Edukira joan

Baltimore

Aldatu loturak
Wikipedia, Entziklopedia askea
Baltimore
Baltimore
hiri independentea
Administrazioa
Estatu burujabe Ameriketako Estatu Batuak
Estatua Maryland
AlkateaBrandon Scott
Izen ofizialaBaltimore
Jatorrizko izenaBaltimore
Posta kodea21201–21298, 21201, 21202 eta 21203
FIPS kodea24-04000
Herriburuabaliorik ez
Geografia
Koordenatuak39°17′11″N 76°36′54″W / 39.2864°N 76.615°W / 39.2864; -76.615
Mapa
Azalera238,411179 km²
Altitudea10 m
MugakideakBaltimore konderria eta Anne Arundel konderria
Demografia
Biztanleria585.708 (2020ko apirilaren 1a)
Dentsitatea2.457 bizt/km²
Etxebizitzak242.499
Informazio gehigarria
Sorrera1729
Telefono aurrizkia410, 443, 667
Hiri senidetuakKawasaki, Pireo, Salerno, Genova, Cádiz, Xiamen, Gbarnga (en) Itzuli, Alexandria, Luxor, Odesa, Rotterdam, Bremerhaven, Axkelon, città metropolitana di Genova eta Changwon
baltimorecity.gov

Baltimore Maryland estatu estatubatuarreko hiririk handiena da. 1729an sortu zen eta egun 637.418 biztanle inguru ditu. Maryland estatuaren erdialdean dago kokatua eta Washington Hiritik oso gertu dago.

Chesapeake badiaren ertzeko portu garrantzitsua da. Ontziolak, siderurgia, kimika eta janari industria dira ekonomiaren oinarri. Johns Hopkins unibertsitatea, medikuntza ikerketa zentro ospetsua du. XIX. mende hasierako etxeak. Arte museoak. 1904. urtean, sute batek erraustu zuen hiriaren zati bat.[1]

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 585.708 biztanle zeuden. Batez besteko adina 35,5 urtekoa zen, 34,6 urtekoa gizonezkoen artean eta 36,4 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 19,5 18 urtetik beherakoak ziren eta % 14,5 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 88,3 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 85,0 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea0200.000400.000600.000800.0001.000.0001750180018501900195020002050Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 274.635 gizon, 311.073 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
1.05
 
85+
 
2.08
1.23
 
80-84
 
1.85
2.08
 
75-79
 
2.71
3.55
 
70-74
 
4.08
4.90
 
65-69
 
5.36
6.00
 
60-64
 
6.44
6.44
 
55-59
 
6.34
5.79
 
50-54
 
5.60
5.04
 
45-49
 
4.96
5.78
 
40-44
 
5.58
7.51
 
35-39
 
7.27
9.49
 
30-34
 
9.07
9.64
 
25-29
 
9.82
7.76
 
20-24
 
8.20
5.97
 
15-19
 
5.50
5.95
 
10-14
 
5.08
5.91
 
5-9
 
4.98
5.93
 
0-4
 
5.07
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, udalerrian 585.708 biztanle zeuden. Herritarren % 7,8 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 1]. Ez-hispanoen artean % 29,1 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 26,9[oh 2]; % 62,2 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 57,3; % 3,9 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,6; % 3,9 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 3,6; % 0,2 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 0,6 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,6.[oh 3][5]

Arraza/etnia
Etnizitatea
2000
98,3 %
2010
95,8 %
2020
92,2 %
7,8 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
31,6 %
64,3 %
2010
29,3 %
66,0 %
2020
29,1 %
62,2 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 64,0 estatu berean jaiotakoak, % 25,4 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 9,3 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 4] Atzerritarren artean, % 46,1 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 53,9 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 48,1, biztanleria osoaren % 4,5); ondoren Asian (% 22,3, % 2,1), Afrikan (% 17,8, % 1,7), Europan (% 9,6, % 0,9) eta Ipar Amerikan (% 1,7, % 0,2).[oh 5][6]

