Edukira joan

Aretxabaleta

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Gipuzkoako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Aretxabaleta (argipena)».
Aretxabaleta
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Aretxabaletako aireko ikuspegia.
Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaGipuzkoa
EskualdeaDebagoiena
Izen ofizialaAretxabaleta
AlkateaGarikoitz Iturbe Etxebarria
(Euskal Herria Bildu)
Posta kodea20550
INE kodea20013
Herritarraaretxabaletar
Kokapena
Koordenatuak43°02′10″N 2°30′16″W / 43.03611°N 2.50444°W / 43.03611; -2.50444
Mapa
Azalera28,97 km²
Altitudea260 m
Distantzia80 km Donostiara
Demografia
Biztanleria7.178 (2025:  −16)
alt_left 3.615 (%50,4) (%49,6) 3.561 alt_right
Dentsitatea2,48 bizt/km²
Euskara
Euskaldunak[1]% 65.61 + % 12.37 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [2]% 41.2 (2021)
Etxeko erabilera[3]% 51.54 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera1630 (juliotar egutegia)
Webguneahttps://www.aretxabaleta.eus
Aretxabaletako eliza.
Urkuluko uharka.

Aretxabaleta Gipuzkoako hego-mendebaldeko udalerri bat da, Debagoiena eskualdekoa. 28.97 km² ditu, eta 7.183 biztanle zituen 2025. urtean.

Izena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriaren izena dokumentatu zen lehen aldian Areyzchavaleta eran izan zen, XV. mendearen amaieran. XVI. mendeko dokumentu eta ondorengoetan, Arechaualeta edo Arachavaleta forma agertzen da, eta gaztelerazko izena V-rekin agertu izan da harrezkero[4].

Etimologia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etimologia gardena du izenak, aretx/haritz gehi zabal gehi -eta leku-ugaritasunezko atzizkia. Baina zabal hori ez da ulertu behar haritz zabal baten zentzuan, izenlaguna balitz bezala, baizik eta izen gisa; zabaldia edo ordokia. Zentzu horretan, "Haritzak dauden ordekaren tokia" litzateke[4].

Ahoskera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Atxabalta forma sinkopatua ohikoa da herrian, indarra bigarren silaban ezartzen da. Elkarte-izenetan ere azaltzen da[5]. Aretxabaletarrek beren buruari atxabaltarra esaten diote, berriz ere indarra bigarren silaban. Atxabáleta forma ere jasoa dago, baina ez da erabiltzen[4].

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerriak 28,97 km²-ko azalera du eta buruz behera jarritako triangelu isoszele baten itxura du. Herrigunea goiko-ezkerreko erpinetik gertu kokatzen da eta gainerakoa ingurune menditsua da. Eremuaren erdialdea Urkuluko uharkak hartzen du.

Ingurune naturala eta klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herrigunea Deba ibaiak zeharkatzen duen haran estuan dago, 248 metroko altueran[6]. Ingurua oso menditsua da. Mendi ezagunena Kurtzebarri da, 1133 metrokoa, herritik ikusten den gurutzeagatik. 500 metro hegoalderantz Elorretako Haitza dago (1140 metro)[7]. Hala ere, Aretxabaletako tokirik garaiena Elgeako mendilerroan dagoen Aumategigaña da, 1192 metroko garaierarekin[8]. Udalerriko beste mendi esanguratsuen artean, aipatzekoak dira Murugain, Andarto eta Urkuluko uharkaren gainean dagoen Iruaitz.

Gipuzkoan ohikoa denez, zuhaitzik ugarienak landatutako pinuak dira, geografia guztian daudenak. Zaraiako mendilerroaren magalean, Urkulu inguruan eta beste toki batzuetan pagadi zabalak ere baditugu.

Aretxabaletaren ekialdean Urkuluko urtegia dago. 1979an eraikia, Debagoieneko eta Gipuzkoako beste herri batzuk urez hornitzen ditu. Urtegitik behera doan Urkulu errekak Oñatiko Zubillaga auzora jotzen du, beherago, San Prudentzion, Deba ibaiarekin batzeko. Urtegiak sortu duen inguru naturala oso erabilia da aisialdirako Debagoienan, eta bertako urak bizileku bilakatu dira hainbat hegazti espezierentzat. Inguru horretan hainbat ibilbide egin daitezke ondare natural hori hobeto ezagutzeko. Aretxabaletatik Urkuluko uharkara igotzeko oinezkoentzako eta txirrindularientzako bidea Bustintegi errekaren ertzetik doa[9].

Klimari dagokionez, epela eta hezea da. Urteko ur-jasa 1300 mm/m² ingurukoa da, eta batez besteko tenperaturak 5 °C urtarrilean eta 17 °C uztailean dira. Neguan elurteak ohikoak dira mendian, eta herrigunean ere urtean bizpairu aldiz egiten du.[10]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aretxabaletak mugakide ditu Arrasate iparraldean, Eskoriatza mendebaldean, Aramaio iparmendebaldean, Oñati ekialdean eta Barrundia (Araba) hegoaldean.

Mapa
Aretxabaleta eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun Aretxabaletako udalerria osatzen duten elizateak herrixkak ziren garai batean, 1630ean Aretxabaletako Udalerriaren sorrerarekin batera barneratu zirenak. Elizate hauek herriko erdigunea baino lehenagokoak dira. Urteekin, bertako biztanleria jaitsiz joan da, 1960ko hamarkadan auzoetan bizi ziren 969 bizilagunetik gaur egungo 319ra. Honako hauek dira Aretxabaleta udalerria osatzen duten auzoak (2019ko errolda[11]):

Herrigunean ere hainbat auzo kokatzen dira. Hegoaldetik iparraldera:

  • Portasol (eta Loramendi)
  • Belorrieta
  • Txarapea (berriena)
  • Erdigunea
  • Lausitta
  • Bedarreta
  • Santutxu

Azpiegiturak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hezkuntza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kirola

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historiaurrea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aretxabaletan aurkitzen den populazio aztarna zaharrena Urtaoko tumulu neolitikoa da. Orkatzategiko Estazio Megalitikoaren parte da[25]. Brontze Aroan erabiliko ziren kobazulo ugari ere badira inguruko mendietan, Gazteluarro, Iruaxpe eta Ugastegikoak besteak beste[26].

