Jump to content

Nabigazio menua

«Fenomeno natural»: berrikuspenen arteko aldeak

t
== Hondamendi naturalak ==
Magnitude ezberdinetako suntsiketa eta kalteak sortzen dituzten fenomeno naturalak dira, gizakiaren zeharkako eraginari gehituz, eta ez duenak aurreikusten berak eginiko ekintzek bere buruari sor diezazkiokeela kalteak. Hauen barruan aurkitzen dira:
=== Lurraren barnealdean sortutako hondamendiak ===
 
=== Lurraren barnealdean sortutako hondamendiak ===
[[File:Terremoto Valparaíso 1906.jpg|thumb|Lurrikaren ondorioak]]
* [[Dardara]]/, [[Lurrikaralurrikara]]/ edo [[Sismosismo]].-a: Lurraren barnealdean dauden harrien deformazio gogorrak sortzen dituzten lurrazaleko mugimenduak dira. Deformazio hauek energia pilatzen dute eta energia hori lurrazala astintzen duen uhin moduan askatzen da bat-batean.
 
* [[Tsunami]]/a edo [[Itsaikaraitsasikara]].-: Ozeanoko lurrazalaren mugimendua, altuera handiko olatuak eragin eta eratzen dituena.
 
* [[Erupzio bolkanikoa]].-: Lurraren barnealdetik lurrazalera aterialek (magma edo laba), errautsek eta zenbait gasek egiten dutel bidea da.
 
=== Lurrazalean pozesuprozesu dinamiko batzuen ondorioz sortutako hondamendiak ===
* [[Irristaketa]].-: Maldan dagoen lur eremu betetako ezusteko edo graduzko aldaketen, egituraren, hidrologiaren edo landaretzaren ondorioz sortzen dira.
* [[Lurjausi]].-a: Egonkortasuna galtzen duen lur zati baten erorketa edo gizakiak eraikitako estruktura baten suntsiketan da.
* [[Elurrolde]].-a: Maldaren landare estaldura eta sustratoarensubstratuaren zati bat erantsi dezakeen maldan behera erortzen den elur geruza baten desplazamendua da.
* [[Uhar]].-a: Elurte baten irristaketa edo aintzira baten apurketak sortutako lokatz, ur, izotz edo harrien fluxu handiak dira.
* [[Huaiko]].-a: Euri prezipitazioen ondorioz sortutako lokatz eta harrien erorketa da, eta abiadura handiz desplazatzen diren harri eta enborrak garraiatzen dituen ur lokaztu bezala ematen da.
 
* [[Irristaketa]].- Maldan dagoen lur eremu betetako ezusteko edo graduzko aldaketen, egituraren, hidrologiaren edo landaretzaren ondorioz sortzen dira.
* [[Lurjausi]].- Egonkortasuna galtzen duen lur zati baten erorketa edo gizakiak eraikitako estruktura baten suntsiketan da.
* [[Elurrolde]].- Maldaren landare estaldura eta sustratoaren zati bat erantsi dezakeen maldan behera erortzen den elur geruza baten desplazamendua da.
* [[Uhar]].- Elurte baten irristaketa edo aintzira baten apurketak sortutako lokatz, ur, izotz edo harrien fluxu handiak dira.
* [[Huaiko]].- Euri prezipitazioen ondorioz sortutako lokatz eta harrien erorketa da, eta abiadura handiz desplazatzen diren harri eta enborrak garraiatzen dituen ur lokaztu bezala ematen da.
=== Fenomeno hidrologiko edo meteorologikoen ondorioz sortutako hondamendiak ===
[[File:Enchentesmariocampos.jpg|thumb|Uholdeak]]
 
* [[Uholde]].-a: Eurite handien edo urtegiren baten apurketaren ondorioz sortzen diren erreka uren, aintziren edo lakuen inbasio geldo edo bortitzak dira.
* [[Lehorte]].-a: Eurite urri edo irregularren, lurpeko uren erabilera desegokiaren, ur dposituen edo ureztaketa sistemek sortutako atmosferako hezetasun urritasuna da.
* [[Hizozte]].-a: Tenperatura baxuek sortutakoa eta animaliei eta landareei kalteak sortzen dizkiona.
* [[Ekaitz]].-a: Atmosferako deskarga elektrikoen ondorioz sortzen den fenomeno atmosferikoa da.
* [[Txingor]].-a: Fromaizotz solidoeran etaerortzen hizotzden itxurako euriteaeuria da.
* [[Tornado]].-a: Forma birakorrean eta abiadura handian produzitzen den haize bortitza da. [[File:F5 tornado Elie Manitoba 2007.jpg|thumb|Tornado]]
* [[Hurakan|Zirimola]].-: Aireaire beroaren eta hezearen arteko elkarreraginak sortutako 145haizeak mph-akdira, gainditzenorduko dituzten233 haizeakkilometro dirabaino gehiagoko abiadura dutenak, Ozeano Baretik edo Atlanticotik datorrena, airen hotzarekinAtlantikotik bateradatozenak.
 
=== Jatorri biologikoa duten hondamendiak ===
 
* [[Izurrite]].-a: Zenbait animalikanimaliak uztetan sortutako ezbeharralezbeharrak dira.
* [[Epidemia]].-: Jende kopuru handi batek eta leku zehatz batetanbatean jasaten duten gaixotasun kutsagarri eta orokortuak dira.
* [[Pandemia]].-: Jende kopuru handi batek eta mundu osoan zehar jasaten duten gaixotasun kutsagarri eta orokortuak dira.
 
== Ikus ere ==