Arakaldo

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Arakaldo
 Bizkaia, Euskal Herria
Arakaldoko bandera

Arakaldoko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Bizkaia
Eskualdea Nerbioi ibarra
Izen ofiziala Escudo de Arakaldo.svg Arakaldo
Alkatea Jabi Asurmendi Sainz Euskal Herria Bildu.PNG
Posta kodea 48498
INE kodea 48005
Herritarra arakaldar
Kokapena
Koordenatuak 43° 09′ 11″ N, 2° 56′ 08″ W / 43.1530741°N,2.9354354°W / 43.1530741; -2.9354354Koordenatuak: 43° 09′ 11″ N, 2° 56′ 08″ W / 43.1530741°N,2.9354354°W / 43.1530741; -2.9354354
Arakaldo hemen kokatua: Bizkaia
Arakaldo
Arakaldo
Arakaldo (Bizkaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 2,65 km2
Garaiera 108 metro
Distantzia 18 km Bilbora
Demografia
Biztanleria 165 biztanle (2016)
(Green Arrow Up.svg 2)
% 49,68 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 50,32
Dentsitatea 62,26 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 38,3
Zahartze tasa[1] % 20,65
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 80
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 86,67 (2011)
Genero desoreka[1] % 22,22 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 8,55 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 44,44 (2010)
Euskararen erabilera %13,8 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1520. urtea
Webgunea http://www.arakaldo.org

Arakaldo Bizkaiko udalerria da. Nerbioi ibaiaren parean dago, izen bereko eskualdean. 165 biztanle zituen 2016. urtean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arakaldo Bizkaiaren hegoaldean dago, Nerbioi ibaiaren ibarrean, eta Bilbotik hamazortzi kilometrora. Herriaren erdigunea, Elexalde-Madariagan dago eta elizaren inguruan bildutako etxe multzoak osatzen du.

Udalerriak Arrankudiagarekin egiten du muga iparraldean eta ekialdean, Araban dagoen Laudiorekin mendebaldean, eta azkenik, Orozkorekin hegoaldean.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arakaldo 1520an sorturiko herria da. Urte hartan Arrankudiagatik banatu eta elizate independentea osatu zuen. Dena den, eraketa hori Bizkaiko jaurerriaren baimenik gabe egin omen zen, eta horrela, Arakaldok ez zuen sekula ordezkaririk izan Bizkaiko batzar nagusietan. Politikoki Arrankudiagaren erabakien menpe egon zen, harik eta XIX. mendean ofizialki udalerri bihurtu zen arte.

Gerra Karlistetan herriari su eman zioten eta eliza eta bi etxe baino ez ziren zutik geratu.

Etorkizunean, Arakaldok 50 etxebizitza inguru eraiki nahi ditu Elexalde-Madariaga auzoan. Horrez gain, Urduña eta Arakaldoren artean, bidegorri bat eraikiko da Laudio zeharkatuko duena. Bidegorria eraikitzearekin batera, Nerbioi ibaiaren ertzetan 33 kilometro luze izango den parke bat egokitu nahi da.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arakaldoko jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza izan da historian zehar. Garia, fruta-arbolak eta barazkiak nagusi izan ziren. Horrez gain, abeltzaintzak ere bazuen garrantzirik. Dena den, herriaren itxura betiko nekazaritza-herri batena den arren, 2000. urtean nekazaritza udalerriaren jardueraren %2,77 bakarrik zen. Gaur egun, berriz, nekazaritza eta abeltzaintzaren inguruko 25 esplotazio daude herrian eta 230 hektareako azalera hartzen dute. Bestalde, Arakaldoko lurren %77an landatutako pinuak daude.

1971. urtean Postensa enpresak (gaur egun Norten PH izenarekin ezagutua) bere fabrika Arakaldon ezarri zuen. Enpresa horrek porlanetik eratorritako produktuak ekoizten ditu eta 100 langiletik gora dihardute lanean bertan, Arakaldon bizi diren biztanle guztiak baino gehiago. Azken urteetan, etxe prefabrikatuak ekoizten dituzte, eta Zabalgana auzoan bederatzi solairuko bi eraikin egingo dituzte.

Langileen gehiengoa inguruetako herrietatik dator, 2001eko erroldaren arabera, herriko 8 langilek bakarrik egiten zuten lan industria arloan.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arakaldoko biztanleria

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arakaldon boto-emaileek zuzenean alkatea bozkatzen dute. Zerrenden barruan egon behar badute ere, botoa pertsonari ematen zaio. Hala, herritar bakoitzak papeleta batekin 4 pertsona bozkatzen ditu, eta gehiengoa lortzen duena bihurtzen da alkate.

2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Jabi Asurmendi Sainz (EH Bildu) da Arakaldoko alkatea. Víctor Egia Larrakoetxearen (EAJ) bigarren geratu zen. Asurmendik alkatetza bere taldearen baiezko botoei esker lortu zuen, gehiengo osoz.

2015eko udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arakaldoko udalbatza

Alderdia

2015eko maiatzaren 24a

2011ko maiatzaren 22a

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu (EH Bildu)*
4 / 5
43 (% 50,59)
2 / 5
42 (% 57,53)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)
1 / 5
36 (% 42,35)
3 / 5
37 (% 50,68)
* 2011n Bildu koalizioa aurkeztu zen.
Datuen iturria: 2015eko Udal hauteskundeak. Behin-behineko emaitzak euskadi.eus webgunean

Garraiobide eta azpiegiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko Renfe Aldirien C-3 lineari dagokion Arakaldoko geltokiak ematen dio zerbitzua udalerriari.

Autobusa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bizkaibusen honako lineek ematen diote zerbitzu Arakaldori: (Geralekuak Arrankudiaga udalerrian kokatuta daude)

  • A3918 Bilbo - Orozko
  • A3919 Orozko - Galdakaoko Ospitalea
  • A3920 Urduña - Galdakaoko Ospitalea

Errepideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arakaldo AP-68 autobidearen albo batean dago. Iparraldean, Bilbotik etorrita, 2. irteera, eta hegoaldean, Gasteiztik etorrita, 3. irteera hartzen dira udalerrira sartzeko.

Bestalde, N-625 (Burgos-Bilbao) errepideak udalerria Laudio eta Ugao udalerriekin lotzen du.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Santa Marina jaiak uztailaren 18an.

Arakaldotar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Jenaro Pildain (1931-2004), sukaldaria.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Arakaldo Aldatu lotura Wikidatan