Erdi Aroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriaren lehenengo aipamenak X. mendekoak dira, Aretxabaleta eta bertako elizateak Leintz ibarraren barnean zeudenean, Eskoriatza, Arrasate eta Leintz Gatzagarekin batera. 1260. urtean Arrasatek bailara utzi egin zuen, eta 1331n Leintz Gatzagak jarraitu zion. Ordutik aurrera, bailara 17 herrixkak osatzen zuten: Apotzaga, Aozaratza, Arkarazo, Aretxabaleta, Areantza, Bedoña, Bolibar, Eskoriatza, Galartza, Korueta, Gellao, Isurieta, Larriño, Marin, Mazmela, Mendiola eta Zarimutz. Elizate bakoitzak bere alkate eta kontzejua zeuzkan, eta guztiak parekoak ziren eskubidetan eta administrazioan. Bailara osoa ordezkatzen zuen Anaiarteko Alkatea ere bazegoen; kargu hori edozein aitonen-semek bete zezakeen.

Erdi Aroan bi familia boteretsu izan ziren Aretxabaletan, Galartza familia aurrena eta beranduago Otalora familia. Galartzatarrak Murugain inguruan kokatzen ziren eta dorretxea bertan altxatu zuten. 1560. urtean Sancho Galartzakoa hil ondoren familia Arrasatera aldatu zen. Otaloratarrak Urkulu inguruan kokatzen ziren eta han zuten hauek dorretxea[26].

Malko Gorriak, Gerra Zibila Aretxabaletan dokumentala.

1370. urtean Gaztelako Henrike II.a erregeak Leintz Beltran Velez Gebarakoa Oñatiko jaunaren esku utzi zuen. Leinztarren eta gebaratarren artean istilu ugari izan ziren hurrengo urteetan, ezagunena 1388-1401 artean (data zehatzik ez dago) gertatutako Urrexolagaraiko gudua izan zen[27]. Kondearen menpekotasunetik aldendu guran, 1497. urtean, garai hartako Leintz Gipuzkoako Probintzian sartu zen. Geroago, 1556. urtean, Gebaratarrengandik askatu egin zen eta "Valle Real de Leniz" izena hartu zuen[28]. Egoera horretan jarraitu zuten Leintzeko gune guztiek (egungo Aretxabaleta eta Eskoriatza herrietako udalerriak osatzen duten herriguneek eta elizateek) 1630. urtera arte, Eskoriatza eta Aretxabaleta herrien arteko liskarrek bailararen banaketa ekarri arte. Urte horretan Aretxabaletak "Valle Real de Aretxabaleta" izena hartu zuen. Kale nagusiaren erdialdean udaletxea eraiki zen[29], eta eraikinak bertan dirauen arren gaur egun udalaren egoitza Arratabe jauregia da.

Aro modernoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Ibarrako bainuetxeko argazkiak.

XIX. mendearen erdialdera Madrildik Frantziara zihoan "Postarien Errege Bidea" eraiki zen eta Aretxabaleta zeharkatzen zuen. Honek bailara osoa biziberritu zuen eta uretsa (ur sufreduna) ematen zuten iturriak zeudela aprobetxatuz bainuetxeak eraiki ziren Aretxabaleta eta Eskoriatza artean. Ibarrakoak (1843an erakia) bainurako 16 gela zituen eta Madrildik nobleak etortzen ziren bertan egonaldiak egitera. Beirazko galeria batek lotzen zuen ostatu dotorearekin. 88 gela zituen ostatuak eta herritarren etxeak ere alokatzen zituzten "bañista madrildarrek". Portasol ezizena hartu zuen eremu hark, Madrilgo Puerta del Sol plazari erreferentzia eginez. Gaur egun ere eremu hartan dagoen auzoak Portasol izena du. Espainiar Estatuko bainuetxe garrantzitsuenetakoa bihurtu zen, honen adierazle 1888ko Bartzelonako Nazioarteko Erakusketan zilarrezko domina eskuratu izana[30]. Otalorako bainuetxea 1867an zabaldu zen eta 60 gela zituen[31]. Ibarrako Bainuetxea 1936an itxi zen, Otalorakoa aldiz 1896an eta ondoren Arrasatetik etorritako monja agustindarren komentua ezarri zuten bertan[32].

XIX. mendearen amaiera aldera Anglo-Vasco-Navarro trenbidea eraiki zen.

XX mendea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendearen lehenengo erdialdean nekazaritza eta abeltzaintza izan ziren herriko jarduera ekonomiko nagusia. Arrasateko kooperatiba mugimenduaren anparoan 1950. eta 1960. hamarkadetan industriak indar handia hartu zuen. Honek elizateetako biztanleak herrigunera aldatzea ekarri zuen, bai eta Espainiako hainbat lurraldetatik etorritako inmigrazio handia ere. Hasieran sarrailagintza nagusitu zen (CVL, Ilargi, AZBE...) eta ondoren iritsi zen elektrotresnen industria, Copreci enpresari lotuta. Fundizioak ere badira, Beroa (jadanik ez dagoena) eta Ederlan (Aretxabaleta eta Eskoriatza arteko mugan) dira adibide garbiak. 1984. urtean Aretxabaletako Industrialdea eratu zen Basabe poligonoan[33]. Euskal gatazkak ere kolpatu zuen Aretxabaleta eta 1986an guardia zibilaren kuartelaren aurka egindako atentatuan bi guardi zibil hil ziren[34].

1979. urtean Urkuluko uharka eraiki zen. Ur biltegi garrantzitsua izateaz gain gaur egun aisialdirako gunea[35] eta hegaztientzako pausaleku garrantzitsua ere bada[36].

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Copreci lantegia.

Udalerriko ekonomi jarduera nagusia, abeltzaintzaren eta nekazaritzaren (barazkiak, fruitarbolak) gainetik, industria (metalen eraldakuntza, sarrailgintza, kimikoa eta manufaktura-industria) da. 2017an honela banatzen ziren jarduera ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %0,5; bigarren sektorea %59,6; hirugarren sektorea %37,1; eraikuntza %2,7.[37]

Bi industria gune daude Aretxabaletan, bata Basabe industrialdea, lehenengo eraiki zena, eta bestea Bainetxe industrigunea, XXI. mendekoa[38]. Aretxabaletako enpresa handiena Copreci da ("Cooperativa de precisión"). 1963. urtean sortu zen eta elektrotresnak egiten ditu[39].

Aretxarte merkatarien elkartea sortu zen 1991. urtean. Hainbat ekintza egiten ditu herriko komertzioak sustatzeko, ezagunenak gabonetako iragarkia eta ixadebalde azokak[40].

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 20.426 euro-koa zen[41], eta etxegune bakoitzeko 47.636 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (19.616 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 29.050 euro zen. Errenta gordina 24.132 euro-koa izan zen pertsonako.

Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 27.778 eurokoa zen[42][oh 1]: gizonena 32.212 eurokoa eta emakumeena 23.087 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 28,3 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 23.258 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 49.148 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 19.032 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 99.297 euro baino gehiago[43].

