BBC

Wikipedia, Entziklopedia askea
BBC
Arms of the BBC.svg
BBC.svg
Nation Shall Speak Peace Unto Nation
Datuak
Izen laburraBBC
Motanegozioa, irrati-telebista publikoa, online datu-basea eta erakundea
Jarduera sektoreakazetaritza, teledifusioa eta media industry (en) Itzuli
HerrialdeaErresuma Batua
Kokapen politikoasyncretic politics (en) Itzuli
Jarduera
KidetzaEuropako Irrati-Telebista Batasuna, World Wide Web Consortium, Digital Preservation Coalition eta Permanent Committee on Geographical Names (en) Itzuli
Eskumendekoak
Enplegatuak22.219 (2021)
Ekoizpena
Agintea
ZuzendariaFrederick Ogilvie (en) Itzuli, Cecil Graves (en) Itzuli, Robert W. Foot (en) Itzuli, William Haley (en) Itzuli, Ian Jacob (en) Itzuli, Hugh Greene (en) Itzuli, Charles Curran (en) Itzuli, Ian Trethowan (en) Itzuli, Alasdair Milne (en) Itzuli, Michael Checkland (en) Itzuli, John Birt, Baron Birt (en) Itzuli, Greg Dyke (en) Itzuli, Mark Byford (en) Itzuli, Mark Thompson, George Entwistle (en) Itzuli, Tim Davie (en) Itzuli, Tony Hall, Baron Hall of Birkenhead (en) Itzuli, Tim Davie (en) Itzuli eta John Reith, 1st Baron Reith (en) Itzuli
Zuzendaritza-taldea
Egoitza nagusi
Egoitza nagusi
Legezko formaroyal charter (en) Itzuli eta statutory corporation (en) Itzuli
Zeren jabe
Ekonomia
Diru-sarrerak5.064.000.000 £ (2021eko martxoaren 31)
Irabazi garbia227.000.000 £ (2021eko martxoaren 31)
Ustiapen-mozkina290.000.000 £ (2021eko martxoaren 31)
Historia
Sorrera1922
Sortzailea
Ordezkatzen duBritish Broadcasting Company Limited (en) Itzuli
Jasotako sariak
International Emmy Award for best drama series  (2004) : Waking the Dead (en) Itzuli
Satellite Award for Best Television Film  (2008) : Filth: The Mary Whitehouse Story (en) Itzuli
Satellite Award for Best Miniseries  (2006)
Satellite Award for Best Miniseries  (2010) : Sherlock
Satellite Award for Best Miniseries  (2008) : Cranford (en) Itzuli
Satellite Award for Best Miniseries  (2009) : Little Dorrit (en) Itzuli
Satellite Award for Best Miniseries  (2007) : The Amazing Mrs Pritchard (en) Itzuli
Peabody Awards  (2000) : Walking with Dinosaurs (en) Itzuli
Peabody Awards  (1979)
Peabody Awards  (2003)
Peabody Awards  (2005) : American Experience (en) Itzuli
Peabody Awards  (1999) : Masterpiece Classic (en) Itzuli
Peabody Awards  (2012) : Putin, Russia and the West (en) Itzuli
Peabody Awards  (1995)
Peabody Awards  (2012) : Doctor Who
Peabody Awards  (1992) : The Machine That Changed the World (en) Itzuli
Peabody Awards  (1951) : Letter from America (en) Itzuli
Peabody Awards  (2006) : Galápagos (en) Itzuli
Premi Antonio Asensio de Periodisme  (2004)
Peabody Awards  (2000) : Walking with Dinosaurs (en) Itzuli
Satellite Award for Best Television Film  (2008) : Filth: The Mary Whitehouse Story (en) Itzuli
Satellite Award for Best Miniseries  (2009) : Little Dorrit (en) Itzuli
Peabody Awards  (2012) : Putin, Russia and the West (en) Itzuli
Peabody Awards  (2012)
Peabody Awards  (2004) : State of Play (en) Itzuli
Peabody Awards  (2007) : Planet Earth (en) Itzuli
Peabody Awards  (1995) : Wallace and Gromit (en) Itzuli
Peabody Awards  (2007) : Planet Earth (en) Itzuli
Satellite Award for Best Miniseries  (2007) : The Amazing Mrs Pritchard (en) Itzuli
Peabody Awards  (1992) : American Experience (en) Itzuli
Peabody Awards  (1998) : The Human Body (en) Itzuli
Peabody Awards  (2001) : Conspiracy (en) Itzuli
Peabody Awards  (1997) : The Nazis: A Warning from History (en) Itzuli
Peabody Awards  (1998) : The Human Body (en) Itzuli
Peabody Awards  (1988) : The Singing Detective (en) Itzuli
Peabody Awards  (2011) : Panorama (en) Itzuli
Peabody Awards  (2013) : Independent Lens (en) Itzuli
Peabody Awards  (2013) : BBC World News America (en) Itzuli
Peabody Awards  (2004) : State of Play (en) Itzuli
Peabody Awards  (2010) : Wonders of the Solar System (en) Itzuli
Peabody Awards  (1992) : The Machine That Changed the World (en) Itzuli
Peabody Awards  (1992) : American Experience (en) Itzuli
Peabody Awards  (1998) : Masterpiece Classic (en) Itzuli
Peabody Awards  (1995) : Wallace and Gromit (en) Itzuli
Peabody Awards  (1999) : The Life of Birds (en) Itzuli
Satellite Award for Best Miniseries  (2006) : To the Ends of the Earth (en) Itzuli
Peabody Awards  (1972)
Peabody Awards  (1986)
Peabody Awards  (2001) : Masterpiece Classic (en) Itzuli
Peabody Awards  (1999) : Masterpiece Classic (en) Itzuli
Peabody Awards  (2003) : Storyville (en) Itzuli
Peabody Awards  (2001) : Conspiracy (en) Itzuli
Peabody Awards  (2006) : Gideon's Daughter (en) Itzuli
Peabody Awards  (2003)
Peabody Awards  (2011) : BBC Online (en) Itzuli
Peabody Awards  (2003) : Great Performances (en) Itzuli
Peabody Awards  (2005) : American Experience (en) Itzuli
Peabody Awards  (2003) : Great Performances (en) Itzuli
Peabody Awards  (2005)
Peabody Awards  (2005) : Blackpool (en) Itzuli
Peabody Awards  (2003) : Storyville (en) Itzuli
Peabody Awards  (2013) : Independent Lens (en) Itzuli
Peabody Awards  (2006) : Gideon's Daughter (en) Itzuli
Peabody Awards  (1999) : The Life of Birds (en) Itzuli
Peabody Awards  (2003) : The Office
Peabody Awards  (2005) : American Masters (en) Itzuli
Peabody Awards  (2005) : This World (en) Itzuli
Peabody Awards  (2005) : Bleak House (en) Itzuli
Peabody Awards  (1972)
Peabody Awards  (2006) : Galápagos (en) Itzuli
Peabody Awards  (2005)
Peabody Awards  (2005) : American Masters (en) Itzuli
Peabody Awards  (2003) : The Office
Peabody Awards  (1983)
Peabody Awards  (2005)
royal charter
Honorary Member of the Order of Merit (Portugal) Honorary Member of the Order of Merit (Portugal)  (2001eko irailaren 14a)
Webgune ofiziala
IMDB: co0043107 IBDB: 83561
Facebook: BBCChinese Twitter: bbcchinese Youtube: UCCj956IF62FbT7Gouszaj9w TikTok: bbc Edit the value on Wikidata
BBCren egoitza Londresen

