Avignon

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Avignon
 Okzitania
Avignon, Palais des Papes depuis Tour Philippe le Bel by JM Rosier.jpg
Blason ville fr Avignon (Vaucluse).svg
Administrazioa
Estatua  Frantzia
Eskualdea  Provence-Alpes-Côte d'Azur
Departamendua Vaucluse (84) - (hiriburua)
Barrutia Avignongo barrutia (hiriburua)
Izen ofiziala Avignon
Alkatea Cécile HELLE (2014-2020)[1]
INSEE kodea 84007
Postakodea 84000
Demografia
Biztanleria 90.305
% 46 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 54
0
14
15
29
30
44
45
59
60
74
>
75
Eremua 64,78 km2
Dentsitatea 1.409,12 bizt/km2
Kokapena
Koordenatuak 43° 56′ 55″ N, 4° 48′ 30″ E / 43.948611111111°N,4.8083333333333°E / 43.948611111111; 4.8083333333333Koordenatuak: 43° 56′ 55″ N, 4° 48′ 30″ E / 43.948611111111°N,4.8083333333333°E / 43.948611111111; 4.8083333333333
Avignon hemen kokatua: Frantzia
Avignon
Avignon
Avignon (Frantzia)
Avignon hemen kokatua: Okzitania
Avignon
Avignon
Avignon (Okzitania)
Datu gehigarriak
www.avignon.fr

Avignon (okzitanieraz Avinhon) Frantziako eta Okzitaniako hiria da, Vaucluse departamenduko hiriburua. Provence-Alpes-Côte d'Azur eskualdean dago, Rodanoren ezkerreko bazterrean. 4 kantonamendutako burua da. 2012an 89.380 biztanle zituen[2] 43,95 kilometro koadrotan banatuta. Hiriko gune historikoa UNESCOren gizateriaren ondare izendaturik dago[3].

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Galiarren hiria izan ondoren, Avignon erromatar kolonia bihurtu zen Zesar Augustoren garaian, Avenio izenarekin. 536. urtean frankoen eskuetara igaro zen eta bi mende geroago Charles Martelek suntsitu zuen, arabiarrekin elkartu zelako (736-737). Ondoren, Arles erreinu eta Okzitaniako Tolosaren nahiz Proventzako kondeen esku egon zen. Albiarren aurkako gurutzadan katolikoen aurka jardun zuten Avignongo biztanleek.

Filipe IV.a Ederrak Aita Santu frantsesa nahi eta lortu zuelarik, Klemente V.a, Avignon bihurtu zen Aita Santuen egoitza (1309). Zazpi Aita Santu izan ziren Avignonen 68 urtean: Klemente V.a, Joan XXII.a, Benedikto XII.a, Klemente VI.a, Inozentzio VI.a, Urbano V.a eta Gregorio XI.a. Azken honek Erromara eraman zuen aitasantutza berriro 1377an. Mendebaldeko Zismaren ondorioz (1378-1413), Avignon bi antipapen egoitza bilakatu zen: Klemente VII.a eta Benedikto XIII.a (Pedro de Luna).

Frantziako Iraultza arte, Aita Santuek gobernatu zuten Avigonen, ordezkarien bidez. Iraultza garaian, Avignongo herria Aita Santuen aurka altxatu zen eta Frantziako anexioaren aldeko botoa eman ondoan (1790), 1791n Frantziako hiria osorik bihurtu zen.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Rodano ibaiaren ezker aldean dago kokatua, Vaucluse departamenduan, Paristik 653 km hegomendebaldera eta Marseillatik 80 kilometro ipar-mendebaldera.

Ipar mendebalderako bista, ezkerrean Avignongo zubia eta azken puntua Ventoux mendia.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Avignonek klima azpitropikal hezea du, Cfa Köppen klima sailkapenaren arabera.

Datu klimatikoak (Orange, 1981-2010)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 9.9 11.7 15.6 18.6 23.2 27.4 30.8 30.2 25.2 20.0 13.7 10.1 19.7
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.8 7.1 10.4 13.2 17.5 21.4 24.4 23.9 19.7 15.3 9.7 6.4 14.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 1.6 2.4 5.2 7.8 11.8 15.4 18.0 17.6 14.1 10.6 5.7 2.7 9.4
Pilatutako prezipitazioa (mm) 51.0 39.4 43.9 66.0 65.3 38.3 36.9 42.3 102.0 92.9 75.4 55.7 709.1
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 5.7 4.9 4.9 7.2 6.3 4.7 3.0 3.5 5.5 7.2 6.6 6.4 65.9
Eguzki orduak 132 137 193 230 265 299 345 311 238 187 135 124 2596
Iturria: Lameteo.org[4]

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Avignongo gune historikoa: Aita Santuen jauregia, apezpiku multzoa eta Avignongo zubia1
UNESCOren gizateriaren ondarea
Avignon-palais-des-papes.jpg

Avignongo Aita Santuen jauregia

Mota Kulturala
Irizpideak i, ii, iv
Erreferentzia 228rev
Kokalekua  Frantzia
Eskualdea2 Europa / Ipar Amerika
Izen ematea 1995 (XIX. bilkura)
1 UNESCOk jarritako izen ofiziala (euskaratua)
2 UNESCOren sailkapena

Udan Avignongo antzerki eta arte eszenikoen jaialdia ospatzen da.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Avignondar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Avignonen ondorengo pertsonaiak jaio ziren.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Avignon Aldatu lotura Wikidatan