Edukira joan

Arlanc

Arlanc
Frantziako udalerria
Administrazioa
Estatu burujabe Frantzia
Frantziaren banaketa administratiboametropolitar Frantzia
Eskualdea Auvernia-Rodano-Alpeak
Departamendua Puy-de-Dôme
Izen ofizialaArlanc
Posta kodea63220
Geografia
Koordenatuak45°24′47″N 3°43′28″E / 45.4131°N 3.7244°E / 45.4131; 3.7244
Mapa
Azalera32,19 km²
Altitudea547 m, 943 m eta 630 m
MugakideakMarsac-en-Livradois, Beurières, Chaumont-le-Bourg, Dore-l'Église, Mayres, Medeyrolles, Novacelles eta Saint-Bonnet-le-Chastel
Demografia
Biztanleria1.785 (2023ko urtarrilaren 1a)
alt_left 952 (%53) (%47) 845 alt_right
Dentsitatea55 bizt/km²
arlanc.fr

Arlanc Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Puy-de-Dôme departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. Azken erroldaren arabera 1.785 biztanle zituen 32,19 km²-ko azaleran.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Marsac-en-Livradois, Beurières, Chaumont-le-Bourg, Dore-l'Église, Mayres, Medeyrolles, Novacelles eta Saint-Bonnet-le-Chastel.

Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.

Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
Herri batzuen distantzia eta kokapen erlatiboa
ArlancArlanc
Població amb 178 habitants (2000)Mayres (3,6 km)
Població amb 310 habitants (2000)Beurières (4,9 km)
Població amb 114 habitants (2000)Medeyrolles (6,2 km)
Població amb 151 habitants (2000)Novacelles (6,6 km)
Població amb 145 habitants (2000)Saint-Just (7,9 km)

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima erdikontinental eta mendi-ertzetako klima du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Massif Centraleko ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: urteko prezipitazioa 800-1200 mm artekoa, urte osoan ondo banatuta)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 9,8 °C-koa da, 16,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 808 mm-koa da, urtarrilean 8,8 euri-egun eta uztailean 7,3 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Saint-Germain-l'Herm udalerrian dago, 15,9 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 8 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1067,3 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 35,5 °C-koa da, 2019ko ekainaren 29an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -19,9 °C-koa da, 2005ko martxoaren 1an lortua[oh 1][5].

Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:[6]

BiztanleriaUrtea15002000250030003500400045001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 845 gizon, 952 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.59
 
95+
 
3.78
1.18
 
90-94
 
3.68
1.78
 
85-89
 
3.78
2.37
 
80-84
 
5.88
4.73
 
75-79
 
4.20
6.51
 
70-74
 
9.66
7.57
 
65-69
 
6.30
8.28
 
60-64
 
5.78
6.75
 
55-59
 
5.78
10.06
 
50-54
 
4.73
5.68
 
45-49
 
5.57
5.56
 
40-44
 
2.42
5.92
 
35-39
 
6.62
8.05
 
30-34
 
4.31
1.18
 
25-29
 
3.57
6.75
 
20-24
 
3.15
3.20
 
15-19
 
2.94
5.33
 
10-14
 
7.77
5.33
 
5-9
 
7.25
3.20
 
0-4
 
2.84
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Arlanc udalerrian 1.688 biztanle zeuden eta 859 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 1,97 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 44,7), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).[9]

1.688biztanle
859elkarbizitza-unitate
1,97lagun elkarbizitza-unitateko
480familia
Udalerria
% 19
% 29
% 45
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 480 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (252). Guraso bakarreko 63 familietatik 53etan ama zen guraso bakarra. 291 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 63k seme-alaba bakarra zuten etxean, 102k bi, eta 24k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 165 bikoteetatik 29tan (% 17,6) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[9]

252
165
63
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean291
Seme-alaba bat63
Bi seme-alaba102
Hiru seme-alaba19
Lau edo gehiago5

15 urte edo gehiago zituzten 1.545 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 6,1 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 26,3. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 25-39 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 66,8). 80 urte edo gehiagoko 205 biztanleetatik 115 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 90 kolektibitateren batean.[9]

Bakarrik bizi da
15-24% 6
25-39% 17
40-54% 19
55-64% 34
65-79% 33
80 +% 26
Bikotean bizi da
15-24% 14
25-39% 67
40-54% 62
55-64% 57
65-79% 61
80 +% 28

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 36,6 ezkonduta zegoen, eta beste % 17,7 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,1 izatezko bikotean eta % 5,6 PACS bidez lotuta). % 25,6 ezkongabeak ziren, % 12,4 alargunak eta % 7,7 dibortziatuak.[9]

