Edukira joan

Ariés e Espenan

Ariés e Espenan
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Okzitania
Departamendua Pirinio Garaiak
BarrutiTarbeseko barrutia
KantonamenduCanton of Castelnau-Magnoac
Izen ofizialaAries-Espénan
Posta kodea65230
Geografia
Koordenatuak43°16′37″N 0°31′50″E / 43.2769°N 0.5306°E / 43.2769; 0.5306
Mapa
Azalera5,55 km²
Altitudea276 m, 262 m, 405 m eta 297 m
MugakideakSariac-Magnoac, Betbèze, Castelnau-Magnoac, Cizos, Devèze eta Monléon-Magnoac
Demografia
Biztanleria91 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 50 (%55,6) (%44,4) 40 alt_right
Dentsitatea16 bizt/km²

Ariés e Espenan (okzitanieraz Ariés e Espenan, frantsesez eta ofizialki: Aries-Espénan) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Pirinio Garaiak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 91 biztanle zituen 5,5 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Sariac-Magnoac, Betbèze, Castelnau-Magnoac, Cizos, Devèze eta Monléon-Magnoac.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Aries-EspénanAries-Espénan
Població amb 57 habitants (2000)Devèze (1,5 km)
Població amb 64 habitants (2000)Villemur (2,8 km)
Població amb 37 habitants (2000)Pouy (2,9 km)
Població amb 45 habitants (2000)Betbèze (3,4 km)
Població amb 73 habitants (2000)Lalanne (3,9 km)
Població amb 36 habitants (2000)Organ (4,0 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko aldatua du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Akitania eta Gaskoiniako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio ugariak udaberrian; uda beroa (19,5 °C); haize ahulak; ekaitzak maiz udan)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 12,7 °C-koa da, 15 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 948 mm-koa da, urtarrilean 9,9 euri-egun eta uztailean 6,7 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Castelnau-Magnoac udalerrian dago, 1,1 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 12,7 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 876,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,3 °C-koa da, 2023ko abuztuaren 24an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -11,8 °C-koa da, 2001ko abenduaren 25an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,1 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena uztaila da (20,1 °C) eta hotzena urtarrila (4,9 °C). Urteko prezipitazioa 921 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (102 mm) eta lehorrena abuztua (57 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,27 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,4 °C) baino 1,6 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (14,0 °C) eta hotzena 1972 (10,5 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Ariés e Espenan)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 4.9 5.6 8.4 10.8 14.6 18.1 20.1 20.0 16.4 12.7 8.0 5.6 12.1
Pilatutako prezipitazioa (mm) 83 65 72 96 102 74 65 57 62 69 97 78 921
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,4 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,20,0+1,1+1,1+1,5+1,6+0,9+1,4−0,2+0,2+0,3+0,4
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (11,4 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[7]

BiztanleriaUrtea501001502002503003504001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 40 gizon, 50 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
10.00
0.00
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
0.00
12.50
 
75-79
 
10.00
0.00
 
70-74
 
10.00
12.50
 
65-69
 
0.00
0.00
 
60-64
 
0.00
0.00
 
55-59
 
0.00
12.50
 
50-54
 
0.00
25.00
 
45-49
 
10.00
0.00
 
40-44
 
10.00
0.00
 
35-39
 
0.00
12.50
 
30-34
 
10.00
0.00
 
25-29
 
0.00
0.00
 
20-24
 
10.00
25.00
 
15-19
 
10.00
0.00
 
10-14
 
20.00
0.00
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
0.00
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Aries-Espénan udalerrian 91 biztanle zeuden eta 40 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,27 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 15 kide bakarrekoak ziren, 5 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 15 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

91biztanle
40elkarbizitza-unitate
2,27lagun elkarbizitza-unitateko
25familia
15Bikotea seme-alabekin
5Bikotea seme-alabarik gabe etxean
5Guraso bakarrekoak
15Kide bakarrekoa
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 25 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (15). 5 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

5
15
5
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

2023 erroldaren arabera, udalerrian 56 etxebizitza zeuden. Horietatik 41 egoitza nagusi ziren, 11 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 4 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (48), eta apartamentuak gutxi ziren (6). Egoitza nagusietatik 27 beren jabearen bizilekuak ziren, 12 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 2 doan lagata.[11]

56etxebizitza
41egoitza nagusi
48etxe
6apartamentu

Etxebizitza multzoa

41
11
Egoitza nagusia (41)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (11)Hutsik (4)

Etxe mota

48
6
Etxea (48)Apartamentua (6)

Jabetza egoera

27
12
Jabeak (27)Alokairuan (12)Doan lagata (2)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik16
1919-19455
1946-19703
1971-19904
1991-20058
2006-20205

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (18). 22 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 33 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 20 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 16tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela4
2 gela2
3 gela6
4 gela11
5 gela edo gehiago18

Berogailu mota

7
9
22
Fuel-olioa (7)Elektrizitatea (9)Gas botila (3)Bestelakoak (22)

Aparkalekua eta ibilgailuak

33aparkalekua
20ibilgailu 1
16ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 51 biztanleetatik 36 aktibo ziren (% 70,6), horietako 35 lanean (% 68,6) eta 1 langabezian (aktiboen % 2,8).

5115-64 urteko biztanle
% 70,6aktibo
% 68,6lanean
% 2,8langabezia-tasa

15 ez-aktibotik 6 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 40,0), 4 erretiraturik zeuden (% 26,7) eta 5 bestelako ez-aktibo ziren (% 33,3).

Ez-aktiboak

% 40
% 27
% 33
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Udalerrian 17 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 35 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

17enplegu udalerrian
% 41,2soldatapeko
% 58,8ez-soldatapeko

2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 37 ziren, horien artean 27 aktiboak ziren eta 10 inaktiboak ziren. 27 pertsona aktiboetatik 26 lanean zeuden (11 gizon eta 15 emakume) eta 1 langabezian (1 emakume eta 1 emakume). 10 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 2 ikasten zeuden eta 2 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.[12]

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 5 komertzioetatik, 2 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 zerbitzu enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.[13]

2009an norbanakoentzat zegoen zerbitzu bakarra ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen.[14]

2000. urtean Aries-Espénan udalerrian 9 nekazaritza-ustiategi zeuden, 265 hektarea erabiltzen.[15]

  1. ↑ Estazioko erregistroak 1986ko urriaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 1,4 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Castelnau-Magnoac », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. ↑ Emploi et population active 1999 et 2007
  13. ↑ Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  14. ↑ Nombre d'équipements des services aux particuliers
  15. ↑ Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]