Errenta-pertzentilak, sexuaren arabera
Errenta pertsonala (2023) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
16.060
P20
5.760
20.524
P25
10.406
23.723
P30
12.654
28.114
P40
17.961
32.212
P50
23.087
36.581
P60
27.575
41.395
P70
32.855
43.729
P75
36.405
46.661
P80
39.434
56.135
P90
47.104
66.720
P95
56.063
105.665
P99
82.206
18 urteko eta gehiagoko pertsonak, sexuaren arabera.
Familia-errenta (2023) Gipuzkoako mapa
◄ gizonakPemakumeak ►
24.543
P10
14.186
32.651
P20
21.231
36.370
P25
24.693
39.849
P30
27.569
46.550
P40
34.827
53.891
P50
42.631
61.913
P60
50.009
72.039
P70
61.312
77.661
P75
68.730
83.884
P80
75.627
100.321
P90
97.290
123.310
P95
116.885
177.880
P99
167.253
Familiak, diru-sarrera nagusien hartzailearen sexuaren arabera.
Errenkada bakoitzeko balioa muga bat da: adibidez, P20 errenkadan, pertsonen edo familien % 20k zenbateko hori baino gutxiago jaso zuten; P50 mediana da. Bi grafikoek eskala bera dute. Iturria: Eustat.

Diru-sarrera guztien artean % 60,5 soldatak dira[44].

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[45][oh 2]. Udalerrian indizea 22,9 da, probintziakoaren (27,3; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2 da, probintziakoaren (2,3; Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.

Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 17.133 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 113.314 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 15,1 zen[46] (Gipuzkoa osoan, % 11,1; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 12.811 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 45.040 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 28,4 zen[47] (Gipuzkoa osoan, % 21,2).

Errentaren bilakaera
Errenta pertsonala
EuroakUrtea010.00020.00030.00040.00050.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaErrenta pertsonala: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Familia-errenta
EuroakUrtea10.00020.00030.00040.00050.00060.00070.00080.00090.00020132015201720192021202320. pertzentilaMediana80. pertzentilaFamilia-errenta: 20., 50. eta 80. pertzentilak
20. pertzentila, mediana eta 80. pertzentila.
Iturria: Eustat.

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Aretxabaleta udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 3.405 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 55,8; gainerako % 44,2 inaktibo zeuden (erretiratuak % 58,6, beste inaktiboak % 24,9 eta ikasleak % 16,5).[48] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 6,0 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 58,6 zen eta emakumezkoena % 53,0; langabezia-tasa, aldiz, % 4,3 eta % 7,7 zen, hurrenez hurren.[48]

Okupatuen kopurua 3.182 zen 2023ean, 2021eko 3.005etik gora.[49] Emakumeek okupatuen % 46,9 osatzen dute, eta gizonek % 53,1.

3.182okupatu, 2023+% 5,9 2021etik
% 46,9emakumeak okupatuen artean
% 55,8jarduera-tasa, 2024
% 6,0langabezia-tasa, 2024
16 urte edo gehiagoko biztanleria jarduerarekiko loturaren arabera (2024)
% 52,4
% 25,9
% 11,0
Okupatuak · % 52,4Langabeak · % 3,3Ikasleak · % 7,3Erretiratuak · % 25,9Beste inaktiboak · % 11,0
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Aretxabaleta, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak3.202% 52,41.680% 56,11.522% 48,9
Langabeak203% 3,376% 2,5127% 4,1
Inaktiboak2.701% 44,21.239% 41,41.462% 47,0
Guztira6.106% 100,02.995% 100,03.111% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 57,3), industria (% 38,7), eraikuntza (% 3,3) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 0,7).[49] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 38,2), ondoren hezkuntza (% 10,7) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,9) datoz.

Okupatuak jarduera-sektorearen arabera (2023) Gipuzkoako mapa
% 38,7
% 57,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 0,7Industria · % 38,7Eraikuntza · % 3,3Zerbitzuak · % 57,3
Jarduera-adar zehatzak
Manufaktura-industria
% 38,2
Hezkuntza
% 10,7
Osasuna eta gizarte-zerbitzuak
% 9,9
Merkataritza
% 6,8
Jarduera profesionalak
% 6,3
Ostalaritza
% 5,7
Administrazio-jarduera lagungarriak
% 4,4
Eraikuntza
% 3,3
Gainerako 13 jarduera-adarrak
Administrazio publikoa
% 2,7
Beste zerbitzu batzuk
% 2,5
Garraioa eta biltegiratzea
% 2,1
Finantza- eta aseguru-jarduerak
% 1,9
Jarduera artistikoak eta aisialdikoak
% 1,5
Informazioa eta komunikazioak
% 1,5
Etxeetako jarduerak
% 1,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza
% 0,7
Ur-hornidura eta hondakinak
% 0,4
Energia elektrikoa eta gasa
% 0,1
Higiezinen jarduerak
% 0,1
Erauzketa-industriak
% 0,0
Lurraldez kanpoko erakundeak
% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 42,4; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 39,3), eta oinarrizko okupazioak % 9,4.[50] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 46,0), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 43,4).

% 39,3
% 42,4
% 9,4
% 8,9
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 39,3Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 42,4Oinarrizko okupazioak · % 9,4Ez dago jasota · % 8,9
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Aretxabaleta, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak1.250% 39,3602% 35,6648% 43,4
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak1.348% 42,4778% 46,0570% 38,2
Oinarrizko okupazioak300% 9,4141% 8,3159% 10,7
Ez dago jasota284% 8,9169% 10,0115% 7,7
Guztira3.182% 100,01.690% 100,01.492% 100,0

Okupatuen % 59,8 besteren konturako langileak dira, eta % 40,2 norberaren konturakoak.[51]

