Atira asteroideak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Atira taldea eguzki-sistemako planeta harritsuen orbitekin alderatuta. Erdian kolore horiarekin Eguzkia dugu, borobil grisa Merkurio da, beltza Artizarra, urdina Lurra eta orbita urdina bere orbita, gorria Marte. Borobil berde zabala Atira asteroideen eremua da.

Atira asteroideak edo Lurra baino barneragoko asteroideak (LBA) orbita osoa Lurraren orbitatik barnealdera kokatua duten asteroideak dira, hau da, haien afelioa Lurraren perihelioa baino txikiagoa da kasu guztietan.[1] Lurraren perihelioa 0.983 UA da eta hortaz, asteroide hauek Eguzkitik aipatutako distantzia baino hurbilago kokatzen dira beti. Atira Lurretik gertuko objektuen talde bat da, baina beste hiru taldeek (Aton, Apolo eta Amor) baino askoz gorputz gutxiago ditu.[2]

Asteroideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1998 DK36 izan zen lehen susmoak piztu zituen asteroidea, baina lehen Atira egiaztatua 163693 Atira asteroidea izan zen, 2003an aurkitua. 2020ko urtarrilean, hogeita bat Atira ezagutzen ziren;[2] horien artetik hemezortzik orbita kalkulu zehatzak dituzte eta multzo horretako seiren orbitak zenbaki iraunkor baten bidez izendatzeko moduko zehaztasunarekin kalkulatu dira.[3] Beste hirurogeita hemezortzi gorputzek Lurraren afelioa baino afelio txikiagoa dute (Q < 1.017 UA).[4] Lurretik Gertuko Objektuen Jagoletza Satelitea arduratzen da halako gorputzak aurkitzeaz.

2020ko urtarrilaren 4an, Zwicky Instalazio Iragankorrak 2020 AV2 asteroidea aurkitu zuen, zeinaren afelioa 0.656 UAko baino ez den, hau da, bere osotasunean Artizarraren orbitatik barnealdera kokatzen da.[3] Artizarraren afelioa 0.718 UAkoa dela gogoratu beharra dago. Alabaina, orbita osoa Merkuriorenaren barnealdera duen asteroiderik ez da atzeman gaur arte, lehen planetaren afelioa 0.467 UAkoa da. 2020ko urtarrilera arte aurkitutako afelio txikieneko gorputza arestian aipatutako 2020 AV2 da, haren atzetik ditugu 2019 AQ3 (Q = 0.774 UA) eta 2019 LF6 (Q = 0.794 UA).[5][6]

Zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko urtarrilean ezagutzen ziren Atira taldeko gorputzak (Q < 0.983 UA)[3][Oh 1]
Izendapena Perihelioa

(UA)

Ardatzerdi

handia (UA)

Afelioa

(UA)

Esz. Makurdura(°) Periodoa

(egunak)

Behaketa

arkua (egunak)

H Diametroa

(m)

Aurkitzaileak Erref
Merkurio (alderatzeko) 0.307 0.3871 0.467 0.2056 7.01 88 Ezezaguna -0.6 4,879,400 Antzinarotik

ezaguna

Artizarra (alderatzeko) 0.718 0.7233 0.728 0.0068 3.39 225 Ezezaguna -4.5 12,103,600 Antzinarotik

ezaguna

1998 DK36 0.404 0.6923 0.980 0.4160 2.02 210 1 25.0 35 David J. Tholen MPC
163693 Atira[Oh 2] 0.502 0.7411 0.980 0.3221 25.62 233 5192 16.3 4,800+1,000 LINEAR Zerrenda
(164294) 2004 XZ130 0.337 0.6176 0.898 0.4546 2.95 177 3564 20.4 300 David J. Tholen Zerrenda
(434326) 2004 JG6 0.298 0.6352 0.973 0.5312 18.94 185 4035 18.4 740 LONEOS Zerrenda
(413563) 2005 TG45 0.428 0.6814 0.935 0.3722 23.34 205 4744 17.6 1,100 Catalina Sky Survey Zerrenda
2013 JX28 (2006 KZ39) 0.262 0.6008 0.940 0.5642 10.76 170 2893 20.1 340 Mount Lemmon Survey