Jaioterria eta jatorria
Jaioterria
64,0 %
25,4 %
9,3 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
46,1 %
53,9 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
48,1 %
22,3 %
17,8 %
9,6 %
Latinoamerika Asia Afrika Europa Ipar Amerika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerrian 293.249 etxebizitza zeuden, horietatik % 85,8 okupatuta eta % 14,2 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 43,3 jabeek okupatutakoak ziren eta % 56,7 errentan hartutakoak.[3] Udalerrian 251.479 etxegune zeuden guztira, horietatik % 50,3 familia-etxeguneak ziren eta % 49,7 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 45,8 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 54,2 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 77,8 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 22,2 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 18.001 pertsona (biztanleria osoaren % 3,1); horietatik 2.690 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 10.098 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

293.249etxebizitza
251.479okupatuak
18.001talde-bizilekuetan

Etxebizitzak

109.002
142.477
41.770
Jabetzan (109.002) Alokairuan (142.477) Hutsik (41.770)

Etxegune motak

57.950
53.649
97.317
27.764
Ezkondutako bikotea (57.950) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (14.799) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (53.649) Bakarrik bizi (97.317) Beste norbaitekin (27.764)

Talde-bizilekuetako biztanleria

2.690
10.098
5.213
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (2.690) Unibertsitateko egoitzak (10.098) Beste (5.213)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 87,7k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 36,1k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 18,1k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 62.177 $ zen, eta familiena, 76.243 $. Per capita errenta 40.604 $ zen. Biztanleriaren % 19,7 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[10] Etxeguneen artean, % 9,0k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 9,3k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[11]

62.177 $etxegunearen errenta mediana
76.243 $familiaren errenta mediana
40.604 $biztanleko errenta
% 19,7pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 9,0
% 6,4
% 6,8
% 9,1
% 11,8
% 8,4
% 7,2
% 9,3
< 10.000 $ — % 9,0 (22.906) 10.000-14.999 $ — % 6,4 (16.297) 15.000-19.999 $ — % 4,1 (10.525) 20.000-24.999 $ — % 3,8 (9.731) 25.000-29.999 $ — % 3,6 (9.150) 30.000-34.999 $ — % 3,9 (10.014) 35.000-39.999 $ — % 3,6 (9.275) 40.000-44.999 $ — % 4,0 (10.299) 45.000-49.999 $ — % 3,5 (8.876) 50.000-59.999 $ — % 6,8 (17.484) 60.000-74.999 $ — % 9,1 (23.273) 75.000-99.999 $ — % 11,8 (30.158) 100.000-124.999 $ — % 8,4 (21.470) 125.000-149.999 $ — % 5,4 (13.884) 150.000-199.999 $ — % 7,2 (18.438) ≥ 200.000 $ — % 9,3 (23.888)

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
    Datu klimatikoak (Baltimore)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 26 29 36 37 38 41 42 41 39 36 31 29 42
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 7 9 14 20 25 30 33 31 27 21 15 9 20
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) -1 -0 4 9 15 20 23 22 18 11 6 1 10
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -20 -22 -12 -9 0 8 12 11 4 -1 -11 -19 -22
Pilatutako prezipitazioa (mm) 77 74 99 81 101 88 103 84 102 85 84 86 1063.8
Prezipitazio egunak (≥ 0.01 in) 10.2 8.9 10.4 10.8 11.4 10.6 10.0 8.6 8.5 8.2 8.7 9.9 116.2
Elur egunak (≥ 0.1 in) 3.5 2.9 1.1 .1 0 0 0 0 0 0 .3 1.7 9.5
Eguzki orduak 155.0 166.7 213.9 231.0 254.2 276.0 291.4 263.5 222.0 204.6 159.0 145.7 2583.0
Iturria: [12]

Metroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Artikulu nagusia: «Baltimoreko metroa»

1983ko azaroaren 21ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak linea bakarra eta 24,5 kilometro dauzka.

2008an 14 milioi bidaiarik erabili zuten.

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Baltimore ondorengo hiriekin senidetuta dago:

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Hispano edo latinoek edozein arrazatakoak izan daitezke.
  2. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta daude, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazakoak izan daitezke.
  3. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  4. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  5. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, udalerriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Lur entziklopedietatik hartua.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ http://www.weather.com/outlook/health/fitness/wxclimatology/monthly/USMD0020 The Weather Channel

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Portuaren ikuspegia egunez
Portuaren ikuspegia gauez
Geografia
Ameriketako Estatu Batuak
 Artikulu hau Ameriketako Estatu Batuetako geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Baltimore&oldid=11559999"(e)tik eskuratuta