Arcicóllar
| Arcicóllar | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Espainiako udalerria | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatu burujabe | |||||||||||
| Autonomia | |||||||||||
| Probintzia | Toledoko probintzia | ||||||||||
| Alkatea | José María Holgado Gutiérrez | ||||||||||
| Izen ofiziala | Arcicóllar | ||||||||||
| Posta kodea | 45182 | ||||||||||
| INEk ezarritako kodea | 45015 | ||||||||||
| Herriburua | Arcicóllar | ||||||||||
| Geografia | |||||||||||
| Koordenatuak | 40°03′20″N 4°06′48″W / 40.055555555556°N 4.1133333333333°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 31 km² | ||||||||||
| Altitudea | 544 m | ||||||||||
| Mugakideak | Recas, Camarenilla, Fuensalida eta Camarena | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 1.089 (2025) | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 35 bizt/km² | ||||||||||
| Matrikula | TO | ||||||||||
| arcicollar.com | |||||||||||
Arcicóllar Toledoko udalerria da, Torrijos eskualdean dagoena.
Azken erroldaren arabera 1.089 biztanle zituen 31 km²-ko azaleran.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Honako udalerri hauek ditu mugakide: Recas, Camarenilla, Fuensalida eta Camarena.
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 556 gizon, 533 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Instituto Nacional de Estadística[1] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 16,1 udalerri berean jaioak ziren[2], probintziako batez bestekoaren (% 36,5) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak % 47,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 19,3 —probintzian % 17,2—.
Biztanleria atzerritarra
Espainiar estatutik kanpo jaiotako 210 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 64,8)[3]. Jaiotza herrialde nagusiak Ekuador, Errumania, Venezuela dira.
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 845 etxebizitza zeuden: 385 (% 45,6) nagusiak eta 460 (% 54,4) ez-nagusiak.[4]
Etxebizitza multzoa
Toledoko mapa
Guztira 385 etxegune zeuden, eta horietatik 111 (% 28,8) pertsona bakarrekoak ziren.[5]
Etxeguneak tamainaren arabera
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 941 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 19,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 27,3; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 39,3; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,1.[6] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 18,4 zen 2021ean eta % 19,2 2024an; beraz, 0,9 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 17,9 izatetik % 14,1 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 19,1 ziren, eta gizonen artean % 19,4; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 16,3 eta gizonen % 12,1 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 51,9 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 48,1 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 4 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 60,3 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 39,7. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 2,2 ziren.[6]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 181 | % 19,2 | 93 | % 19,4 | 88 | % 19,1 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 257 | % 27,3 | 124 | % 25,8 | 133 | % 28,9 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 370 | % 39,3 | 205 | % 42,7 | 165 | % 35,8 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 133 | % 14,1 | 58 | % 12,1 | 75 | % 16,3 |
| Guztira | 941 | % 100,0 | 480 | % 100,0 | 461 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 18,4 | % 24,5 | % 39,3 | % 17,9 | 822 |
| 2022 | % 18,3 | % 25,1 | % 40,1 | % 16,6 | 858 |
| 2023 | % 19,2 | % 26,2 | % 38,8 | % 15,8 | 917 |
| 2024 | % 19,2 | % 27,3 | % 39,3 | % 14,1 | 941 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 10,3 ikasten ari zen (97 pertsona).[7] Ikasten ari zirenetatik, % 34,0 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 34,0 batxilergoan, % 18,6 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 10,3 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 39,2 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 28,3; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 21,7 eta emakumeen % 15,7. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 89,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 28,6 eta 25–29 urtekoen % 12,0; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,0 baino ez.[8] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 20,8 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 21,9.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 79,1 estatuan jaio zen, eta % 20,9 atzerrian.[6] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 17,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 28,6 eta % 13,2, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 16,6 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 16,3; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 27,4 eta % 16,0, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,4 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 6,1.[7] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 34,1 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 33,3 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 11.722 euro-koa zen[9], eta etxegune bakoitzeko 29.290 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (12.422 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) azpitik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 15.050 euro zen. Errenta gordina 13.668 euro-koa izan zen pertsonako.
Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 64,3[10]. Gainerako iturriak: pentsioak (% 21,2), beste diru-sarrerak (% 7,3), langabezia-prestazioak (% 3,6), beste prestazioak (% 3,7).
