziklopedia askea
Araitz
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Nafarroako Araitz bailara.jpg
Araitzen ikuspegia
Flag of None.svg
Bandera

Araizko armarria
Armarria


Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea[[Fitxategi:|14px]]
EskualdeaLeitzaldea
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofizialaEscudo de Araiz.svg Araitz
AlkateaJoxe Manuel Zubillaga (Bildu)
Posta kodea31891
INE kodea31020
Herritarraaraiztar
Geografia
Koordenatuak43°2′13″N 1°59′14″W
Azalera39,30 km²
Garaiera228 metro
Distantzia45 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria523 (2020: Green Arrow Up.svg 11)
Dentsitatea13,56 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 23,01
Ugalkortasuna[1]‰ 18,52
Ekonomia
Jarduera[1]% 78,08 (2011)
Desberdintasuna[1]% 0 (2011)
Langabezia[1]% 4,95 (2013)
Euskara
Euskaldunak% 88,40 (2018)[2]
% 93,41 (2010)[1]
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.araitz.eus/

Araitz[3] ([aɾaits̻]) Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Leitzaldekoa, Gipuzkoarekiko mugan kokatua. 533 biztanle zituzten 2014. urtean.

Betelu 1694an banandu zen, eta bere udala osatu zuen.

2009az geroztik Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko (UEMA) partaidea da.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hegoaldean, Aralarko mendilerroa udalerriaren mugakide naturala dugu, Aralarko Mallo ikusgarriak bertatik bertara baitaude: Ttutturre (1282 m), Intzako dorrea (1431 m), Aldaon (1411 m), Uakorri (1306 m) eta Balerdi (1197 m).

Ekialdean berriz Elosta (937 m), Santa Barbara (853 m) eta Urkieta (854 m) mendiak daude.

Araxes ibaiak udalerria zeharkatzen du hego-ekialdetik ipar-mendebaldera. Aralarko eta inguruko mendietako urak jasotzen ditu, eta Gipuzkoa aldean Oria ibaira isurtzen ditu.

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean Areso du mugakide; ekialdean, Larraun eta Betelu udalerriak; hegoaldean, Aralar mendilerroa; eta mendebaldean, Gipuzkoako Lizartza, Orexa, Gaztelu eta Amezketa udalerriak, eta Tolosako Bedaio auzoa.

Araitz harana eta Aralarko Malloen ikuspegi panoramikoa.

Herriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerria bost kontzejutan banatuta dago: Azkarate, Gaintza, Intza, Uztegi eta Arribe-Atallu. Era berean, azken kontzeju hori bi herrik osatzen dute: Arribe eta Atallu.

Arribek eta Gaintzak berezko udalerri bana izan zuten 1857ko errolda arte.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araizko biztanleria

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko sei etorkin bizi ziren herrian, biztanleen % 1,02 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araizko udal hauteskundeak
Alderdi politikoa 2015[4] 2011[5] 2007[6] 2003[7] 1999[8] 1995[9] 1991[10] 1987[11] 1983[12] 1979[13]
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu % 89,72 7 % 89,72 7 - - - - - - - - - - - - - - - -
Eusko Abertzale Ekintza (EAE) - - - - % 78,15 6 - - - - - - - - - - - - - -
Araiz-Tarrak (A-T) - - - - % 20,00 1 % 85,39 7 % 34,72 2 % 57,68 4 % 51,27 4 % 51,08 4 - - - -
Euskal Herritarrok (EH) - - - - - - - - % 63,33 5 - - - - - - - - - -
Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - % 41,16 3 % 47,88 3 % 48,12 3 - - - -
Independenteak 2 - - - - - - - - - - - - - - - - % 54,50 4 % 26,22 2
Independenteak 1 - - - - - - - - - - - - - - - - % 45,50 3 % 65,89 5
Ezkerreko Nafar Batasuna (UNAI) - - - - - - - - - - - - - - - - - - % 7,89 0

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007-2011 Imanol Iriarte Gorostegi EAE
2011-2015 Lazaro Goikoetxea Beraza Bildu
2015-2019 Joxe Manuel Zubillaga Mugerza Bildu

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araizko alkate EAE alderdiko Imanol Iriarte Gorostegi atera zen, 2007ko udal hauteskundeetan. Udaleko zazpi zinegotzietatik sei lortu zituen Eusko Abertzale Ekintzak, eta hortaz, gehiengo absolutua udalean. Boto baliogabeak 4 izan ziren (emandako guztien % 1,22), eta 6 boto zuri ere izan ziren (botoen % 1,85). Abstentzioa % 39,85 izan zen.

Araizko Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Eusko Abertzale Ekintza 254 6
Araiztarrak 65 1

2015ean Bildu izan zen aurkeztutako zerrenda bakarra. 217 boto eta 7 hautetsiak erdietsi zituen. Joxe Manuel Zubillaga Mugerza izendatu zuten alkate.

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1981ean eraiki zen, errepide nagusitik gertu eta anbulatorioaren ondoan. Hiru solairu dauzka, eta kanpoaldeko hormak zarpeaturik daude. Udala alkatea eta sei zinegotzik osatzen dute. Araizko udaletxeko idazkaria Beteluko idazkari ere bada.

  • Helbidea: Kale Nagusia, 4 (Arribe kontzejua)

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun ere biztanleen % 90etik gora dira euskaldunak. Hizkerari dagokionez, Larraungo hizkera[14][15] da bertakoa, erdialdeko euskalkiaren aldaera dena.

Bertako hedabideen artean Aralar Irratia dugu, bailarako herri honetan ere bere uhinak zabaltzen dituena. Mailope aldizkaria ere aipatzekoa da.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa