Aranaratxe

Aranaratxe
Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Pilotalekua eta eliza.
Bandera Armarria
Kokapena
Herrialdea	Euskal Herria
Lurraldea	Nafarroa Garaia
Merindadea	Lizarra
Eskualdea	Lizarraldea (Ameskoagoiena ibarra)
Administrazioa
Estatua	Espainia
Erkidegoa	Nafarroa
Izen ofiziala	Aranarache <> Aranaratxe
Alkatea	David Azparren Lana (Agrupacion Electoral Aranarache)
Posta kodea	31271
INE kodea	31021
Herritarra	aranaratxear
Geografia
Koordenatuak	42°46′46″N 2°13′42″W
Azalera	5,1 km²
Garaiera	781 metro
Distantzia	72 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria	70 (2025:  0)
29 (%41,4)   (%58,6) 41
Dentsitatea	1,37 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak	% 19.9 + % 16.7 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera	%
Datu gehigarriak
Webgunea	http://www.aranarache.es/

Aranaratxe Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrako merindadekoa. 70 biztanle zituen 2025. urtean. Iruñea hiriburutik 72 kilometro mendebaldera dago.

Herriaren izena [aɾanaɾatʃe] ahoskatzen da.

Geografia

Inguru naturala eta kokapena

Herria Nafarroa Garaiko mendebaldean dago, Lizarrako merindadearen mendebaldeko muturrean. Udalerritik igarotzen da NA-7185 errepidea, Lizarra-Gasteiz.

Aranaratxek Urbasako mendizerrarekin egiten du muga iparraldean, Eulaterekin ekialdean, eta Larragoarekin mendebaldean.

Klima eta landaredia

Udalerriko landaredia klima azpimediterraneoari dagokio, nahiz eta zenbat eta iparralderago egin, klima hezeagoa den. Udalerriaren hegoalde eta iparraldean dauden mendizerretan klima atlantiarra da nagusi, prezipitazioak herrigunean baino ugariagoak dira. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 10 gradu bitartekoa eta prezipitazioak 1.200 eta 1.400mm ingurukoak dira. Urteroko egun euritsuak 120 dira herrigunean, eta 140 edo gehiago gune menditsuenetan.

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Larragoa eta Eulate.

Demografia

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 41 gizon, 29 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.00   100+   0.00 0.00   95-99   0.00 0.00   90-94   0.00 0.00   85-89   0.00 4.88   80-84   6.90 7.32   75-79   10.34 9.76   70-74   6.90 2.44   65-69   10.34 7.32   60-64   10.34 4.88   55-59   3.45 14.63   50-54   0.00 17.07   45-49   6.90 7.32   40-44   20.69 4.88   35-39   10.34 0.00   30-34   3.45 4.88   25-29   3.45 0.00   20-24   0.00 4.88   15-19   0.00 2.44   10-14   3.45 7.32   5-9   3.45 0.00   0-4   0.00
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística

Hazkunde begetatiboa

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Batez besteko adina

Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 34,3 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 37,3) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 11,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 7,1 —probintzian % 19,8—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Nafarroako mapa

Udal

Prob

Best

Udalerri berean · % 34,3Probintzia berean · % 47,1Beste erkidegoa · % 11,4Estatutik kanpo · % 7,1

Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 5 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 60). Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Nikaragua, Frantzia dira.

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka

Amer

Euro

Afri

Amerika · % 60Europa · % 20Afrika · % 20

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera

◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►

1

Kolonbia

1

1

Frantzia

0

1

Maroko

0

0

Nikaragua

1

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 47 etxebizitza zeuden: 30 (% 63,8) nagusiak eta 17 (% 36,2) ez-nagusiak.

47etxebizitza

30etxegune

Etxebizitza multzoa Nafarroako mapa

30

17

Etxebizitza nagusia (30)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (17)

Guztira 30 etxegune zeuden, eta horietatik 12 (% 40,0) pertsona bakarrekoak ziren.

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 112

2 pertsona6

3 pertsona5

4 pertsona5

5 edo gehiago2

Hezkuntza-maila

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 63 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 34,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 34,9; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,1. Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 34,4 zen 2021ean eta % 34,9 2024an; beraz, ia aldatu gabe mantendu zen. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 11,5 izatetik % 11,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 34,6 ziren, eta gizonen artean % 35,1; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 19,2 eta gizonen % 5,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

63biztanle 15 urte edo +, 2024

% 34,9goi-mailako ikasketak+0,5 puntu 2021etik mapa

% 11,1lehen hezkuntza edo gutxiago−0,4 puntu 2021etik mapa

% 11,1

% 34,9

% 19,0

% 34,9

Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 11,1Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 34,9Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,0Goi-mailako ikasketak · % 34,9

Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Nafarroako mapa

Sexuaren araberako banaketa

15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Aranarache/Aranaratxe, 2024

