Astaputz ilun

Wikipedia, Entziklopedia askea
Astaputz iluna
Lycoperdon umbrinum.JPG
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaFungi
KlaseaAgaricomycetes
OrdenaAgaricales
FamiliaAgaricaceae
GeneroaLycoperdon
Espeziea Lycoperdon umbrinum
Pers., 1794
Mikologia
Gleba icon.png 
gleba formako himenioa
No cap icon.svg 
txapelik ez
No gills icon.png 
ez dauka orririk
Olive spore print icon.png 
espora olibak dauzka
Saprotrophic ecology icon.png 
saprobioa da
Edible toxicity icon.svg 
jangarria da

Oharra: ez fidatu soilik orri honetan ematen diren datuez perretxiko bat identifikatzeko orduan. Inolako zalantzarik izanez gero, kontsultatu aditu batekin.

Astaputz iluna (Lycoperdon umbrinum) Agaricaceae familiako onddo espezie bat da.[1]

Gaztetan jan daiteke, gleba zuria dagoen bitartean, baina ez da interesgarria sukalderako.

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karpoforoa: 1 eta 4 cm arteko diametrokoa, arre-horixka iluna, ia globo itxurakoa edo pixka bat udare itxurakoa, lehenbizi krema-horixka kolorekoa eztenekin apaindua, gero beltzaxkak, finak eta zailak, batu egiten dira taldeak osatuz, goian, berandu, zulo txiki bat irekitzen zaio eta bertatik esporak askatzen dira. Endoperiodoa leuna eta distiratsua.

Gleba: Hasieran zuria, gero zahartuaz, berdexka izatetik arre-oliba izatera pasatzen da. Pseudocolumela presente. Subgleba kolore arre-lila duten gelaxka ertainak.[2]

Etimologia: Lycoperdon hitza grezierazko "lupa de lupo"-tik dator, ondoak esporen hauts bafadak isil-isilik jariatzen dituelako zapaltzean. Umbrinum epitetoa latinetik dator, itzala esan nahi duen "umbra" hitzetik. Bere kolore ilunagatik.

Jangarritasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sukaldaritzako interesik gabea[3]

Nahasketa arriskua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lycoperdon molle delakoarekin, ezten oso hauskorrez hornitua, berehala desagertzen direnak gainazala hautsez beteta utziaz. Lycoperdon nigrescens espeziearekin ere bai, ezten iheskorrekin, askatzean markak uzten dituzte.

Sasoia eta lekua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udazkenean, normalean koniferoen basoetan, bakanagoa hostoerorkorren basoetan.[4]

Banaketa eremua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txina, Europa, Ipar Amerika.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskal Herriko perretxiko eta onddoak, 2013, 2014, 2016, 2017, Zuzendaria Fernando Pedro Pérez, Kultura Saila, Eusko Jaurlaritza
    Bizkaiko Perretxiko eta Onddoak, 2012ko Abendua, A.D.E.V.E, Argazkiak:Fernando Pedro Pérez, Maite Legarra, Xabier Leizaola, Jon Urkijo, Nerea Aurtenetxe.
  2. (Gaztelaniaz) Mendaza, Ramon, Diaz, Guillermo. (1987). Guia fotografica y descriptiva 800 especies a todo color. Iberduero, 699 or. ISBN 84-404-0530-8..
  3. (Gaztelaniaz) Palacios Quintano Daniel. (2014). Disfrutando con las setas. Leitzaran, Grafikak S.L. Andoain, Gipuzkoa, 512 or. ISBN 978-84-617-0196-4..
  4. (Gaztelaniaz) Cetto, Bruno. (1987). [. Guia de los hongos de Europa. ] Ediciones Omega, S. A. Barcelona, 589 or. ISBN 84-282-0253-6 (T.I). ISBN: 84-282-0538-8 (O.C.)..

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]