British Broadcasting Corporation edo BBC Erresuma Batuko irrati eta telebista enpresa publikoa da. 1922ko urriaren 18an sortu zen, irratia emititzeko, eta 1936ko azaroaren 2an hasi zen telebista saioak ematen. Erresuma Batu osorako emititzen dute Londonen duten egoitza zentraletik. BBC nagusiki telebista izateagatik da ezaguna, bederatzi kate baititu, baina irrati asko ere baditu: 10 irrati nazional eta 40 irrati lokal. Webgunea ere badute. BBCren kate gehienak Erresuma Baturako egiten dira, baina nazioarteko katea ere badute, ia mundo osoko hedapenarekin. David Clementi da BBCko autoritate nagusia. Bestalde, Tony Hall da BBCko zuzendari nagusia. Jabea Erresuma Batuko Gobernua da.[1]

Historia[2][aldatu | aldatu iturburu kodea]

1922ko urriaren 18an jaio zen BBC, “British Broadcasting Company Ltd” gisa. Irratiak fabrikatzen zituzten enpresa-buruen bilkura batean atera zen ideia. Esperimentuzko irrati-emisio batekin hasi ziren eta urte bereko azaroaren 14an eguneroko emisioari ekin zioten. John Reith izan zen proiektu berri honen lehenengo zuzendaria.

1927ko urtarrilean, errege-dekretu bidez gobernuaren kontrolpeko hedabide publiko bihurtu zen, “British Broadcasting Corporation” izenpean. Errege-dekretu horrek BBCren helburu, botere eta betebeharrak zehazten ditu, eta Zuzendari Orokorra eta goi-mandatariak dekretuak berak zehazten duen politika betetzeaz arduratu behar dira.

1930eko hamarkada aldaketa handiko hamarkada izan zen BBCrentzat. 1932ko maiatzean Savoy Hill eraikinera lekualdatu ziren BBCren estudioak. Hamarkada berean, 1936ko azaroan telebista zerbitzua emititzeko probekin hasi ziren, baina Bigarren Mundu Gerraren hasiera zela eta, 1939an, telebistaren emisioa moztu zuten.

1946an emakumeei zuzenduriko irrati programa bati ekin zioten, “Woman’s Hour” izenekoa. 1948an lehenengo albistegiak burutu zituzten, eta urte bereko udan telebistaz eman zituzten lehenengo olinpiar jokoak, Londonen ospatutakoak.

Hortik aurrera, BBCk irrati eta telebistako garapenean jarraitu zuen, eta alor askotan aitzindariak izan ziren: eguraldi-aurreikuspenak telebistaz ematen lehenengotarikoak izan ziren, parlamentuko saioak zuzenean emititzen hasi ziren…

1950eko hamarkadatik aurrera aldaketak eman ziren, baina ez lehenago aipatu ditugun bezain garrantzitsuak, hedabidearen oinarriak jada ezarrita baitzeuden: koloretako emisioekin hasi ziren lehenengotarikoak izan ziren, kate berriak sortzen hasi ziren (“BBC Two” katea izan zen bigarrena)... Hamarkada horretatik aurrerako aldaketa nagusia webgunea da, mundu guztira zabaltzeko aukera ekarri baitzuen. Hala, gutxinaka online zerbitzua garrantzia irabazten hasi zen, eta langile asko bideratu ziren horretara. Aldaketa hau dela eta, munduan zabaltzen hasi zenez, nazioarteko informazioari garrantzi handiagoa ematen hasi ziren, beste hainbat hedabide bezala (CNN, The New York Times, El País…).

Irrati kateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Radio1: Musika eta aisialdia.
  • Radio2: Erresuma Batuko irrati katerik entzunena, 12,9 milioi entzulerekin.
  • Radio3: Musika berezia: klasikoa, opera, munduko musika...
  • Radio4: Gai intelektualak, albisteak, nobelak, literatura...
  • Radio5: Eguneko 24 orduetan, albisteak, kirola eta eztabaidak.
  • Tokian tokiko irrati kateak: Gales, Eskozia eta Ipar Irlandan bereziki, baita bertako hizkuntzetan (galesez, Eskoziako gaeleraz...) emititzen dutenak ere.
  • BBC World Service: Atzerrirako irratia.