% 38,7
% 46,7
% 13,1
Norberaren kontura, langileak dituena · % 1,4Norberaren kontura, langilerik gabe · % 38,7Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 46,7Besteren kontura, aldi baterakoa · % 13,1
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Aretxabaleta, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura1.279% 40,2792% 46,9487% 32,6
Besteren kontura1.903% 59,8898% 53,11.005% 67,4
Guztira3.182% 100,01.690% 100,01.492% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 91,5 estatuan jaio zen, eta % 8,5 atzerrian.[48] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 57,3 okupatuak dira, % 29,9 erretiratuak, % 7,1 ikasleak, % 3,4 bestelako inaktiboak eta % 2,3 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,3 okupatuak dira, % 33,2 bestelako inaktiboak, % 7,8 langabeak, % 5,6 ikasleak eta % 2,2 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,6 okupatuak dira, % 26,8 erretiratuak, % 13,7 bestelako inaktiboak, % 6,7 ikasleak eta % 3,2 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 42,3 okupatuak dira, % 29,7 bestelako inaktiboak, % 14,7 langabeak, % 10,0 ikasleak eta % 3,2 erretiratuak.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 57,3
Okupatuak
% 51,3
% 2,3
Langabeak
% 7,8
% 7,1
Ikasleak
% 5,6
% 29,9
Erretiratuak
% 2,2
% 3,4
Beste inakt.
% 33,2
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 49,6
Okupatuak
% 42,3
% 3,2
Langabeak
% 14,7
% 6,7
Ikasleak
% 10,0
% 26,8
Erretiratuak
% 3,2
% 13,7
Beste inakt.
% 29,7
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 92,6 estatuan jaio zen, eta % 7,4 atzerrian.[50] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 45,6 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 37,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 7,3 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 52,1 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 22,7 oinarrizko okupazioetakoak eta % 17,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 46,2 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 37,8 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 7,9 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 43,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 42,4 oinarrizko okupazioetakoak eta % 11,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 37,0
Goi eta erdi maila
% 17,6
% 45,6
Langile kualifikatuak
% 52,1
% 7,3
Oinarrizko okup.
% 22,7
% 10,2
Ez dago jasota
% 7,6
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 46,2
Goi eta erdi maila
% 11,0
% 37,8
Langile kualifikatuak
% 43,2
% 7,9
Oinarrizko okup.
% 42,4
% 8,1
Ez dago jasota
% 3,4
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[52] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,4 industrian ari dira, % 39,5 zerbitzuetan eta % 4,3 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 58,8 zerbitzuetan ari dira, % 22,7 eraikuntzan eta % 17,6 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 74,3 zerbitzuetan ari dira, % 24,2 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 93,2 zerbitzuetan ari dira, % 6,8 industrian.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 0,8
Nekazaritza
% 0,8
% 55,4
Industria
% 17,6
% 4,3
Eraikuntza
% 22,7
% 39,5
Zerbitzuak
% 58,8
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 0,6
Nekazaritza
% 0,0
% 24,2
Industria
% 6,8
% 0,9
Eraikuntza
% 0,0
% 74,3
Zerbitzuak
% 93,2
Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 631 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[53][oh 3]. Udalerriaren azalera 29 km² denez, NAE lurraldearen % 21,8 da[54]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 97,2 larre iraunkorrak (613 ha, 36 ustiategitan), % 1,8 lur goldagarria (11,4 ha, 22 ustiategitan), % 0,9 arbolak (5,7 ha, 22 ustiategitan), norberaren kontsumorako baratzeak (0,63 ha, 20 ustiategitan) eta berotegiak edo babes garai irisgarriak (0,04 ha, ustiategi batean)[oh 4].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
22%
78%
NAE · 631 ha (% 21,8)Gainerako azalera · 2.266 ha (% 78,2)
NAE, lur-erabileraren arabera
97%
Lur goldagarria · 11,4 ha (% 1,8)Larre iraunkorrak · 613 ha (% 97,2)Arbolak · 5,7 ha (% 0,9)Baratzeak · 0,63 ha (% 0,1)Berotegiak · 0,04 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Abeltzaintza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 690 behi, 1.276 ardi, 93 ahuntz, 120 txerri, 93 zaldi eta 1 untxi eme zeuden[55].

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 4.365 gidari zeuden erroldatuta: 2.514 gizon (% 57,6) eta 1.851 emakume (% 42,4)[56]. Biztanleen % 60,8 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 4.670 ibilgailuk osatzen zuten: 3.511 turismo, 400 motozikleta, 286 furgoneta, 209 kamioi eta 67 ziklomotor[56]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 489 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (455) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 12,2 urtekoa zen; turismoen % 10,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 8,1k 25 urte baino gehiago[56]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 55,5 diesel zen eta % 43,3 gasolinazko; 31 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,7; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 5,5k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 22,4k ez zuen etiketarik[oh 5].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
42%
30%
22%
0 etiketa · 50 (% 1,1)ECO · 206 (% 4,5)C etiketa · 1.945 (% 42,2)B etiketa · 1.377 (% 29,9)Etiketarik gabe · 1.035 (% 22,4)
Turismoak, adinaren arabera
10%
18%
30%
34%
8%
< 4 urte · 355 (% 10,1)4–8 urte · 630 (% 17,9)8–15 urte · 1.047 (% 29,8)15–25 urte · 1.196 (% 34,1)≥ 25 urte · 283 (% 8,1)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2019an herriak 7.098 biztanle zituen. Horietatik %21,34k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %7,69 ziren.[37]

Biztanleriaren tamainaUrtea10002000300040005000600070008000189019201950198020102040AretxabaletaBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 3.561 gizon, 3.615 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
0.08
0.11
 
95-99
 
0.47
0.62
 
90-94
 
1.88
1.68
 
85-89
 
2.96
3.09
 
80-84
 
3.57
5.08
 
75-79
 
5.73
4.86
 
70-74
 
5.31
5.28
 
65-69
 
5.92
7.36
 
60-64
 
6.61
7.86
 
55-59
 
7.05
8.12
 
50-54
 
7.97
9.07
 
45-49
 
8.93
6.46
 
40-44
 
6.89
4.77
 
35-39
 
4.81
5.31
 
30-34
 
3.98
4.10
 
25-29
 
3.93
5.48
 
20-24
 
5.70
6.77
 
15-19
 
5.59
6.21
 
10-14
 
4.84
4.44
 
5-9
 
4.65
3.34
 
0-4
 
3.13
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[57]
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−60−3003060901201975198319911999200720152023AretxabaletaHazkunde begetatiboa
Urtea197519761977197819791980198119821983198419851986198719881989199019911992199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Hazkunde begetatiboa 721131008874555552442924313111−351716179−1152414132625163540174741918163712211740−98−10−28−16−30−37−38
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[58] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera
JaiotzakUrtea10203040506019962000200420082012201620202024GizonezkoakEmakumezkoakJaiotzak, sexuka
Urtea199619971998199920002001200220032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Bizirik jaiotakoak 536237456257636971786782926978719164676751626459474646383745
Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu[59] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 46,2 udalerri berean jaioak ziren[60], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) parean. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 13,4 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 9,5 —probintzian % 13,9—.

Biztanleria jaiolekuaren arabera Gipuzkoako mapa
Udal
Prob
Erki
Best
Esta
Udalerri berean · % 46,2Probintzia berean · % 21,6Erkidegoan · % 9,2Beste erkidegoa · % 13,4Estatutik kanpo · % 9,5
Jaiolekua bizilekuarekin alderatuta (2025). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 67 Gipuzkoan, % 7,2 Araban, eta % 2,4 Bizkaian jaio ziren[61].

