Arbizu

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Arbizu
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Arbizuko udaletxea.jpg
Udaletxea.
Arbizuko bandera

Arbizuko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Eskualdea Sakana
Izen ofiziala Escudo de Arbizu.svg Arbizu
Alkatea Miren Mendinueta Lakuntza (Bildu)
Posta kodea 31839
INE kodea 31027
Herritarra arbizuar
Kokapena
Koordenatuak 42° 54′ 53″ N, 2° 02′ 22″ W / 42.9147356°N,2.0394169°W / 42.9147356; -2.0394169Koordenatuak: 42° 54′ 53″ N, 2° 02′ 22″ W / 42.9147356°N,2.0394169°W / 42.9147356; -2.0394169
Arbizu hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Arbizu
Arbizu
Arbizu (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 14,54 km2
Garaiera 496 metro
Distantzia 34 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 1.117 biztanle
% 51,4 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 48,6
Dentsitatea 76,82 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 15,68
Zahartze tasa[1] % 18,84
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 56,22
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 80,43 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 10,61 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 82,99 (2010)
Euskararen erabilera %  61,8 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.arbizu.info


Arbizu[2] Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Sakana eskualdekoa, Iruñeko merindadekoa. Udalerriak 1.078 biztanle zituen 2014. urtean, eta hiriburu Iruñetik 34 kilometro mendebaldera dago.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leziza ibaiaren ertzean dago kokatuta, ibai horrek bere urak Arakil ibaian isuri baino apur bat gorago. Herria zeharkatzen du N-240 errepideak (Iruñea-Gasteiz).

Arbizuk mugakide du Aralarko mendilerroa iparraldean, Lakuntza ekialdean, Etxarri-Aranatz eta Ergoiena mendebaldean, eta Ergoiena hegoaldean.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mende osoan 900 biztanleen bueltan egon zen Arbizuko populazioa, baina XXI. mendearen lehen hamarkadan hazkunde esanguratsua gertatu zen eta 1.100 biztanle inguru izatera iritsi zen; alegia, % 15eko hazkundea izan zuen hamar urtean.

Arbizuko biztanleria

2008ko erroldan, Espainiaz kanpoko 65 etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 6,37a (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

Politika eta administrazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arbizuko udal hauteskundeak
Alderdi politikoa 2015[3] 2011[4] 2007[5] 2003[6] 1999[7] 1995[8] 1991[9] 1987[10] 1983[11] 1979[12]
Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu  %75,10 9 - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Eusko Abertzale Ekintza (EAE) - - - -  %83,10 9 - - - - - - - - - - - - - -
Arbizuarron Hitza (AH) - - - - - -  %87,25 7 - - - - - - - - - - - -
Euskal Herritarrok (EH) - - - - - - - -  %49,92 4 - - - - - - - - - -
Eusko Alkartasuna (EA) - - - - - - - -  %47,87 3  %57,14 4  %55,95 4  %53,26 4 - - - -
Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - -  %40,77 3  %43,57 3  %45,70 3  %32,87 2 - -
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) - - - - - - - - - - - - - - - -  %67,13 5 - -
Independenteak - - - - - - - - - - - - - - - - - -  %100 7

2011n bi zerrenda aurkeztu ziren; Bilduk berea erretiratu zuen[13] eta Mendinueta alkatea buru zuen Arbizuarron Hitza espainiar epaitegiek legez kanpo utzi zuten[14]. Hortaz, Mendinuetak jarduneko alkate segitzen du.

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1999-2003 Francisco Javier Razquin Flores
2003-2007 Jesus Mari Mendinueta
2007-2011 Jesús Mari Mendinueta EAE
2011-2015 Jesús Mari Mendinueta Alderdirik gabea[15]
2015-2019 Carmen Marañon Chasco EH Bildu

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • HELBIDEA: Kale Nagusia, 7

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arbizu "Etxarri Aranazko Zerbitzuen Mankomunitateko" kidea da.

La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak elkartzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko hizkera nafarreraren aldaera bat da, Sakanako ekialdean dauden beste herrien multzo berekoa. Gaur egun, arbizuarren % 80tik gora dira euskaldunak, eta hori dela-eta udalerria UEMA elkartean sarturik dugu.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mariaren Natibitatearen parrokia, XVII. mendean eraiki zen Martin Galartzaren bitartez. Eraikinak nabe bakarra dauka eta erdi puntuko leihoak. XVII. mendearen amaierako inbasio frantsesean Pedro Otxoa Arin eta Martin Ataunek eginiko erretaulak birrindu ziren eta gaur egun arrasto batzuk baino ez dira kontserbatzen.

San Juango baselizan, urtero ekainaren 23an erromeria ospatzen dute arbizuarrek. Iluntzean baselizatik jaitsiera suak saltzen egiten dute herri guztia zeharkatzen dutelarik.

Arbizuar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

 Marda (Palestina)

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Arbizu Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa