Azido esteariko

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Azido esteariko
Identifikadoreak
CAS zenbakia 57-11-4 YesY
PubChem 5281
ChemSpider 5091 N
EC zenbakia 200-313-4
DrugBank DB03193
ChEMBL CHEMBL46403 N
IUPHAR ligand 3377
RTECS zbka. WI2800000
Propietateak
Formula molekularra C18H36O2
Masa molarra 284.48 g mol−1
Itxura solido zuria
Usaina latza, oliotsua
Dentsitatea 0.9408 g/cm3 (20 °C)
0.847 g/cm3 (70 °C)
Fusio puntua

69.3 °C, 342 K, 157 °F

Irakite-puntua

361 °C, 634 K, 682 °F

Disolbagarritasuna alkiloan solugarria; azetatoak, alkoholak, HCOOCH3, fenilak, CS2, CCl4
Disolbagarritasuna diklorometanoa 3.58 g/100 g (25 °C)
8.85 g/100 g (30 °C)
18.3 g/100 g (35 °C)
Disolbagarritasuna etanola 1.09 g/100 mL (10 °C)
2.25 g/100 g (20 °C)
5.42 g/100 g (30 °C)
22.7 g/100 g (40 °C)
105 g/100g (50 °C)
400 g/100g (60 °C)
Disolbagarritasuna acetone 4.96 g/100 g
Disolbagarritasuna chloroform 18.4 g/100 g
Disolbagarritasuna toluene 15.75 g/100 g
Lurrun presioa 0.01 kPa (158 °C)
0.46 kPa (200 °C)
16.9 kPa (300 °C)
-220.8·10−6 cm3/mol
Konduktibitate termala 0.173 W/m·K (70 °C)
0.166 W/m·K (100 °C)
Errefrakzio indizea (nD) 1.4299 (80 °C)
Egitura
Egitura kristalinoa B-forma = Monoclinic
Eremu taldea B-forma = P21/a
Sare parametroa a = 5.591 Å, b = 7.404 Å, c = 49.38 Å (B-forma)
Termokimika
Formazio entalpia
estandarra
ΔfHo298
−947.7 kJ/mol
Errekuntza entalpia estandarra ΔcHo298 11290.79 kJ/mol
Entropia molar
Estandar
So298
435.6 J/mol·K
Bero-ahalmen espezifiko, C 501.5 J/mol·K
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
1
0
LD50 21.5 mg/kg (rats, intravenous)
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

Azido estearikoa edo Azido oktodekanoikoa kate luzeko gantz-azido ase bat da, formula duena. Hemezortzi karbono ditu (18:0).

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Michel Eugène Chevreul kimikari frantsesak aurkitu eta identifikatu zuen 1816 urtean[1]. Grezierazko στέαρ "stear" hitza erabili zien izendatzeko, honek "seboa" esan nahi du.

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animalien koipetan %30era irits daiteke, landare jatorriko koipetan aldiz urriagoa da, %5a baino gutxiago, koko gurinean ezik (%28-45)[2]. Naturan aurkitzen den gantza azido aseen artean bigarren ugariena da, azido palmitikoaren ondoren[3]. Azido estearikoz osaturiko triglizeridoa Triestearina da.

Ekoizpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Animaliaren koipetik lortzen da. Koipea presio eta tenperatura altuetan ipintzen da eta ondoren saponifikatu egiten da[4]. Normalean azido palmitikoarekin nahasturik egoten da.

Giza gorputzean gantz azidoen biosintesiaren bidez lortzen da, bi karbonotako Azetil-CoA molekulak elkartuz.

Erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kandela, xaboi eta kosmetikoak ekoizteko erabiltzen da industrialki.

Azido esteariko hautsa.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Chevreul, M.E. (1816) «Examen des graisses d'homme, de mouton, de boeuf, de jaguar et d'oie» Ann. Chim. Phys. .
  2. (Ingelesez)  Beare-Rogers, J. L.; Dieffenbacher, A.; Holm, J. V. (2001-01-01) «Lexicon of lipid nutrition (IUPAC Technical Report)» Pure and Applied Chemistry (4): 685–744 doi:10.1351/pac200173040685 ISSN 1365-3075 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18 .
  3.   Gunstone, F. D., John L. Harwood, and Albert J. Dijkstra (2007) The Lipid Handbook with Cd-Rom Boca Raton: CRC Press ISBN 0849396883 .
  4. (Ingelesez)  Anneken, David J.; Both, Sabine; Christoph, Ralf; Fieg, Georg; Steinberner, Udo; Westfechtel, Alfred (2006-12-15) Fatty Acids Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA doi:10.1002/14356007.a10_245.pub2 ISBN 3527306730 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18 .