Jaioterria, lurralde historikoka
Gipu
EAEt
Gipuzkoa · % 67Araba · % 7,2Bizkaia · % 2,4EAEtik kanpo · % 23,4
Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 7,5k atzerriko nazionalitatea zuen[62]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 34,4), Magreb (% 27), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 16) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Maroko, Venezuela dira.[63]

Atzerrian jaiotakoak, eskualdeka
Amer
Euro
Afri
Amerika · % 57,6Europa · % 12,1Afrika · % 26,9Asia · % 3,4
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
59
Kolonbia
72
62
Maroko
34
22
Venezuela
38
18
Honduras
40
19
Aljeria
35
35
Portugal
10
13
Peru
17
7
Pakistan
10
5
Kuba
11
5
Nikaragua
11
8
Mexiko
7
6
Paraguai
9
3
Argentina
7
3
Brasil
7
5
Frantzia
4
0
Bolivia
8
4
Dominikar Errepublika
3
2
Ukraina
5
0
Ekuador
6
1
Mauritania
5
2
Alemania
3
4
Senegal
1
1
Belgika
3
2
Ginea Ekuatoriala
1
1
Ameriketako Estatu Batuak
1
2
Erresuma Batua
0
1
India
1
1
Italia
1
1
Txile
1
0
Txina
2
0
Bulgaria
1
0
Errusia
1
1
Herbehereak
0
1
Kanada
0
1
Polonia
0
1
Suitza
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 3.318 etxebizitza zeuden: 3.029 (% 91,3) nagusiak eta 288 (% 8,7) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[64] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 356 (% 10,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 181 (% 5,5) hutsik zeuden.[65] Etxebizitza nagusien % 88,5 jabetzan zegoen eta % 9,4 alokairuan.[64] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 2 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 8 plazarekin (4 plaza etxebizitzako).[66]

3.318etxebizitza
3.029nagusi
2etxebizitza turistiko (2026) Gipuzkoako mapa

Etxebizitza multzoa Gipuzkoako mapa (2024)

3.029
288
Nagusiak (3.029)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (288)

Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021) Gipuzkoako mapa (2021)

2.753
356
Okupatuak (2.753)Noizbehinkakoak (356)Hutsik (181)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak) Gipuzkoako mapa (2024)

2.682
285
Jabetzan (2.682)Alokairuan (285)Beste modu batean (62)

Guztira 3.029 etxegune zeuden, batez beste 2,4 egoiliarrekoak; horietatik 963 (% 31,8) pertsona bakarrekoak ziren.[64]

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera Gipuzkoako mapa (2024)

963
866
1.169
Egoiliar 1 (963)2 egoiliar (866)3-5 (1.169)6-9 (28)10 edo gehiago (3)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 87,1 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 42,6 urtekoa.[64] Etxebizitzen % 5,9 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 2,0 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[64] Etxebizitzen % 77,2 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

1.921
1.057
Etxebizitza 1 (196)2 (78)3-10 (1.921)11-20 (1.057)21-40 (24)41 edo gehiago (41)

Gela kopurua

802
2.053
292
1-3 gela (84)4 (802)5 (2.053)6 (292)7 edo gehiago (86)

Bainugela kopurua

2.167
1.136
Bainugela 1 (2.167)2 edo gehiago (1.136)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 25,9 berokuntza zentrala zuten, % 64,6 banakakoa eta % 9,0 noizean behingoa.[64] Horrez gain, % 78,9 hodien bidezko gasa zuten eta % 79,1 igogailua.

Berogailu mota

% 25,9
% 64,6
% 9,0
Zentrala (% 25,9)Banakakoa (% 64,6)Noizean behingoa (% 9,0)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 78,9
Ur bero zentrala% 54,4
Igogailua% 79,1

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 6.203 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 44,5 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,9; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 21,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,6.[67] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 42,3 zen 2021ean eta % 44,5 2024an; beraz, 2,3 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 17,3 izatetik % 14,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 41,0 ziren, eta gizonen artean % 48,2; 7,2 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 17,7 eta gizonen % 11,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

6.203biztanle 15 urte edo +, 2024
% 44,5goi-mailako ikasketak+2,3 puntu 2021etik mapa
% 14,6lehen hezkuntza edo gutxiago−2,8 puntu 2021etik mapa
% 12,1ikasten ari dira, 2024
% 14,6
% 21,0
% 19,9
% 44,5
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 14,6Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 21,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,9Goi-mailako ikasketak · % 44,5
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024). Gipuzkoako mapa

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 61,3 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 38,7 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 54 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 41,6 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 58,4. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,6 ziren.[67]

Ikasketa-maila xehatua
Ikasketarik gabe
% 1,6
Lehen hezkuntza
% 13,0
DBH eta antzekoak
% 21,0
Batxilergoa
% 8,3
Erdi-mailako LH
% 11,7
Goi-mailako LH
% 17,2
Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak
% 12,5
Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak
% 10,1
Masterrak eta espezialitateak
% 3,9
Doktoretzak
% 0,9
Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Aretxabaleta, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak2.763% 44,51.468% 48,21.295% 41,0
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa1.237% 19,9652% 21,4585% 18,5
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)1.300% 21,0582% 19,1718% 22,7
Lehen hezkuntza edo gutxiago903% 14,6343% 11,3560% 17,7
Guztira6.203% 100,03.045% 100,03.158% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Aretxabaleta, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 42,3% 19,2% 21,1% 17,36.012
2022% 43,4% 19,1% 21,3% 16,36.002
2023% 44,4% 19,3% 21,0% 15,36.108
2024% 44,5% 19,9% 21,0% 14,66.203

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 12,1 ikasten ari zen (753 pertsona).[68] Ikasten ari zirenetatik, % 50,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 28,0 batxilergoan, % 13,4 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 6,4 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 53,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 47,9; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 19,2 eta emakumeen % 8,0. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 96,6 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 50,4 eta 25–29 urtekoen % 12,2; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,0 baino ez.[69] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 43,0 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 48,6.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka
15–19 urte
% 96,6
20–24 urte
% 50,4
25–29 urte
% 12,2
30–34 urte
% 8,4
35–39 urte
% 6,1
40–44 urte
% 2,6
45–49 urte
% 2,7
50–54 urte
% 2,5
55 urte edo +
% 0,3
Egiten ari diren ikasketa-maila
Maila zehaztu gabe
% 1,5
Goi-mailako ikasketak
% 50,7
Erdi-mailako LH
% 13,4
Batxilergoa
% 28,0
DBH eta antzekoak
% 6,4
Lehen hezkuntza edo beheragokoa
% 0,0
Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 90,3 estatuan jaio zen, eta % 9,7 atzerrian.[67] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 51,0 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 20,1 eta % 25,3, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 43,4 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 16,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 20,5 eta % 26,0, hurrenez hurren.

