Arixo

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Arixo haritzarekin lotutako jainkoa izan daiteke. Argazkian mugarratutako haritzak

Arixo edo Arixon, euskal mitologiako jainkoa; Akitania erromatarraren garaian, Pirineo aldean. Louron ibarrean azaldu dira berari zuzendutako bi aldare, Loudenvielle herrian hain zuzen.

Ez ditugu bere ezaugarriak ezagutzen, baina Cadeac herrian topatutako aldaeran, Marti-Arixoz hitz egiten du, eta honek adieratzen du lotura bat bertako jainko indigena (Arixo) eta Marte erromatarren gerla jainkoaren artean.

Baliteke beraz Arixo bertako gerrako dibinitate bat izatea.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arixon hitza haritzarekin lotzen dute zenbait ikerleek, Barandiaran eta Bernardo Estornes Lasaren kasu. Arixo jainkotutako haritza izango litzateke .

Inskripzioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

"Arixo / deo / ... / ... / v(otum) s(olvit) libens m(erito)".

Itzulpena: Arixo jainkoari ...ek gogo onez eta arrazoiaren arabera konplitu du bere botoa.

Mars Arixo-ri botoz egindako aldarea. Cadéac herrian aurkitua, Pirinio Garaiak.

"Marti / Arixoni / Erianos, / Serionis [filius], v(otum) s(olvit) libens m(erito)."

Itzulpena: Marti Arixo-ri, Serio-ren seme Erianos-ek, gogo onez eta zuzenbidearen arabera konplitu du bere botoa.

Toponimia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arix hitza euskal toponimian azaltzen da, seguraski harizt txikiaren esanahaiarekin:

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Jose Miguel de Barandiaran, obras completas. Egilea, Jose Miguel de Barandiaran. Argitaletxea, Editorial la gran enciclopedia vasca, Bilbao 1976.
  • José Miguel Barandiarán, Dictionnaire Illustré de Mythologie Basque, traduit et annoté par Michel Duvert, Donostia, éditions Elkar, 1994. ISBN 2-913156-36-3
  • Enciclopedia General Ilustrada del Pais Vasco, Historia General de Euskal Herria. Argitaletxea, Auñamendi, Zarautz 1978.
  • Pequeño diccionario de mitologia vasca y pirenaica. Egilea Olivier de Marliave. Argitaletxea, Alejandria, Barcelona 1995.
  • K. Larrañaga Elorza, Euskal Herria Antzinatean. Materiale eta Agiriak, UNED-Bergara, 1988, 316 or., 176 zkia.
  • Julien Sacazeren lanak:
  • Les Anciens dieux des Pyrénées, nomenclature et distribution géographique. Extrait de la Revue de Comminges (Saint-Gaudens), 28p., 1885.
  • Inscriptions antiques des Pyrénées. Hitzaurrea M. Albert Lebèguek eginda. Tolosa, XII-576p. (Bibliothèque méridionale. 2e série,1892. ; 2). Berrargitalpena fakzimilean, Tolosa, ESPER, 1990.
  • Inscriptions antiques du Couserans. Tolosa, 28p., 1892. Berrargitalpena fakzimilean, Nîmes, C. Lacour, 2001.

Kanpoko loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

(Euskaraz) Arixo gizonezkoen izena bezala Euskaltzaindiaren Euskal Izendegian