Jump to content

«Malagako Erdigune Historikoa»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
[[Fitxategi:Centro Histórico locator map.svg|border|210px|thumbnail|Malagako Erdigune Historikoa]]
'''Malagako Erdigune Historikoa''' [[Andaluzia]]ko hiriburuetako bat den [[Málaga]]ko [[Centro barrutia (Málaga)|Centro barrutibarrutiko]]ko auzo bat da, baita [[Interes Kulturaleko Ondare]] izendatutako multzo historiko-artistiko bat ere.
 
Erdigune Historikoa auzoak hiriaren [[alde zahar]]ra hartzen da, gutxi gora-behera, antzina [[nazariar harresia eta portuko harresia|nazariar]] harresi defentsiboen inguruaren barnean geratzen zen zatia. [[Malagako udala]]ren auzo mugaketaren arabera, iparraldean [[Carretería kalea|Carretería]], Álamos eta Mundo Nuevo kaleek eta [[Plaza de la Merced]]ek, [[La Goleta (Málaga)|La Goleta]], [[San Felipe Neri (Málaga)|San Felipe Neri]], [[La Merced (Málaga)|La Merced]] eta [[La Victoria (Málaga)|La Victoria]] auzoetatik banatzen dute, mendebaldean [[Guadalmedina ibaia]]k, [[El Perchel|Perchel Norte]] eta [[Polígono Alameda]]tik banatzen dutena, hegoaldean [[Alameda Principal (Málaga)|Alameda Principal]] eta Cervantesen Etorbideak, [[Ensanche Heredia]]gandik banatzen dutena, eta, ekialdean, [[Gibralfaro]] mendiarekin muga egiten du. 48,28 hektareako azalera du gutxi gora-behera, bertan, orubeak barne, 1319 eraikin daudelarik.
=== Feniziar eta erromatar aztarnak ===
[[Fitxategi:Teatro Romano Málaga.jpg|thumb|180px|right|[[Malagako erromatar antzokia]], [[Augusto]] enperadorearen garaian eraikia.]]
Musulmanak finkatu aurreko hiri egitura ez da askorik ezagutzen. Alabaina, bai aurkitu dira [[fenizia]]r eta erromatar zibilizazioen aztarnak. [[Malaka]] feniziar kolonia izan zenaz eraikin batzuen sotopean, hain zuzen ere [[Malagako Picasso Museoa]]ren azpian, [[Malagako feniziar harresia|harresi defentsiboaren]] zenbait zati geratzen dira. Indusketetan lortutako datuen arabera, feniziar finkapena Gibralfaro mendiaren magaletik [[Císter kalea]] eta [[Ibn Gabirol]]en Lorategietaraino eta hegoaldetik itsasoraino iristen zela ezagutzen da, garai hartan egungo [[Posta eta Telegrafoen Etxea (Málaga)|Unibertsitateko ErrektoretzaErrektoretzaren]]ren eraikineraino iristen zena.
 
Erromatar garaiko aztarnen artean [[Malagako erromatar antzokia|erromatar antzokia]] nabarmentzen da, [[Malagako alkazaba|alkazabaalkazabaren]]ren ondoan dagoena. Honen hedadura feniziar hiriarena baino askoz handiagoa izan zela ezagutzen da, [[I. mendea]]n El Ejidoko muinoa eta [[Ollerías kalea]]ren inguruan [[buztingintza]] industria baten existentzia ezagutzen bait da.
 
=== Nazariar hiria ===
=== Hiri kristaua ===
[[Fitxategi:CalleMarinGarciaMalaga.jpg|185px|thumb|Strachan kalea, non jatetxe ugari dagoen.]]
[[Errege-erregina Katolikoak|Errege-erregina Katolikoek]] hiria [[1487]]an konkistatu ondoren, elizak eta komentuak ugaltzen hasi ziren harresiaren barneko eremuan, [[San Joan Bataiatzailearen Eliza (Málaga)|San Joan]], [[Santu Martirien Eliza (Málaga)|Santu Martirien]] eta [[Jakue Apostoluaren Eliza|JakueJakuerenak]]renak kasu.
 
[[XVIII. mendea|XVIII. mendemendetik]]tik aurrera, pixkana-pixkana harresia botatzen hasten da. Garai honetan eraikitzen dira [[Alameda Principal (Málaga)|Alameda Principal]], [[Palacio de la Aduana]], [[Gotzainaren Jauregia (Málaga)|Gotzainaren Jauregia]] eta [[Kontsulatuaren Etxea|Herrialdearen Lagunen Elkarte Ekonomikoen]] eraikina.
 
=== Hiri burgesa ===
[[XIX. mendea]]n erdigune historikoaren hazkuntza demografiko bat eta eraldaketa morfologiko eta tipologiko nabarmen bat gertatzen da, Alameda [[burgesia]]ren bizileku bezala eraberritu zenean. Garai honetako eraikin ugari eta alde zaharraren ardatz nagusia kontserbatzen dira, [[Larios kalea]], [[José María de la Sancha]]k proiketatu zuena. Kalea inguratzen duten eraikinen diseinua [[Eduardo Strachan Viana-Cárdenas]]ena da, hirian [[Chicagoko eskola (arkitektura)|Chicagoko eskolaeskolako]]ko estiloa sartu zuena, baina [[Georges Eugène Haussmann]]en bulebarren europar kutsuarekin.
 
=== Egungo egoera ===
[[1996]]an, Malagako Erdigune Historikoa uzte egoeran zegoen, segurtasun eta marginaltasun arazo larriekin eta geroz eta txikiagoa zen biztanleriarekin. Urte horretatik aurrera inguruaren berrabiltze eta zaharberritze prozesu bat hasi zen, etxebizitzak berrabiltzeko laguntzekin, txertatze sozial eta ekonomikoko programekin, kaleen peatonalizazioarekin eta kanalizazioen eta ur, elektraindar, saneamendu, lorategigune etab...en oinarrizko zerbitzuen hobetze proiektuekin.
 
[[es:Centro Histórico (Málaga)]]
 
[[Kategoria:Málagako auzoak]]
 
[[es:Centro Histórico (Málaga)]]