Ikasketa-maila	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Goi-mailako ikasketak	22	% 34,9	13	% 35,1	9	% 34,6
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa	12	% 19,0	8	% 21,6	4	% 15,4
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)	22	% 34,9	14	% 37,8	8	% 30,8
Lehen hezkuntza edo gutxiago	7	% 11,1	2	% 5,4	5	% 19,2
Guztira	63	% 100,0	37	% 100,0	26	% 100,0

Urtez urteko bilakaera

Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Aranarache/Aranaratxe, 2021–2024

Urtea	Goi-mailakoak	Batx. / erdi LH	DBH	Lehen H. edo gutx.	15 urte edo +
2021	% 34,4	% 21,3	% 32,8	% 11,5	61
2022	% 34,9	% 20,6	% 33,3	% 11,1	63
2023	% 35,5	% 19,4	% 32,3	% 12,9	62
2024	% 34,9	% 19,0	% 34,9	% 11,1	63

500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Ekonomia

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %2,53 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 18.318 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 36.807 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 22.075 euro-koa izan zen pertsonako.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da.

Jarduera ekonomikoa

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Aranarache/Aranaratxe udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 30 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 48,4; gainerako % 51,6 inaktibo zeuden. Aktiboen artean, langabezia-tasa % 3,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 55,6 zen eta emakumezkoena % 38,5; langabezia-tasa, aldiz, % 5,0 eta % 0,0 zen, hurrenez hurren.

Okupatuen kopurua 32 zen 2023ean, 2021eko 30etik gora. Emakumeek okupatuen % 34,4 osatzen dute, eta gizonek % 65,6.

32okupatu, 2023+% 6,7 2021etik

% 34,4emakumeak okupatuen artean

% 48,4jarduera-tasa, 2024

% 3,3langabezia-tasa, 2024

16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)

% 46,8

% 51,6

Okupatuak · % 46,8Langabeak · % 1,6Inaktiboak · % 51,6

16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Aranarache/Aranaratxe, 2024

Egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Okupatuak	29	% 46,8	19	% 52,8	10	% 38,5
Langabeak	1	% 1,6	1	% 2,8	0	% 0,0
Inaktiboak	32	% 51,6	16	% 44,4	16	% 61,5
Guztira	62	% 100,0	36	% 100,0	26	% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 37,5), industria (% 37,5), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 15,6) eta eraikuntza (% 9,4).

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Nafarroako mapa

% 15,6

% 37,5

% 9,4

% 37,5

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 15,6Industria · % 37,5Eraikuntza · % 9,4Zerbitzuak · % 37,5

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 43,8; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 40,6), eta oinarrizko okupazioak % 15,6. Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 47,6), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 63,6).

% 43,8

% 40,6

% 15,6

Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 43,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 40,6Oinarrizko okupazioak · % 15,6Ez dago jasota · % 0,0

Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Aranarache/Aranaratxe, 2023

Okupazioa	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak	14	% 43,8	7	% 33,3	7	% 63,6
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak	13	% 40,6	10	% 47,6	3	% 27,3
Oinarrizko okupazioak	5	% 15,6	4	% 19,0	1	% 9,1
Ez dago jasota	0	% 0,0	0	% 0,0	0	% 0,0
Guztira	32	% 100,0	21	% 100,0	11	% 100,0

Okupatuen % 87,5 besteren konturako langileak dira, eta % 12,5 norberaren konturakoak.

% 12,5

% 87,5

Norberaren kontura · % 12,5Besteren kontura eta beste egoera bat · % 87,5

Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Aranarache/Aranaratxe, 2023

Lan-egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Norberaren kontura	4	% 12,5	3	% 14,3	1	% 9,1
Besteren kontura	28	% 87,5	18	% 85,7	10	% 90,9
Guztira	32	% 100,0	21	% 100,0	11	% 100,0

Ibilgailu-parkea

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 49 gidari zeuden erroldatuta: 31 gizon (% 63,3) eta 18 emakume (% 36,7). Biztanleen % 70 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 98 ibilgailuk osatzen zuten: 60 turismo, 12 kamioi, 10 furgoneta, 2 motozikleta eta 1 ziklomotor. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 857 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,7 urtekoa zen; turismoen % 6,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 13,3k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 71,1 diesel zen eta % 28,9 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 1k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 41,2k ez zuen etiketarik.

Ibilgailu-parkea (2025)

Ingurumen-etiketa

36%

22%

41%

0 etiketa · 1 (% 1)C etiketa · 35 (% 36,1)B etiketa · 21 (% 21,6)Etiketarik gabe · 40 (% 41,2)

Turismoak, adinaren arabera

20%

25%

35%

13%

< 4 urte · 4 (% 6,7)4–8 urte · 12 (% 20)8–15 urte · 15 (% 25)15–25 urte · 21 (% 35)≥ 25 urte · 8 (% 13,3)

Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

Udaletxea

Udaletxe berria 1965ean eraiki zen, inguruko eraikinen antzeko estiloan. Herriko idazkaria Eulate eta Larragoako udaletan ere egiten du lan. Aranaratxeko udalak alkatea eta lau zinegotzi dauzka. Aranaratxeko udaleko idazkaria, Larragoa eta Eulateko idazkari ere bada.