Gizonak
Estatua
Atzerria
% 51,0
Goi-mailakoak
% 20,1
% 21,4
Batx. / erdi LH
% 21,2
% 17,7
DBH
% 33,3
% 9,9
Lehen H. edo gutx.
% 25,3
Emakumeak
Estatua
Atzerria
% 43,4
Goi-mailakoak
% 20,5
% 18,1
Batx. / erdi LH
% 22,3
% 21,8
DBH
% 31,2
% 16,8
Lehen H. edo gutx.
% 26,0
Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,7 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 15,8.[68] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 54,1 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 27,4 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Aretxabaletan»
Arratabe jauregia, gaur egun Aretxabaletako udaletxea.

2023-2027 legegintzaldia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
2023ko hauteskundeen ondorengo Aretxabaletako udalbatza
Alderdia 2023ko maiatzak 28
Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu (EHB)
10 / 21
1.723 (% 49,31)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
8 / 21
1.419 (% 40,61)
Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE)
2 / 21
181 (% 5,18)
Elkarrekin Podemos (EP)
1 / 21
150 (% 4,29)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 21
21 (% 0,60)
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Aretxabaletako azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[70]
Jesus Maria Herrasti Erlogorri[70][71] 1979 1983 Euzko Alderdi Jeltzalea
Jesus Maria Herrasti Erlogorri[70][71] 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea
Pedro Mendieta Garmendia[70][72] 1987 1991 Eusko Alkartasuna
Pedro Mendieta Garmendia[70][72] 1991 1995 Eusko Alkartasuna
Juan Antonio Rodriguez Perez[70][73] 1995 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea
Angel Bergaretxe Agirregabiria[70][74][75][76] 1999 2003 Euskal Herritarrok
Arritxu Oliden Bergara[70][77][78] 2003 2007 Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna
Joseba Inaxio Garro Garcia de Iturrospe[70][79][80][81] 2007 2011 Aralar
Ana Isabel Bolinaga Uribarren[70][82][83][84] 2011 2015 Bildu
Unai Elkoro Oianguren[70][85][86] 2015 2019 Euzko Alderdi Jeltzalea
Unai Elkoro Oianguren[70][87][88] 2019 2023 Euzko Alderdi Jeltzalea
Garikoitz Iturbe Etxebarria[89][90][91][92] 2023 Jardunean Euskal Herria Bildu
2027 2031

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Otalora dorretxea.
Galartza dorretxea.

Aretxabaletak izan zuen aurreneko eliza Bedarretako San Migel izan zen, XIII. mendean eraiki zena eta gaur egun hilerria dena (eliza haren aztarna bakarra hilerriaren atari erromanikoa da)[93]. Murugainen magalean dauden Galartza eta Isurieta auzoetako elizak ere XIII mendekoak dira. Urkulu inguruan daudenak aldiz XIV eta XV mendeen artean eraiki ziren. Erdi Aroko baserri batzuk ere badiraute oraindik: Iraeban, Isurieta eta Murube.

Herriaren erdigunea osatzen duten eraikinak XV. mendetik aurrera altxatu ziren, Andre Mariaren Jasokundearen eliza, Otalora jauregia eta Arratabe jauregia, azken hau udaletxea da gaur egun.

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Aretxabaletako Miren Zuazabeitiaren[94] testigantza, herriko eskolak euskaraz egitea debekatzen zuenekoa. Euskal Herriko Ahotsak[95][96] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Aretxabaletako euskara[97] mendebaldeko hizkeraren[98] aldaera bat da, sortaldeko euskararen[99] parte den Debagoieneko euskara[100], hain zuzen. Deba eskualdeko hainbat herrik osatzen dute Debagoieneko hizkera: Gipuzkoako Aretxabaletak, Arrasatek, Eskoriatzak, Leintz Gatzagak eta Oñatik eta Arabako Aramaiok. Leintz haranak esparru berezia osatzen du Deba ibarrean, oso estua delako Arrasate, Aretxabaleta, Eskoriatza eta Leintz Gatzaga herrien arteko batasuna. Aramaioko hizkera ere ez da asko urruntzen hauetatik, baina bai Oleta auzokoa, Oletako hizkera sartaldeko eta sortaldeko hizkeren arteko tarteko hizkeratzat hartzen baita. Oñatiko hizkera ere berezia da. Oñati ez zen Gipuzkoan sartu 1845 urtera arte eta bertako hizkerak oraindik ere nortasun berezia du. Oro har, Debagoieneko hizkerak Arabako euskararen eragina duela esan daiteke. Debagoienak Gasteizekin eduki du hartu-emanik estuena eta, dirudienez, hango ezaugarriak eta hango berrikuntzak iritsi dira bertara.

2016an biztanleen %66,64 euskalduna zen.[37]

Gastronomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aretxabaletako tomatea (edo Aretxabaletako mozkorra) Espainiar Estatuko tomate barietaterik onena izendatu zuten 2021ean Kantabrian egindako lehiaketa batean. Herrian bertan 2017. urtetik aurrera "Aretxabaletako Tomatearen Astea" antolatzen da irailean eta tomate erakusketa egin ondoren tomaterik itsusiena aukeratzen da[101].

Debagoiena guztian bezala, frikatxa ere bada Aretxabaletako gastronomiaren erakusgarria. Bildotsaren barrukiak txikitu, egosi eta harekin arrautzaz nahaskia egiten da.

Kirolak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Aretxabaleta Kirol Elkartearen armarria.

Herriko kirol talde nagusia Aretxabaleta Kirol Elkartea da, UDA ezizenaz ezagunagoa. Futbol taldea Hirugarren Mailara igo zen 2015ean, baina garaipen handiena 1972an lortu zuen, Afizionatuen Espainiako futbol txapelketa hain zuzen ere.[102]

Bi mendizale elkarte ere badira herrian, Murrukixo eta Zaraia.

Historia luzea duen beste kirol bat txirrindularitza da, hala errepidekoa nola ziklo-krosa. 1931n hasita Leintz Bailarari Itzulia egin zen urtero (Gerra Zibilak 8 urtetako etenaldia eragin zuen) eta garaiko txirrindulari onenek hartu zuten parte.[103] Gaur egun ere jarraitzen du oraindik: abuztuaren 16an izaten da, eta Euskal Bailarak criteriumaren egutegian sartuta dago.[104] Gerra ostean Nazioarteko ziklo-kros lasterketa antolatu zen, eta 1980ko hamarkadan Munduko Txapelketa antolatzear ere egon zen.[105] Trialsinak ere zaleak baditu herrian eta 2018. urtean Oztopo taldea sortu zen.

Jaiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Txino dantza.
Txapel Txin Eguna.
Aretxabaletako erraldoiak.

Jai patronalak Andramaixak dira eta abuztuaren 14, 15, 16 eta 17an ospatzen dira. Kontzertuak, herri bazkariak, kirol txapelketak (txirrindularitza, pilota...) eta jaietako ohiko ekitaldiak izaten dira. Urtean zehar beste jaiegun batzuk ere izaten dira.

