Edukira joan

Azido glutariko

Wikipedia, Entziklopedia askea
Azido glutariko
Formula kimikoaC5H8O4
SMILES kanonikoa2D eredua
MolView3D eredua
Konposizioaoxigeno eta karbono
Base konjokatuaglutarate(1-) (en) Itzuli
Motagantz-azido eta Azido dikarboxiliko
Ezaugarriak
Fusio-puntua97 ℃
97,8 ℃
Irakite-puntua303 ℃ (101,325 kPa)
Masa molekularra132,042 Da
Identifikatzaileak
InChlKeyJFCQEDHGNNZCLN-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia110-94-1
ChemSpider723
PubChem743 eta 23322899
Reaxys1209725
Gmelin17859
ChEBI26809
ChEMBLCHEMBL1162495
ZVG33910
EC zenbakia203-817-2
ECHA100.003.471
CosIng56228
Human Metabolome DatabaseHMDB0000661
KNApSAcKC00001184
UNIIH849F7N00B
KEGGC00489
PDB LigandGUA

Azido glutarikoa edo azido pentanodioikoa, konposatu organikoa da, COOH(CH2)3COOH formula duena azido dikarboxilikoen klasekoa. Solido kristalino gardena da. Disolbagarria da dietil eterretan, bentzenotan eta kloroformotan. Korrosiboa eta narritagarria da[1].

Azido glutarikoa modu naturalean sortzen da gorputzean aminoazido batzuen metabolismoren ondorioz, lisinarena eta triptofanoarena etsenplurako. Bide metaboliko horretako akatsek aziduria glutariko izeneko eritasuna eragin dezakete, non azpiproduktu toxikoak pilatzen diren eta entzefalopatia larria eragin dezaketen[2].

Hainbat bide dago azido glutarikoa sintetizatzeko. Industrian ziklopentanona oxidatu egiten da azido nitrikoa baliatuz banadio-katalizatzaile batekin, banadio zianuroa esaterako[3]

Azido glutarikoa hidrogenatuz 1,5-pentenodiola sintetizatzen da zein polimero-plastifikatzaile gisa usatzen den[4].

Azido glutarikoa monomero gisa erabili izan da poliamidak eta poliolak prestatzeko.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. (Ingelesez) PubChem. «Glutaric acid» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-02-24).
  2. «T3DB: Glutaric acid» www.t3db.ca (kontsulta data: 2025-02-24).
  3. The Merck Index. 9th ed.. Merck & Co., Inc., 579 or..
  4. Werle, Peter & Morawietz, Marcus. (2002). "Alcohols, Polyhydric" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Wiley-VCH.