• HELBIDEA: San Miguel Kalea, z/g

Udal hauteskundeak

Aranaratxeko alkatea (eta hautetsi bakarra) AEA (Agrupación Electoral Aranaratxe) herri ekimeneko Jesús Landa Peñas atera zen 2007ko udal hauteskundeetan. Baliogabeko botoak lau izan ziren (emandako boto guztien %8,20) eta boto zuriak ere lau izan zen (%8,70). Abstentzioa %39,76koa izan zen.

Aranaratxeko Udala (2007)

Alderdia	Botoak	Aukeratua?
Jesús Landa Peñas (AEA)	84	Bai

2011n zerrenda beraren izenean hiru zinegotzi aukeratu zituzten; alkate Alfonso Ulibarri Iparragirre izendatu zuten.

Aranaratxeko udal hauteskundeak

Alderdi politikoa	2015		2011		2007		2003		1999		1995		1991		1987		1983		1979
Aranaratxe Hautesle Elkarte	%48,48	3	%79,55	3	%91,30	1	%98,18	1	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Zentro Demokratikoaren Batasuna (UCD)	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	%62,22	5

Alkateak

Hauek izan dira Aranaratxeko azken alkateak:

Alkatea	Agintaldi hasiera	Agintaldi amaiera	Alderdia
Jose Manuel Iparraguirre Echazarra	1979	1983		Zentro Demokratikoaren Batasuna
Pedro M. Aguirre Iñiguez	1984 a	1987		Kudeaketa batzordea
Felipe Garcia de Eulate Ortiz	1989 b	1991		Kudeaketa batzordea
Nicolas Ulibarri Ruiz	1992 c	1995		Kudeaketa batzordea
*	1995	1999		Kudeaketa batzordea
Jose Maria Baquedano Ruiz de Galarreta	1999	2003		Agrupacion Electoral Aranarache
Francisco Javier Irurzun Iñiguez	2003	2007		Agrupacion Electoral Aranarache
Jesus Landa Peñas	2007	2011		Agrupacion Electoral Aranarache
Alfonso Ulibarri Iparraguirre	2011	2015		Agrupacion Electoral Aranarache
Maria Asuncion Arrastio Corres	2015	2019		Agrupacion Electoral Aranarache
Maria Asuncion Arrastio Corres	2019	2020 d		Independenteak
Marta Perez de Albeniz Ruiz	2020	2023		Kudeaketa batzordea
David Azparren Lana	2023	Jardunean		Agrupacion Electoral Aranarache

^a 1983an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

^b 1987an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

^c 1991an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

^d Alkateak ez zuen legegintzaldia bukatu.

Azpiegitura eta garraioak

Automoviles Urederra autobus konpainiak Aranaratxe Lizarrarekin batzen du. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:

• Larraona - Aranaratxe - Eulate - Zudaire - Barindano - Etxabarri - eta Lizarra

Kultura

Euskara

Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Aranaratxe eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren %41,94k zekien euskaraz hitz egiten.

2009ko urtarriletik, Aranaratxe udalerriaren izen ofiziala Aranarache <> Aranaratxe da.

2017ko ekainaren 22an, Nafarroako Parlamentuak Aranaratxe eremu mistora pasatzea erabaki zuen, beste 43 udalekin batean.

Jaiak eta ospakizunak

Abuztuaren 10ean San Lorentzo baselizarako erromeria ospatzen da.

Zerbitzuak

Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea, zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuak emateaz arduratzen da Aranaratxen eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Ondasun nabarmenak

Jasokundearen eliza, Aranaratxe erdigunean kokaturik, Erdi Aroan eraiki eta XVII. mendean handituriko eliza gotikoa da. Horrez gain, San Lorentzo baseliza, oinarri laukizuzeneko XVI. mendekoa, barruan San Lorentzoren egurrezko irudi erromanista daukana.

Ikus, gainera

• Nafarroa Garaiko udalerrien zerrenda
• Lizarraldea
• Lizarrako merindadea

Kanpo estekak

• (Gaztelaniaz) Aranaratxeri buruzko webgunea.
• (Gaztelaniaz) Aranaratxeri buruzko informazioa, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuaren webgunean.
• Done Mikel kalearen ikuspegia, Google Street View zerbitzuan.

• Datuak: Q1645785
• Multimedia: Aranarache-Aranaratxe / Q1645785
• Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Aranaratxe