Arturo Elosegi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Arturo Elosegi
Arturo Elosegi.jpg
Bizitza
Jaiotza Tolosa1962ko abenduaren  4a (56 urte)
Herrialdea  Gipuzkoa, Euskal Herria
Hezkuntza
Heziketa Euskal Herriko Unibertsitatea
Hizkuntzak euskara
ingelesa
gaztelania
Jarduerak
Jarduerak unibertsitateko irakaslea, biologoa eta ikertzailea
Enplegatzailea(k) Euskal Herriko Unibertsitatea
Kidetza Udako Euskal Unibertsitatea

Arturo Elosegi Irurtia (Tolosa, 1962ko abenduaren 4a) Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia eta Teknologia Fakultatean, irakasle katedraduna da Landareen Biologia eta Ekologia sailean. Nazioarteko aditua da ibaien ekologiaz.[1][2] Hainbat hitzaldi eman ditu gai horri buruz, besteak beste, UEUko ikastaroetako sarrerako hitzaldia 2008an izenburu honekin: Ingurumenaren aldaketa globala: biziraupena auzitan.[3]

Bere ikerketa taldean Ibai-ekosistemen funtzionamendua aztertzen dute.[4] Giza-jarduera gero eta indartsuagoek ingurumen-aldaketa globala eragin dute Lurra planetan. Horren eraginez biodibertsitate-galera izugarria bultzatzen ari da gizakia, eta ekosistemen funtzionamendua errotik aldatzen. Euskal Herriko ibaietan ez ezik, Europa osoko, Hego Amerikako zein Zeelanda Berriko ibaietan lan egin izan du taldeak. Eta lan horietatik ateratako informazioa ibaien errestaurazioan aplikatu du gero.[5]

2015, 2017, eta 2019: Ikergazte kongresuko batzorde akademikoko kide izan da zientzia zehatzak eta natur zientziak arloan.

Artikutza urtegiko ingurunea birsortzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arturo Elosegi 2019an Artikutzako urtegi hustu berrian (Arg.; Berria)

Artikutzako urtegia ikertzen ari da Elosegi ibaien errestaurazioko aplikazio praktiko horietako bat, 2017an hasi ziren urez husten, segurtasun arazoak zituelako eta ez zelako erabiltzen, eta 70 urte lehenagoko egoerara itzuli nahi dute ingurua.[6]

1947 eta 1953 artean eraiki zutenetik arazoak izan zituen urtegiak. Inoiz ez zen egonkortu behar bezala. 1992az geroztik jardueratik kanpo zegoen. Donostia urez hornitzeko egin zuten, baina ibaian beheragotxo dagoen Añarbeko urtegiak egin izan du hori 1976tik Artikutzakoren laguntzarik gabe. 2017an Donostiako udalak hura deuseztatzeko erabaki zuen. Ekonobieta erraka birsortzeko prozesua aukera paregabe bat da tamaina horretako lan batek biodibertsitatean duen eragina aztertzeko. Mundu osoan zaharkituta edota erabilerarik kanpo geratu diren urtegien kopurua handitzen ari denean, ez dago informazio nahikoa gisa honetako aktibitate batek ingurumenean izan ditzakeen efektuei buruz.[6]

Basogintza eredua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1989tik giza-jarduerek ibaietan duten eragina aztertu eta gero, Elosegik basogintza-eredu berri bat eskatzen du Euskal Herrirako.

Hogeita hamar artikulu zientifikotik gora idatzi ditu nazioarteko aldizkarietan eukaliptadiek erreken gainean duten eragina deskribatzeko. Ikerketok erakutsi dute Euskal Herrian eukaliptadiek nabarmen hondatzen dituztela errekak. Eukaliptoaren orbela kalitate txarrekoa da, toxikoa animalia askorentzat. Eukaliptadiz inguratutako errekek orbel gutxiago eta kalitate okerragokoa jasotzen dute baso naturalez inguratutakoek baino. Horrek erreka inguruko onddoak eta ornogabeak kaltetzen ditu.

