Azido glutariko
| Azido glutariko | |
|---|---|
| Formula kimikoa | C5H8O4 |
| SMILES kanonikoa | 2D eredua |
| MolView | 3D eredua |
| Konposizioa | oxigeno eta karbono |
| Base konjokatua | glutarate(1-) (en) |
| Mota | gantz-azido eta Azido dikarboxiliko |
| Ezaugarriak | |
| Fusio-puntua | 97 ℃ 97,8 ℃ |
| Irakite-puntua | 303 ℃ (101,325 kPa) |
| Masa molekularra | 132,042 Da |
| Identifikatzaileak | |
| InChlKey | JFCQEDHGNNZCLN-UHFFFAOYSA-N |
| CAS zenbakia | 110-94-1 |
| ChemSpider | 723 |
| PubChem | 743 eta 23322899 |
| Reaxys | 1209725 |
| Gmelin | 17859 |
| ChEBI | 26809 |
| ChEMBL | CHEMBL1162495 |
| ZVG | 33910 |
| EC zenbakia | 203-817-2 |
| ECHA | 100.003.471 |
| CosIng | 56228 |
| Human Metabolome Database | HMDB0000661 |
| KNApSAcK | C00001184 |
| UNII | H849F7N00B |
| KEGG | C00489 |
| PDB Ligand | GUA |
Azido glutarikoa edo azido pentanodioikoa, konposatu organikoa da, COOH(CH2)3COOH formula duena azido dikarboxilikoen klasekoa. Solido kristalino gardena da. Disolbagarria da dietil eterretan, bentzenotan eta kloroformotan. Korrosiboa eta narritagarria da[1].
Biokimika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Azido glutarikoa modu naturalean sortzen da gorputzean aminoazido batzuen metabolismoren ondorioz, lisinarena eta triptofanoarena etsenplurako. Bide metaboliko horretako akatsek aziduria glutariko izeneko eritasuna eragin dezakete, non azpiproduktu toxikoak pilatzen diren eta entzefalopatia larria eragin dezaketen[2].
Sintesia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hainbat bide dago azido glutarikoa sintetizatzeko. Industrian ziklopentanona oxidatu egiten da azido nitrikoa baliatuz banadio-katalizatzaile batekin, banadio zianuroa esaterako[3]
Erabilera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Azido glutarikoa hidrogenatuz 1,5-pentenodiola sintetizatzen da zein polimero-plastifikatzaile gisa usatzen den[4].
Azido glutarikoa monomero gisa erabili izan da poliamidak eta poliolak prestatzeko.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) PubChem. «Glutaric acid» pubchem.ncbi.nlm.nih.gov (kontsulta data: 2025-02-24).
- ↑ «T3DB: Glutaric acid» www.t3db.ca (kontsulta data: 2025-02-24).
- ↑ The Merck Index. 9th ed.. Merck & Co., Inc., 579 or..
- ↑ Werle, Peter & Morawietz, Marcus. (2002). "Alcohols, Polyhydric" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry. Wiley-VCH.