Musika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1979an Aretxabaleta abesbatza eratu zen eta hainbat sari jaso izan ditu gregoriano estiloan. Horretaz gain Vatikanoko San Petri basilikan abestu duen lehen euskal abesbatza izan zen 1986an. Herriko Akordeoi Orkestrak ere sona badu.

Musika taldeak ere izan dira eta badira herrian. 1980. hamarkadan Akulu taldea osatu zen. Azken urteotan musika estilo anitzak jorratzen dituzten taldeak agertu dira; Neallta Fola, Kaparrak, Nhil, Screamers and Sinners, Krisis, Wood Strings eta Txerrikumeak, besteak beste. Bixentak taldeak herriko jaiegunetan abesti ezagunen bertsioak egiten ditu.

Aipatzekoa da Aretxabaletako kuartela ere, han baitituzte entsegu lokalak herriko sortzaileek. Kuartela Kultur Elkartea sortu zuten 2019an.[111]

Aretxabaletar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1990. urtean Austriako Maria Wörth herriarekin harremanak egin zituen Aretxabaletak[112]. Herriko udal gobernuak aurreragoko urrats bat egin asmoz senidetzeko proposamena aurkeztu zuen baina Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak ez zuten oniritzirik eman[72]. Herri bien arteko harremanak hainbat urtetan luzatu ziren.