Telebista kateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • BBC One: Munduko lehen telebista kate publikoa.
  • BBC Two: Dokumentalak, eztabaidak, analisia... Kolorez emititu zuen lehen telebista da (1967).
  • BBC Three: Gazteentzako telebista.
  • BBC Four: Telebista adimentsua: dokumentalak, jatorrizko bertsioko filmak, telesail ezagunak.
  • BBC News 24: Albisteak, egun osoan zehar.
  • BBC Parliament: Westmisterreko aferak eta nazioarteko politika.
  • CBBC: Sei urtetik gorako haurrentzako telebista.
  • CBeebies: Sei urtetik beherako haurrentzako telebista.
  • BBC World: Nazioarteko telebista, publizitate bidez finantzatua, nazioarteko albisteak eta analisia.

Negozio eredua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Europan telebista publikoa finantzatzeko bi eredu orokor daude. Bata kanon bidezko finantziazioa da, eta bestea finantziazio publikoa. Kanona telebista izateagatik bakarrik ordaindu behar den zerga zuzen bat da, telebista publikoa finantzatzeko erabiltzen dena. Bestalde, kanona erabiltzen ez duten herrialdeek finantziazio publiko bidez ateratzen dute aurrera telebista publikoa, salbuespenak salbuespen (Luxenburgo, Liechtestein eta Monakoko telebista publikoak adibidez publizitate bidez elikatzen dira esklusiboki). BBC kanon bidez finantzatzen diren telebista publikoen taldean sartzen da.

Britainiarrek 154,5 libera (181 euro) ordaindu dituzte kanonagatik 2019.urtean. Lau liberako igoera jasan dute aurreko urtetik (4,7 euro). Zerga honen zenbatekoa Erresuma Batuko Legebiltzarrak zehazten du, baina normalean urtero kontsumorako prezioaren indizearen igoerarekin batera igotzen da, nahiz eta behin baino gehiagotan BBCk kanonaren prezioaren igoera eskatu dion parlamentuari (kontsumorako prezioaren indizearen igoera motela dela eta). Eskaera horiek, negoziazio batzuen bitartez, onartuak izan dira askotan: 1993an eta 2001ean, adibidez. Herrialde askotan, kanona ez ordaintzeak zigor gogorrak dakartza, isun administratiboetatik prozesu penaletara (azken hau da Erresuma Batuaren kasua).

Webguneak, berriz, erabiltzaile bat sortzeko aukera ematen du, baina ordenagailu bidez ez du inolako kasuan dirurik eskatzen eduki zehatz bat ikusteko aukera izateko. Mugikor eta tablet bidez, ordea, bai eskatzen du eduki zehatz bategatik diru kopuru bat. Internetetik telebista ikusteko ere ordaindu behar da.

www.bbc.com/mundo webgunean, gaztelerazko bertsioan, Britainia Handiko webgunean ez bezala, publizitatea dago. BBCren argudioaren arabera, britainiarrek jada asko ematen diote BBCri telebista kanonaren bidez, beraz, britainiarrek interneteko edukia publizitaterik gabe kontsumitu dezakete. Hala, BBCren webgunea EB-tik kanpo ikusten duenak iragarkiak izango ditu, eta Erresuma Batuaren webgunean sartzen denak ez du ikusiko iragarkirik.

BBCren ingelesezko edizioan eta BBC World edizioan ez dago publizitaterik; BBCren produktuen propaganda bakarrik dago. 2009. urtean BBCk bere telebista-kate eta irrati emisoreetan publizitatea debekatu zuen, baldintza berezietako onura publikoko publizitatea izan ezik.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz) «La BBC en 10 preguntas» BBC News Mundo (Noiz kontsultatua: 2019-05-30).
  2. (Ingelesez) «History of the BBC - 1920s» History of the BBC (Noiz kontsultatua: 2019-04-01).

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]