Gainera, eukaliptadiak matarrasaz mozten dira, alegia, zuhaitz guztiak batera, eta hau oso maiz egiten da, hamabi urtetik behin. Ikerketek erakutsi dute matarrasek kalte handia egiten dutela erreketan, haiek lokazten eta bertako bizidunentzat baldintzak guztiz okertzen. Gainera, ustiapenerako egiten diren pista-sareak oso dentsoak izaten dira, eta pista horiek, matarrasekin batera, lurzoruaren galera dakarte, eta erreken lokaztea areagotzen dute.[7]

Euskal Herrko basoa ia erabat soilduta zegoela, XX. mende hasieran, foru-aldundiek hazkunde azkarreko espezieak bultzatu zituzten, bereziki intsinis pinua. Garai hartarako erabaki ulergarria izan zen. Mende bat geroago, ordea, mendiak eta gizartea guztiz aldatu dira baina erakundeek pinuen (eta eukaliptoen) monokultiboa bultzatzen jarraitzen dute.[8]

Basogintza intentsiboaren kalteak eskalarekin lotuta daude. Unada bat eukaliptoz landatzeak eragin txikia du, haran oso bat eukaliptoz estaltzea oso bestelakoa da. Errekei begira, gauza asko egin daitezke basogintzaren eragina murrizteko: ibarbaso naturalak manten daitezke, pista-sareak optimizatu eta basolanak kalterik txikieneko garaietara mugatu, maiz egindako matarrasa oso kaltegarria da eta.[7]

Argitalpenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nazioartekoan bere argitalpen zientifikoak 140 baino gehiago dira.[9] Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 50 lan baino gehiago azaltzen dira.[10]

Aditua den gaiaz liburu hauek argitaratu ditu euskaraz:

  • Basabizitzaren kudeaketa. UEU 1999. Inazio Garin Atorrasagasti-rekin batera.[11][12]
  • Sexua eboluzioaren motore. Elhuyar 1995.[13][14]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   UPV/EHUko Kultura Zientifikoko Katedra - Cátedra de Cultura Científica de la UPV/EHU (2015-03-24) Zientzialari 22 - Arturo Elosegi . Noiz kontsultatua: 2017-09-10 .
  2.   Lakar Iraizoz, Oihane (2014) 2015eko mugarrian, ibaiei begira Elhuyar . Noiz kontsultatua: 2017-09-10 .
  3.   Elosegi, Arturo (2008/09/03) «Ingurumenaren aldaketa globala: biziraupena auzitan — Unibertsitatea.Net» www.unibertsitatea.net (Unibertsitatea.Net) . Noiz kontsultatua: 2019-04-27 .
  4.   Jon, Molinero, Stream ecology - Welcome . Noiz kontsultatua: 2017-09-10 .
  5.   «Bizitza Zientifikoak, Ponenteak eta gaiak. Arturo Elosegi...», Eureka zientzia Museoa, . Noiz kontsultatua: 2017-09-10 .
  6. a b   Sagarzazu, Jokin (2019-02-02) «Birsortzeko, hustu» Berria: 10-11 . Noiz kontsultatua: 2019-04-27 .
  7. a b   Elosegi, Arturo; Larrañaga, Aitor (2019-04-16) «Basogintzan okerrera» Berria . Noiz kontsultatua: 2019-05-01 .
  8.   Elosegi, Arturo (2018-10-07) «Gure basoen etorkizuna erabakitzeko garaia» Berria . Noiz kontsultatua: 2019-05-01 .
  9.   Arturo Elosegiren Aipamenak Google Scholar . Noiz kontsultatua: 2017-09-10 .
  10. Arturo Elosegiren produkzioa Inguma datu-basearen arabera (>50 produktu)
  11.   Arturo Elosegi Irurtia :: Buruxkak Liburutegi digitala . Noiz kontsultatua: 2017-09-10 .
  12.   Irurtia, Arturo Elosegi; Atorrasagasti, Inazio Garin (1999) Basabizitzaren kudeaketa . Noiz kontsultatua: 2017-09-10 .
  13.   Irurtia, Arturo Elosegi (1995) Sexua eboluzioaren motore . Noiz kontsultatua: 2017-09-10 .
  14. (Gaztelaniaz)  Diversius Sexua eboluzioaren motore (El sexo como motor de la evolución) . Noiz kontsultatua: 2017-09-10 .

Kanpo-loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Egile honen argitalpenei buruzko informazioa lortu dezakezu Scholian