Azetilzisteina
| Azetilzisteina | |
|---|---|
| Formula kimikoa | C5H9NO3S |
| SMILES kanonikoa | 2D eredua |
| SMILES isomerikoa | CC(=O)N[C@@H](CS)C(=O)O |
| MolView | 3D eredua |
| Konposizioa | Nitrogeno, karbono, oxigeno, sufre eta hidrogeno |
| Base konjokatua | N-acetyl-L-cysteinate(1−) (en) |
| Mota | N-acetyl-DL-cysteine (en) |
| Estereoisomeroa | N-acetyl-D-cysteine (en) |
| Ezaugarriak | |
| Fusio-puntua | 110 ℃ |
| Masa molekularra | 163,03 Da |
| Erabilera | |
| Konposatu aktiboa | Acetadote (en) |
| Tratatzen du | respiratory distress (en) |
| Haurdunaldia | Australian pregnancy category B2 (en) |
| Rola | free radical scavengers (en) |
| Identifikatzaileak | |
| InChlKey | PWKSKIMOESPYIA-BYPYZUCNSA-N |
| CAS zenbakia | 616-91-1 |
| ChemSpider | 11540 |
| PubChem | 12035 |
| Reaxys | 1724426 |
| Gmelin | 28939 |
| ChEBI | 142554 |
| ChEMBL | CHEMBL600 |
| EC zenbakia | 210-498-3 |
| ECHA | 100.009.545 |
| CosIng | 73979 |
| MeSH | D000111 |
| RxNorm | 197 |
| Human Metabolome Database | HMDB0001890 |
| UNII | WYQ7N0BPYC |
| NDF-RT | N0000147113 |
| KEGG | D00221 |
| PDB Ligand | SC2 |
Azetilzisteina edo N-azetil-L-zisteina konposatu organikoa da,C5H9NO3S formula duena, aminoazidoen klasekoa. L-zisteinaren deribatua denez tiol talde bat du egituran. Solido kristalino zuri eta higroskopikoa da. Disolbagarria da uretan, etanoletan eta etil azetatotan. Narritagarria da[1].
Sintesia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Azetilzisteina L-zisteina naturalaren azetilazio zuzenaz sintetizatzen da. Normalean erreakzioaren lehengaia L-zisteinaren klorhidratoa izaten da, L-zisteina bera erraz oxidatzen baita. Klorhidratozko ur-disoluzio oso kontzentratua lehenik eta behin sodio hidroxidozko % 40ko disoluzioarekin neutralizatzen da pHa gutxi gorabehera 7,5 izan arte (hasierako pHa 1 ingurukoa da) nitrogeno-atmosferan eta etengabe hoztuz. Anhidrido azetikoa astiro erantsita zisteinaren nitrogeno-atomoa azetilatzea jadesten da.. Erreakzio-nahastea N-azetilzisteinaz, sodio kloruroz eta azido azetikoz osatuta dago. Azido azetikoa destilazioz erauzten da erreakzio-ingurunetik eta, ondoren, kristalizazioz azetilzisteina bereizten da[2].
Erabilera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Azetilzisteina botika gisa baliatzen da bere ezaugarriak medio. Batetik agente mukolitiko moduan, hots, mukien likatasuna gutxiagotzeko pneumonia edo bronkitisaren moduko arnasketa-arazo kronikoak dituztenengan baliatzen da. Bestetik, parazetamol-intoxikazioak, gaindosiak, tratatzeko ere eraginkorra da. Espainian eta Frantzian botika generiko gisa merkaturatzen da nagusiki[3][4]. Ahoz, inhalazioz eta zain barneko injekzioz hartzen da.
Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaien zerrenda dago[5].
Albo-ondorioak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Azetil zisteinaren albo-ondorioak hartzeko moduaren menpe daude.
Zain barnetik hartzen den kasuan albo-ondorio ohikoenak urtikaria eta azkura dira[6].
Azetilzisteina inhalazioz hartzearen ondorio kaltegarriak goragalea, oka, estomatitisa, sukarra, errinorrea, logura eta bronkokonstrikzioa dira[7].
Ahoz hartuta oka eta botagura dira albo-ondorio ohikoenak[7].
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) PubChem. «Acetylcysteine» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-04-13).
- ↑ Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. 6th ed.Vol 1. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co, 626 or..
- ↑ Acetylzysteine. .
- ↑ «★ ACETILCISTEINA CINFA 100 mg Polvo para sol. oral - FICHA TÉCNICA 🥇» www.vademecum.es (kontsulta data: 2025-04-13).
- ↑ (Ingelesez) Organization, World Health. (2023). The selection and use of essential medicines 2023: web annex A: World Health Organization model list of essential medicines: 23rd list (2023). (kontsulta data: 2025-04-13).
- ↑ Acetadote ® (acetylcysteine) Injection. .
- 1 2 «MUCOMYST® (acetylcysteine solution, USP)» dailymed.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-04-13).