Azido esteariko

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Azido esteariko
Stearinsäure Skelett.svg
Stearinsäure auf Uhrglas.jpg
Formula kimikoa C₁₈H₃₆O₂
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Osatuta oxigeno eta karbono
Mota long chain fatty acid (en) Itzuli eta Gantz-azido ase
Ezaugarriak
Dentsitatea
0,94 g/cm³
Fusio-puntua 69,6 °C
71 °C
Irakite-puntua 361 °C
Masa molekularra 284,272 u
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
1
0
Identifikatzaileak
InChlKey QIQXTHQIDYTFRH-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 57-11-4
ChemSpider 5091
PubChem 5281
Reaxys 608585
Gmelin 28842
ChEBI 344065
ChEMBL CHEMBL46403
ZVG 11760
EC zenbakia 200-313-4
ECHA 100.000.285
CosIng 79070
RxNorm 1310551
Human Metabolome Database HMDB0000827
KNApSAcK C00032087 eta C00001238
UNII 4ELV7Z65AP
NDF-RT N0000022782
KEGG D00119 eta C01530
PDB Ligand STE

Azido estearikoa edo Azido oktodekanoikoa kate luzeko gantz-azido ase bat da, formula duena. Hemezortzi karbono ditu (18:0) eta molekula anfipatikoa da..

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Michel Eugène Chevreul kimikari frantsesak aurkitu eta identifikatu zuen 1816 urtean[1]. Grezierazko στέαρ "stear" hitza erabili zien izendatzeko, honek "seboa" esan nahi du.

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animalien koipetan %30era irits daiteke, landare jatorriko koipetan aldiz urriagoa da, %5a baino gutxiago, koko gurinean ezik (%28-45)[2]. Naturan aurkitzen den gantza azido aseen artean bigarren ugariena da, azido palmitikoaren ondoren[3]. Azido estearikoz osaturiko triglizeridoa Triestearina da.

Ekoizpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animaliaren koipetik lortzen da. Koipea presio eta tenperatura altuetan ipintzen da eta ondoren saponifikatu egiten da[4]. Normalean azido palmitikoarekin nahasturik egoten da.

Giza gorputzean gantz azidoen biosintesiaren bidez lortzen da, bi karbonotako Azetil-CoA molekulak elkartuz.

Erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kandela, xaboi eta kosmetikoak ekoizteko erabiltzen da industrialki.

Azido esteariko hautsa.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Chevreul, M.E.. (1816). «Examen des graisses d'homme, de mouton, de boeuf, de jaguar et d'oie» Ann. Chim. Phys..
  2. (Ingelesez) Beare-Rogers, J. L.; Dieffenbacher, A.; Holm, J. V.. (2001-01-01). «Lexicon of lipid nutrition (IUPAC Technical Report)» Pure and Applied Chemistry (4): 685–744 doi:10.1351/pac200173040685 ISSN 1365-3075 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  3. Gunstone, F. D., John L. Harwood, and Albert J. Dijkstra. (2007). The Lipid Handbook with Cd-Rom. Boca Raton: CRC Press ISBN 0849396883.
  4. (Ingelesez) Anneken, David J.; Both, Sabine; Christoph, Ralf; Fieg, Georg; Steinberner, Udo; Westfechtel, Alfred. (2006-12-15). Fatty Acids. Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA doi:10.1002/14356007.a10_245.pub2 ISBN 3527306730 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]