Ezkonduta% 36,6
Ezkongabea% 25,6
Alarguna% 12,4
Izatezko bikotean% 12,1
Dibortziatuta% 7,7
PACS bidez lotuta% 5,6

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 36,8), eskulangileak (% 19,8), enplegatuak (% 15,8), artisau, merkatari eta enpresa-buruak (% 8,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 36,8) Puy-de-Dôme departamenduko batez bestekoaren (% 31,8) gainetik dago. 34 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 4,0).[9]

Udalerria
% 8
% 16
% 20
% 37
Puy-de-Dôme
% 11
% 15
% 15
% 13
% 32
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.379 etxebizitza zeuden. Horietatik 853 egoitza nagusi ziren, 269 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 258 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.196), eta apartamentuak gutxi ziren (177). Egoitza nagusietatik 645 beren jabearen bizilekuak ziren, 185 alokairuan zeuden, 36 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 22 doan lagata.[10]

1.379etxebizitza
853egoitza nagusi
1.196etxe
177apartamentu

Etxebizitza multzoa

853
269
258
Egoitza nagusia (853)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (269)Hutsik (258)

Etxe mota

1.196
177
Etxea (1.196)Apartamentua (177)

Jabetza egoera

645
185
Jabeak (645)Alokairuan (185)HLM (36)Doan lagata (22)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (254).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik254
1919-194599
1946-1970135
1971-1990190
1991-200585
2006-202072

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (404). 434 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 550 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 404 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 356tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela4
2 gela47
3 gela128
4 gela271
5 gela edo gehiago404

Berogailu mota

179
228
434
Gas sarea (4)Fuel-olioa (179)Elektrizitatea (228)Gas botila (8)Bestelakoak (434)

Aparkalekua eta ibilgailuak

550aparkalekua
404ibilgailu 1
356ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 939 biztanleetatik 711 aktibo ziren (% 75,7), horietako 638 lanean (% 67,9) eta 73 langabezian (aktiboen % 10,3).

93915-64 urteko biztanle
% 75,7aktibo
% 67,9lanean
% 10,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 55,4
25-54 urte% 90,7
55-64 urte% 56,9
Gizonak% 76,9
Emakumeak% 74,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 15,3
BEPC, brebeta% 13,9
CAP-BEP% 10,0
Batxilergoa% 9,7
Goi-mailako +2% 9,6
Goi-mailako +3/4% 9,3
Goi-mailako +5% 2,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 10,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

229 ez-aktibotik 54 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 23,6), 81 erretiraturik zeuden (% 35,4) eta 94 bestelako ez-aktibo ziren (% 41,0).

Ez-aktiboak

% 24
% 35
% 41
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 12
% 15
% 28
% 34
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 779 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 638 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

779enplegu udalerrian
% 86,1soldatapeko
% 13,9ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.740 eurokoa zen.

22.740 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.040 €

Ekonomia jarduerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an zeuden 130 komertzioetatik, 2 erauzte enpresak ziren, 3 janari enpresak ziren, 12 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 26 eraikuntza enpresak ziren, 36 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 6 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 6 finantziazio enpresak ziren, 2 higiezinen enpresak ziren, 10 zerbitzu enpresak ziren, 14 administrazio publikoko enpresak ziren eta 6 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.[11]

2009an zeuden norbanakoentzako 44 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 3 banku bulegoak, 1 funeraria, 5 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 7 igeltseroak, 3 margolariak, 5 zurginak, 4 iturginak, 3 argiketariak, 3 ile apaindegiak, 1 albaitaria, 3 jatetxeak, 2 higiezinen agentziak eta 1 tintoreria.[12]

2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 1 supermerkatu zen, 1 brikolaje denda handia zen, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 2 okindegiak, 2 harategiak, 1 liburu denda zen, 3 arropa dendak, 1 elektrotresna denda zen eta 1 lore-denda zen.[13]

2000. urtean Arlanc udalerrian 61 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.829 hektarea erabiltzen.[14]

Hezkuntza eta osasun ekipamenduak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an zeuden 2 osasun-ekipamenduak botika ziren.

2009an 2 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Arlanc udalerrian 2 Bigarren Hezkuntza ikastetxe zeuden 137 ikaslekin.

  1. Estazioko erregistroak 1997ko ekainaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Saint-Germain-L Herm », fiche climatologique. .
  6. Population et logements par commune depuis le recensement de 1962 (1961 pour les Dom) à 1999
  7. «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  9. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. Créations et stock d'établissements par commune en 2009
  12. Nombre d'équipements des services aux particuliers
  13. Nombre d'équipements et de services dans le domaine du commerce en 2009
  14. Exploitations agricoles

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]