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[11][oh 1]. Udalerrian indizea 28,6 da, probintziakoaren (29,9;
Toledoko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,3 da, probintziakoaren (2,5;
Toledoko mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Arcicóllar udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 530 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 57,4; gainerako % 42,6 inaktibo zeuden (beste inaktiboak % 46,2, erretiratuak % 40,6 eta ikasleak % 13,2).[12] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 16,6 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,1 zen eta emakumezkoena % 55,5; langabezia-tasa, aldiz, % 9,3 eta % 24,7 zen, hurrenez hurren.[12]
Okupatuen kopurua 424 zen 2023ean, 2021eko 367etik gora.[13] Emakumeek okupatuen % 43,4 osatzen dute, eta gizonek % 56,6.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 442 | % 47,8 | 253 | % 53,6 | 189 | % 41,8 |
| Langabeak | 88 | % 9,5 | 26 | % 5,5 | 62 | % 13,7 |
| Inaktiboak | 394 | % 42,6 | 193 | % 40,9 | 201 | % 44,5 |
| Guztira | 924 | % 100,0 | 472 | % 100,0 | 452 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 74,5), industria (% 14,4), eraikuntza (% 7,8) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 3,1).[13] Xeheago, jarduera-adarrik handiena merkataritza da (% 18,6), ondoren manufaktura-industria (% 12,5) eta administrazio-jarduera lagungarriak (% 10,8) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 64,9; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 18,4), eta oinarrizko okupazioak % 12,3.[14] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 70,4 eta emakumeen % 57,6).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 78 | % 18,4 | 37 | % 15,4 | 41 | % 22,3 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 275 | % 64,9 | 169 | % 70,4 | 106 | % 57,6 |
| Oinarrizko okupazioak | 52 | % 12,3 | 21 | % 8,8 | 31 | % 16,8 |
| Ez dago jasota | 19 | % 4,5 | 13 | % 5,4 | 6 | % 3,3 |
| Guztira | 424 | % 100,0 | 240 | % 100,0 | 184 | % 100,0 |
Okupatuen % 84,9 besteren konturako langileak dira, eta % 15,1 norberaren konturakoak.[15]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 64 | % 15,1 | 43 | % 17,9 | 21 | % 11,4 |
| Besteren kontura | 360 | % 84,9 | 197 | % 82,1 | 163 | % 88,6 |
| Guztira | 424 | % 100,0 | 240 | % 100,0 | 184 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 79,2 estatuan jaio zen, eta % 20,8 atzerrian.[12] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 52,6 okupatuak dira, % 29,1 erretiratuak, % 7,3 bestelako inaktiboak, % 6,5 langabeak eta % 4,6 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,9 okupatuak dira, % 32,9 bestelako inaktiboak, % 9,4 langabeak, % 2,4 erretiratuak eta % 2,4 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 42,5 okupatuak dira, % 27,7 bestelako inaktiboak, % 13,6 erretiratuak, % 12,4 langabeak eta % 3,8 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,7 bestelako inaktiboak dira, % 35,9 okupatuak eta % 15,5 langabeak.
Okupazioa
Okupatuen % 80,7 estatuan jaio zen, eta % 19,3 atzerrian.[14] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 70,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 15,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 8,7 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 71,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 15,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 8,9 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 59,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 27,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 40,5 oinarrizko okupazioetakoak eta % 2,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[16] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 70,8 zerbitzuetan ari dira, % 15,4 industrian, % 7,7 eraikuntzan eta % 5,6 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 48,9 zerbitzuetan ari dira, % 31,1 eraikuntzan, % 17,8 industrian eta % 2,2 nekazaritzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 85,0 zerbitzuetan ari dira, % 13,6 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 83,8 zerbitzuetan ari dira, % 8,1 industrian, % 5,4 eraikuntzan eta % 2,7 nekazaritzan.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 43 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 2.516 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[17][oh 2]. Udalerriaren azalera 31 km² denez, NAE lurraldearen % 81,2 da[18]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 78 lur goldagarria (1.962 ha, 26 ustiategitan), % 22 arbolak (554 ha, 38 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,03 ha, ustiategi batean) eta larre iraunkorrak (0,01 ha, ustiategi batean)[oh 3].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 685 gidari zeuden erroldatuta: 383 gizon (% 55,9) eta 302 emakume (% 44,1)[19]. Biztanleen % 62,9 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 988 ibilgailuk osatzen zuten: 726 turismo, 70 motozikleta, 60 furgoneta, 54 kamioi eta 44 ziklomotor[19]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 667 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (602) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,8 urtekoa zen; turismoen % 9,9k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 11,3k 25 urte baino gehiago[19]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 62 diesel zen eta % 35,7 gasolinazko; 5 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,5; probintzian % 1). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 6,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 32,2k ez zuen etiketarik[oh 4].
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Gaztelaniaz) «Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera)(68535)» INE (kontsulta data: 2026-07-31).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Toledo.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Toledo.tab.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Toledo.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Toledo.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Toledo.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1641209.
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Toledo.tab (Wikimedia Commons).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Udalaren webgunea.
| Artikulu hau Gaztela-Mantxako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

