Edukira joan

«Tiberio»: berrikuspenen arteko aldeak

1.305 bytes added ,  Duela 10 urte
t (r2.7.1) (robota Erantsia: diq:Tiberius)
[[Fitxategi:Tiberius bust.jpg|thumb|200px|Tiberio gaztetan.]]
{{ lurlanean }}
[[Fitxategi:Tiberius bustTiberius_Capri_Louvre_Ma1248.jpg|thumb|250px200px|TiberioTiberioren gorputz osoko gaztetanestatua.]]
'''Tiberio''' ([[latin]]ez ''Tiberius Caesar Augustus'' edo ''Tiberius Claudius Nero'') ([[Erroma]], K. a. 42ko [[azaroaren 16]]a - [[Capri]], K. o. 37ko [[martxoaren 16]]a) [[Erroma]]ko bigarren enperadorea izan zen. [[Augusto]]k, lehen enperadoreak, semeordetzat hartuta bere izenak eman zizkion. Hala ere, jaiotzez, Klaudia familiakoa zen Tiberio: Tiberio Klaudioren eta Liviaren semea zen. Hori dela eta, leinu honihorri Juliojulio-Klaudiarraklaudiarra deitzen zaio.
 
==Biografia==
Livia Augustorekin ezkondu zen bigarrenez, eta enperadorearen familiako kide bihurtu zen horrela Tiberio. Giro militarrean hezi zen, eta [[Panonia]]n eta [[Dalmazia]]n lortutako garaipenei esker ospetsu egin zen Erroman. K.a. 12. urtean, Augusto enperadoreak bultzatuta, bere emaztearengandik banatu eta haren alaba Juliarekin ezkondu zen. Sei urte geroago [[tribuno]] egin zuten baina emaztearekin izan zituen arazo batzuk zirela eta, [[Rodas]]ko uhartera erbesteratu zen. Enperadorearen kargua betetzeko legezko oinordekoak hil eta Julia atzerriratu zutenean, Erromara itzuli zen Tiberio eta garaipen sonatuak lortu zituen [[Germania]]n. Augustok, ondorioz, semetzat hartu zuen eta hura hil zenean (K.o.12), enperadore izendatu zuen senatuak.
 
Agintaldiko lehen urteetan sendotu egin zituen inperioko ekonomia eta erakundeak, eta, horretarako, mugak zehazteaz gainera, gastu publikoak murriztu zituen. 23. urtean semea ([[Druso]]) hil zenean, kontseilarien esku utzi zuen aginpidea eta ustelkeria nagusitu zen gobernuan. 27. urtean Capriko uhartera erretiratu eta, [[Luzio Sejano]] pretorearen bidez, Erroma gobernatzen jarraitu zuen; historialari batzuen iritziz, ustelkeria, bortizkeria eta etikarik eza asko hedatu ziren garai hartan. 31. urtean, ordea, Sejano hiltzeko agindua eman zuen Tiberiok, eta hil aurretik oso erresuma sendoa antolatu zuen.
'''Tiberio''' ([[latin]]ez ''Tiberius Caesar Augustus'' edo ''Tiberius Claudius Nero'') (K. a. 42ko [[azaroaren 16]]a - K. o. 37ko [[martxoaren 16]]a) [[Erroma]]ko bigarren enperadorea izan zen. [[Augusto]]k, lehen enperadoreak, semeordetzat hartuta bere izenak eman zizkion. Hala ere, jaiotzez, Klaudia familiakoa zen Tiberio. Hori dela eta, leinu honi Julio-Klaudiarra deitzen zaio.
 
Tiberio agintari iluna eta uzkurra izan zen, gobernatzeko gogorik gabea. [[Erroma]]tik alde eginda, agintea [[Seiano]]ren eskuetan utzi zuen. Honek, honetaz baliatuta, bere burua aberasteko eta etsaiak suntsitzeko politika gauzatu zuen.
 
Tiberiok, hil baino lehen, bere iloba [[Kaligula]] hautatu zuen oinordeko, eta berau izan zen Erromako hurrengo enperadorea.
 
 
{{Erromatar enperadore aurkibidea}}
[[da:Tiberius]]
[[de:Tiberius]]
[[diq:Tiberius]]
[[el:Τιβέριος Καίσαρας Αύγουστος]]
[[en:Tiberius]]
[[yo:Tiberius]]
[[zh:提庇留]]
== Erreferentziak ==
{{ lur | data=2011/12/26}}