Pan-STARRS

MPC
2006 WE4 0.641 0.7847 0.928 0.1829 24.77 254 4081 18.9 590 Mount Lemmon Survey MPC
(418265) 2008 EA32 0.428 0.6159 0.804 0.3050 28.26 177 3126 16.5 1,800 Catalina Sky Survey Zerrenda
(481817) 2008 UL90 0.431 0.6950 0.959 0.3798 24.31 212 3441 18.7 650 Mount Lemmon Survey Zerrenda
2010 XB11 0.288 0.618 0.948 0.5339 29.88 177 1811 19.9 450 Mount Lemmon Survey MPC
2012 VE46 0.455 0.7129 0.971 0.3615 6.67 220 1135 20.2 320 Pan-STARRS MPC
2013 TQ5 0.653 0.7737 0.894 0.1556 16.40 249 805 19.8 390 Mount Lemmon Survey MPC
2014 FO47 0.548 0.7521 0.956 0.2711 19.20 238 1407 20.3 310 Mount Lemmon Survey MPC
2015 DR215 0.352 0.6664 0.981 0.4716 4.09 199 404 20.3 310 Pan-STARRS MPC
2015 ME131 0.645 0.8049 0.971 0.1989 28.88 264 2 19.5 450 Pan-STARRS MPC
2017 XA1 0.646 0.8096 0.973 0.2016 17.18 266 41 21.2 200 Pan-STARRS MPC
2017 YH (=2016 XJ24) 0.328 0.6344 0.941 0.4825 19.83 185 757 18.5 710 SpacewatchATLAS MPC
2018 JB3 0.485 0.6832 0.882 0.2905 40.39 206 36 17.6 1,070 Catalina Sky Survey MPC
2019 AQ3 0.404 0.5887 0.774 0.3143 47.22 165 1181 17.4 1,200 Zwicky Instalazio Iragankorra MPC
2019 LF6 0.317 0.5553 0.794 0.4296 29.52 151 25 17.2 1,300 Zwicky Instalazio Iragankorra MPC
2020 AV2 0.458 0.5557 0.654 0.1766 15.86 151 12 16.4 2,000 Zwicky Instalazio Iragankorra ProjectPluto

Sasi-Atirak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Teknikoki beste bi asteroide Lurraren perihelioa baino urrunago heltzen dira, baina gure planetaren eszentrikotasuna dela eta, haien orbita osoan Lurraren orbitatik barnealdera kokatzen jarraitzen dute. Ezaugarri hori duten gorputzen Sasiatira deritze, eta hurrenak ezagutzen dira:

2018ko martxoan ezagutzen ziren Sasi-Atirak (Q < 1.017 UA)
Izendapena Perihelioa

(UA)

Ardatzerdi

handia (UA)

Afelioa

(UA)

Esz. Makurdura(°) Periodoa

(egunak)

Behaketa

arkua (egunak)

H Diametroa

(m)

Aurkitzaileak Erref
2009 SZ99 0.481 0.8148 0.989 0.2144 21.33 269 2133 19.5 450 Mount Lemmon Survey MPC
2017 TF2 0.447 0.7154 0.984 0.3751 13.86 221 13 20.4 300 Mount Lemmon Survey MPC

Oharrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Diametroaren hurbilketa oro 0.14ko albedoa aurresuposatuta egin dira, 163693 Atira gorputzarena izan ezik, zeinaren tamaina zuzenean neurtu den.
  2. Asteroide bitarra da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «NEO Basics» cneos.jpl.nasa.gov . Noiz kontsultatua: 2020-01-20.
  2. a b «Discovery Statistics» cneos.jpl.nasa.gov . Noiz kontsultatua: 2020-01-20.
  3. a b c «JPL Small-Body Database Search Engine» ssd.jpl.nasa.gov . Noiz kontsultatua: 2020-01-20.
  4. «JPL Small-Body Database Search Engine» ssd.jpl.nasa.gov . Noiz kontsultatua: 2020-01-20.
  5. Marcos, C. de la Fuente; Marcos, R. de la Fuente. (2018-06-11). «Kozai-Lidov Resonant Behavior among Atira-class Asteroids» Research Notes of the AAS (2): 46 doi:10.3847/2515-5172/aac9ce ISSN 2515-5172 . Noiz kontsultatua: 2020-01-20.
  6. Marcos, Carlos de la Fuente; Marcos, Raúl de la Fuente. (2019-07-26). «Hot and Eccentric: The Discovery of 2019 LF6 as a New Step in the Quest for the Vatira Population» Research Notes of the AAS (7): 106 doi:10.3847/2515-5172/ab346c ISSN 2515-5172 . Noiz kontsultatua: 2020-01-20.