Bartolomé Esteban Murillo

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Bartolomé Esteban Murillo (Sevilla, 1617ko abenduaren 31 - Cádiz, 1682ko apirilaren 3a) espainiar margolari barroko nagusietako bat izan zen. Erlijio-gaietan nabarmendu zen batez ere, erlijio-ordenek eskatutako obrekin.

Bizitza eta obra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Murillo Juan del Castilloren lantegian sartu zen ikasle 1633 inguruan, Alonso Canorekin batera, besteak beste. Irakaslea hil zelarik, gortera aldatu zen Murillo, eta han hasi zen bere kasa lanean, 1639an. Hasierako lanetan, irakasleen eragina, Italiako manierismoarena eta flandriar errealismoarena nabarmentzen da. 1645 inguru arte iraun zuen Murilloren obran garai hotza deritzona osatzen duenak, eta aipagarriak dira orduko obra hauek: San Frantzisko eta San Tomas (1638- 1640 ing.), Ama Birjina San Tomasi errosarioa ematen (1638-1640 ing.).

Baina haiek baino ezagunagoak dira 1645-1646 inguruko koadroak, garai epela izena eman zaion aldikoak, Sevillako frantziskotarren komentuko klaustro txikirako egindakoak adibidez (Frai Frantzisko eta aingeruen sukaldea, San Diego Alcalakoa pobreei jaten ematen, San Frantzisko, etab.; gaur egun, Madril, Paris, Dresden eta abarretan barreiaturik). Zurbarán eta Velázquezek osatutako Sevillako eskolaren naturalismoari eta tenebrismoari jarraituz egin zituen obra haiek, Errenazimentuko tradiziotik aldenduta, eta, gaiei dagokienez, erlijio-gaiak erabili zituen arren, gero eta xehetasun eta eszena gehiago sartu zituen eguneroko bizitzatik hartuak. Azpimarratzekoak dira Murilloren haur-irudiak. Hasieran, erlijio-gaietako koadroetan hasi zen haurrak marrazten, Jesusen eta San Joanen haurtzaroko eszenekin, baina erlijio-gaiekin gero eta lotura gutxiago zuten haurrak egiten hasi zen, eta, azkenean, genero modura ere landu zuen haurren pintura.

Ume pobreak dira gehienak, baina ez dute itxura tristea ematen, baizik eta atsegina eta xaloa; horrelakoak dira, halaber, Murilloren obran aipatzeko beste pertsonaia batzuk, emakume-irudiak hain zuzen (Atsoa iruten, etab.).

Irudi herrikoiak, eszena pikareskoak egin zituen, eta arruntasun hori erlijio-obra batzuetan ere islatu zuen.

Murilloren estiloan aldaketa nabarmena gertatu zen 1650 inguruan. Madrilera bidaiatu zuen garai hartan, eta Velazquez ezagutu eta errege-bildumako Tiziano, Rubens eta Van Dycken obrak aztertu zituen. Handik itzuli zenean, ospe handia lortu zuen Sevillan eta bezero asko kendu zizkion Zurbaráni. Ordu arteko obretan nabarmentzen zen naturalismo soila eta tenebrismoa alde batera utzi zituen, eta modernitatea erakusten duten irudiak egin zituen, kolore argiagoekin, molde ia inpresionistekin; konposizio konplexuagoko eta egituraketa bikaineko obrak egiten hasi zen.

Garai hartan, Bibliako gaietan eta santuen irudietan edertasun ideal eta finaren irudia eskaini zuen, batez ere Ama Birjina eta Haurra agertzen dituztenetan. Garai hartakoa du, hain zuzen ere, bere maisulanetako bat, San Antonioren ikuskaria (1656 ; Sevillako katedrala) eta Andre Maria Sortzez Garbia (Sevilla), San Leandro eta San Isidro (1655 ; Sevillako katedrala). Argiaren erabileragatik azpimarratzekoak dira Sevillako katedralerako egindako Ama Birjinaren jaiotza, (1660; Louvre museoa), kaputxinoen komenturako erretaulak, eta, gaueko irudietan, Aingerua San Pedro askatzen (1671-1673 bitartean ; Ermitage museoa, San Petersburgo).

1660an Sevillako pintura-akademia sortu zuen, eta haren lehen lehendakari izan zen. 1660az gero, gutxi gorabehera, elizarekiko lotura handiagoa izan zuen; herritarrei Elizaren mezua helarazteko aukera ematen zuten haren koadroek, adibidez Andre Maria Sortzez Garbiaren bertsioek. Aipagarriak ditu, bestalde, azken urteetako talde-irudiak, esaterako Haurrak enpanada jaten (1670-1678 ing.; Alte Pinakothek, Munich).

Margolanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo-loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bartolomé Esteban Murillo Aldatu lotura Wikidatan


Biografia
Andaluzia
Artikulu hau Andaluziako biografia bati buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]