Arku elektrikozko labe

Arku elektrikozko labe
metallurgical furnace (en) eta electrical device (en)
Irudi gehiago
Fabrikazioa
Diseinatzailea	Carl Wilhelm Siemens (en)

Arku elektrikozko labea edo arkuzko labea (ingelesez: electric arc furnace, EAF) arku elektrikoaren eraginez berotzen diren labeak dira. Burdinkiak urtzeko erabiltzen dira. Bi eratakoak izan daitezke: a) Zeharka berotzen direnak: Arku elektrikoak elektrodotik elektrodora jauziz berotzen du bainua, metala iragan gabe. b) Zuzenean berotzen direnak: Hauetan ere arku elektrikoak elektrodotik elektrodora jauzi egin arren, metalean barrena egiten du.

Arku elektrikozko labe baten neurriak edukiera tonatik (galdategietan erabiltzen dena) industria metalurgikoan erabiltzen den 400 tonara bitartekoak dira. Gainera, laborategiko labeak daude, dentistek erabiltzen dituztenak eta hamabi gramoko edukiera baino ez dutenak.

Arku elektrikoko labe baten barruko tenperatura 3800 Celsius gradukoa izan daiteke.

Historia

Arku elektrikozko lehen labea Paul Héroult frantziarrak 1907an garatu zuen, AEBetan kokatutako lantegi batentzat. Hasiera batean, arkuzko labe bidez lortutako altzairua produktu berezia zen makina-erremintak eta malgukietarako altzairua fabrikatzeko. Karburozko lanparetarako kaltzio karburoa prestatzeko ere erabili ziren.

XIX. mendean, arku elektrikozko labea burdinurtzean erabiltzen hasi ziren. Sir Humphry Davyk labearen erakustaldi esperimental bat egin zuen 1810ean; arku elektriko bidezko soldaduraren metodoa Pepysek ikertu zuen 1815ean; Pinchon labe elektrotermiko bat sortzen saiatu zen 1853an; eta, 1878-79an, Wilhelm Siemensek arku elektrikoko labea patentatu zuen. Stessano labe elektrikoa arkuzko labe bat zen, galda nahasteko biratzen zena.

Arku elektrikozko labeak altzairuzko aleazioak ekoizteko erabili zituzten Bigarren Mundu Gerran, eta, ondoren, altzairuaren fabrikazioa hedatzen hasi zen metodo horren bidez. Kostu baxuari esker, altzairutegi berriak ezarri ahal izan ziren Europan gerraostean, eta Ameriketako Estatu Batuetako fabrikatzaile handiekin (Bethlehem Steel eta U.S. Steel) kostu baxuan lehiatzeko aukera ere eman zuen, habeentzako produktuekin, kableekin eta AEBetako merkaturako ijeztutako xaflekin. Nucor, orain Estatu Batuetako altzairu ekoizle handienetako bat dena, altzairu luzeen merkatuan sartzea erabaki zuenean, altzairutegi txiki batekin hasi ziren, barruan arku elektrikoko labea zuena. Laster beste fabrikatzaile batzuk etorri zitzaizkion atzetik. Nucor azkar hazten zen Estatu Batuetako ekialdeko kostaldean zehar, eta ondoren, berriz, altzairu luzanga eta habetetarako merkataritza-eragiketa lokalizatuak egiten zituzten enpresak, non arku elektrikoko labearen erabilerak ekoizpen-plantetan malgutasuna ahalbidetzen zuen, tokiko eskarira egokituz. Eredu hori bera jarraitu zen beste herrialde batzuetan, arku elektrikoko labea habeteria ekoizteko erabiltzen baitzen nagusiki.

1987an, Nucor konpainiak bere negozioa produktu ijeztuen merkatuan zabaltzeko erabakia hartu zuen, horretarako arku elektrikoko labea erabiliz. Arku elektrikozko labe batek txatarretik datorren altzairua lehengai gisa erabiltzeak eragina du ijeztutako produktu baten kalitatean, kalitate mugatuko kontrola baitu txatarratik datorren altzairu batek dituen ezpurutasunetan.

Kanpo estekak

• Datuak: Q650993
• Multimedia: Electric arc furnaces / Q650993