Ikus, baita

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
  2. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  3. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  5. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  2. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. 1 2 3 Salaberri Zaratiegi, Patxi. (2020). Gipuzkoako herrien izenak : lekukotasunak eta etimologia. ISBN 978-84-120766-2-2. PMC 1249543660. (kontsulta data: 2021-11-11).
  5. ↑ «Atxabaltako M8 Plataformaren asanblada - Aretxabaleta - 2019-02-05» Goiena.eus (kontsulta data: 2020-03-10).
  6. ↑ (Gaztelaniaz) «Aretxabaleta - Udalweb» udalweb.gipuzkoa.eus (kontsulta data: 2018-03-24).
  7. ↑ «Kurutzebarri (1112 m) - Mendiak.eus» mendiak.eus (kontsulta data: 2021-11-11).
  8. ↑ (Gaztelaniaz) Urrutia, Javier. «Mendikat → Aumategi (1192 m)» www.mendikat.net (kontsulta data: 2021-11-11).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) «Embalse de Urkulu, naturaleza pura y deportes al aire libre» Barceló Experiences (kontsulta data: 2021-08-27).
  10. ↑ «Topogida — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-07-19).
  11. ↑ «Auzoak — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-03-07).
  12. ↑ «Arkupe» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  13. ↑ «Udal liburutegia — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  14. ↑ «Komunikazioa - Aretxabaleta» Mondragon Unibertsitatea (kontsulta data: 2021-11-15).
  15. ↑ «GOIESKOLA - KURTZEBARRI LH» www.kurtzebarrilhi.hezkuntza.net (kontsulta data: 2020-04-03).
  16. ↑ «Hasiera» www.kurtzebarribhi.hezkuntza.net (kontsulta data: 2020-04-03).
  17. 1 2 3 «Herriko elkarteak, ikastetxeak eta telefono interesgarriak — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  18. ↑ «Arizmendi Ikastola - Hezkuntza kooperatiba euskalduna» Arizmendi ikastola (kontsulta data: 2020-04-03).
  19. ↑ «Euskaltegia — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  20. ↑ «Herriko elkarteak, ikastetxeak eta telefono interesgarriak — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  21. ↑ «Algara ludoteka — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  22. ↑ «Atxagazte gaztelekua — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  23. ↑ Ibarra Kiroldegia Aretxabaleta – Aretxabaleta. (kontsulta data: 2020-04-03).
  24. 1 2 3 «Kirola — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  25. ↑ «Orkatzategiko Estazio Megalitikoa. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-03-07).
  26. 1 2 «Udalean arkeologia euskal ondarea. Aretxabaleta. Ondarea. Euskal Ondare Kulturalaren Informazio Sistemaren hasiera orria.» www.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-03-07).
  27. ↑ «Historia — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2022-01-14).
  28. ↑ Jose Letona Arrieta, Juan Leibar Guridi. (1975). Valle de Léniz (Segunda Parte) - Arechavaleta y Escoriaza. Caja de Ahorros Municipal de San Sebastián, 47-51 or. ISBN 84-500-6823-1..
  29. ↑ «Aretxabaleta: Udaletxe Zaharra - Guía de Ocio de Gipuzkoa - Gipuzkoako Aisialdi Gida» www.kulturweb.com (kontsulta data: 2021-08-27).
  30. ↑ ANTXIA LETURIA, Aitor. «Aretxabaletako Bainuetxeak: Ibarrako Bainuak edota Bainu Zaharrak» www.euskonews.eus (kontsulta data: 2021-11-11).
  31. ↑ «Uretsen bidea» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2021-11-11).
  32. ↑ (Gaztelaniaz) «El convento de Aretxabaleta cierra tras 111 años» El Diario Vasco 2015-10-24 (kontsulta data: 2021-11-11).
  33. ↑ «Historia — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2021-11-11).
  34. ↑ (Gaztelaniaz) Intxausti, Aurora. (1986-07-26). «Dos guardias civiles mueren en un atentado en Aretxabaleta» El País ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2022-04-22).
  35. ↑ «Aretxabaleta» www.turismoa.euskadi.eus.
  36. ↑ Ugalde, Amaia. (2010-07-11). «Urkulu, naturari egokitutako urtegia» Argia (kontsulta data: 2020-03-07).
  37. 1 2 3 «Web Eustat. Aretxabaletako datu estatistikoak» eu.eustat.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  38. ↑ «Juntas Generales de Gipuzkoa - La política industrial. Las industrialdeas y los Parques Tecnológicos» w390w.gipuzkoa.net (kontsulta data: 2020-03-08).
  39. ↑ «Copreci - Diseño y fabricación de componentes para electrodomésticos» www.copreci.com (kontsulta data: 2020-03-08).
  40. ↑ «ARETXABALETA - Aretxarte | Debagoieneko Mankomunitatea» www.debagoiena.eus (kontsulta data: 2021-12-15).
  41. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
  42. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
  43. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
  44. ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
  45. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
  46. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
  47. ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
  48. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  49. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  50. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  51. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  52. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  53. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  54. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q935603.
  55. ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
  56. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
  57. ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
  58. ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
  59. ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
  60. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
  61. ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  62. ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
  63. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
  64. 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
  65. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  66. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
  67. 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  68. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  69. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  70. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2022-02-18).
  71. 1 2 «Jesus Mari Herrasti: "Oñatikoarekin batera Aretxabaletako industrialdea Euskadiko lehena izan zen"» Goiena 2011-04-07 (kontsulta data: 2024-12-08).
  72. 1 2 3 «Pedro Mendieta: "Oraingoa baino krisi latzagoa bizi izan genuen eta enplegua sortzea zen alkatearen ardura handiena"» Goiena 2011-06-06 (kontsulta data: 2022-06-04).
  73. ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Aretxabaleta expulsa del gobierno municipal a HB» El País 1997-11-04 ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2024-12-09).
  74. ↑ (Gaztelaniaz) «Aparecen pintadas amenazantes contra el edil del PSE en Aretxabaleta» La Vanguardia 2003-03-12 (kontsulta data: 2024-12-09).
  75. ↑ «Anjel Bergaretxe: "Udalbiltza sortu zenean, alkate nintzen eta une historiko bat bizi izaten nenbilela sentitu nuen"» Goiena 2011-09-07 (kontsulta data: 2024-12-09).
  76. ↑ «Oihane Etxebarriak zinegotzi kargua utzi du eta Anjel Bergaretxek hartuko du haren lekua» Goiena 2017-01-25 (kontsulta data: 2024-12-09).
  77. ↑ «Arritxu Oliden EAJren hautagai» Goiena 2006-12-21 (kontsulta data: 2024-12-09).
  78. ↑ «Arritxu Oliden: "Momentu txarrak bizi izan nituen, baina asko disfrutatu nuen alkatetzan egon nintzenean"» Goiena 2012-02-01 (kontsulta data: 2024-12-09).
  79. ↑ «Inaxio Garro gehiengo absolutuz alkate» Goiena 2007-06-08 (kontsulta data: 2022-05-04).
  80. ↑ «Debagoieneko udal euskaltegiek 'Wanted' kanpaina jarri dute abian» El Diario Vasco 2008-09-11 (kontsulta data: 2024-12-10).
  81. ↑ «Inaxio Garro, Aretxabaletako alkatea: "Ibilbide emankorra eta polita izan da alkatetzakoa"» Goiena 2011-06-07 (kontsulta data: 2024-12-10).
  82. ↑ (Gaztelaniaz) «Ana Bolinaga, nueva alcaldesa con 10 votos» El Diario Vasco 2011-06-12 (kontsulta data: 2024-12-10).
  83. ↑ «Jardun osora dago lanean Ana Bolinaga alkatea udaletxean» Goiena 2012-03-12 (kontsulta data: 2024-12-10).
  84. ↑ «Ana Bolinaga, Aretxabaletako alkatea: "Iazko aurrekontuak 400.000 euroko soberakina utzi du"» Goiena 2014-03-19 (kontsulta data: 2024-12-10).
  85. ↑ (Gaztelaniaz) «Unai Elkoro, nuevo alcalde con los votos de su partido» El Diario Vasco 2015-06-14 (kontsulta data: 2024-12-10).
  86. ↑ «Unai Elkoro: "Herri txikien hurbiltasuna eta handiagoen zerbitzuak ditugu Aretxabaletan, herri nortasuna ez dugu galdu"» Goiena 2019-05-03 (kontsulta data: 2024-12-10).
  87. ↑ «Alderdi bik osatuko duten udalbatzaren gidaritza Unai Elkorok hartuko du bihar» Goiena 2019-06-14 (kontsulta data: 2025-10-05).
  88. ↑ «Lau batzorde eratuta eta hiru liberaziorekin ekin diote agintaldiari» Goiena 2019-07-11 (kontsulta data: 2025-10-05).
  89. ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-12-04).
  90. ↑ «"Hunkituta, eskertuta eta lanerako gogotsu" hartu du aginte-makila Gari Iturbek» Goiena 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-10-05).
  91. ↑ (Gaztelaniaz) ««La 'makila' es de los aretxabaletarras, os la ofrecemos para gobernar juntos»» El Diario Vasco 2023-06-17 (kontsulta data: 2024-12-10).
  92. ↑ «Garikoitz Iturbe: "Ibaiko pasabidearen lehenengo proiektua atzera bota du Ur Agentziak eta beste bat gabiltza garatzen gu"» Goiena 2024-02-23 (kontsulta data: 2024-12-10).
  93. 1 2 3 4 5 «Ondare historikoa — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2020-04-03).
  94. ↑ «Zuazabeitia Herrasti, Miren - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-24).
  95. ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-24).
  96. ↑ «Euskararen erabilera eskolan eta doktrinan - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-24).
  97. ↑ «Aretxabaleta - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-30).
  98. ↑ «Mendebalekoa - Bizkaiera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-30).
  99. ↑ «Sortaldekoa (M) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-30).
  100. ↑ «Debagoienekoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-08-30).
  101. ↑ Mondraberri. Irailaren 6tik 12ra izango da Aretxabaletako tomatearen V. astea | Mondraberri Arrasateko Ataria. (kontsulta data: 2021-09-11).
  102. ↑ «Lagunartean, Espainiako Txapelketa irabazi izana gogoan - Aretxabaleta» Goiena.eus (kontsulta data: 2021-11-27).
  103. ↑ «Vuelta al Valle de Leniz (Esp) - Ex.» www.memoire-du-cyclisme.eu (kontsulta data: 2021-11-27).
  104. ↑ «Callum Johnston izan da azkarrena Leintz Bailarako Itzulian - Aretxabaleta» Goiena.eus (kontsulta data: 2021-11-27).
  105. ↑ (Gaztelaniaz) Gipuzkoa, Noticias de. «"La Vuelta al Valle de Leniz, que este año cumple su 75º aniversario, es una de las más antiguas de Gipuzkoa"» www.noticiasdegipuzkoa.eus (kontsulta data: 2021-11-27).
  106. ↑ «Txapel Txin Eguna - Aretxabaleta - 2020-02-15» Goiena.eus (kontsulta data: 2021-11-16).
  107. ↑ «Txino Dantza (Aratusteetan) — Aretxabaletako Udala» www.aretxabaleta.eus (kontsulta data: 2021-11-16).
  108. ↑ «'Txin'-en hiletarekin esan diete agur Aratusteei - Aretxabaleta» Goiena.eus (kontsulta data: 2021-11-16).
  109. ↑ «ARETXABALETAKO TOMATEAREN ASTEA 2021» Turismo Debagoiena 2021-06-11 (kontsulta data: 2023-08-01).
  110. ↑ «Gaba Baltza iritsi da, kale-eskea, dantza eta musika lagun - Aretxabaleta» Goiena.eus (kontsulta data: 2025-11-02).
  111. ↑ «Kultura propiorik gabeko herri bat? -» Goiena.eus (kontsulta data: 2022-04-22).
  112. ↑ «Sister cities of Maria Wörth — sistercity.info» en.sistercity.info (kontsulta data: 2022-06-04).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Aretxabaleta&oldid=11839108"(e)tik eskuratuta