«Jimmy Carter»: berrikuspenen arteko aldeak

Jump to navigation Jump to search
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Removing Link FA template (handled by wikidata) - The interwiki article is not featured)
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
| irudia = Jimmy Carter.jpg
| armarria = Seal Of The President Of The Unites States Of America.svg
| kargua = [[Ameriketako Estatu Batuak|Ameriketako Estatu Batuetako]] 39. [[PresidenteLehendakari|Presidentea]]a
| hasiera = [[1977]]
| bukaera = [[1981]]
| ondorengoa2 = George Busbee
| jaiodata = [[1924]]ko [[urriaren 1]]a
| jaiolekua = [[Plains]], [[Georgia (AEB)|Georgia]], [[USAAmeriketako Estatu Batuak|AEB]]
| alderdia = [[Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata|Demokrata]]
| ezkontidea = Rosalynn Smith Carter
| sinadura = Jimmy Carter Signature.svg
}}
'''James Earl "Jimmy" Carter''' ([[1924]]ko [[urriaren 1]]) [[Ameriketako Estatu Batuak|Ameriketako Estatu Batuetako]] 39. presidentea izan zen, [[1977]]tik [[1981]] arte. Hori baino lehen, [[Georgia (estatuaAEB)|Georgiako]] senataria izan zen ([[1963]]-[[1967]]) eta [[Georgia (estatuaAEB)|Georgiako]] gobernatzailea ([[1971]]-[[1975]]). Ustekabean demokratek hautagaia aukeratu zuten eta [[1976]]ko hauteskundeetan doi garaitu zuen [[Gerald Ford]].
 
Boterean, haren lorpen nagusiak energia politikaren sorreran eta gobernuko agentzien finkatzean dautza. Ingurumen gaineko arautegia bultzatu zuen eta emakumei eta gutxiengokoei izugarrizko aupada eman zien gobernuan eta justizia-sisteman postu garrantzitsuenetara iristeko. Kanpoko aferetan, [[Camp David]] hitzarmena, [[TxinaTxinako Herri Errepublika|Txinarekiko]]rekiko harreman diplomatiko osoen normalizatzea eta [[SALT II]] akordioa dira haren lorpen nagusiak. Horretaz gain, giza-eskubideak jarri zituen kanpoko politikako oinarrietan, munduan zehar giza-eskubideen gaineko errespetua aldarrikatuz. Hala ere, [[Iraneko bahituen krisialdi]]ak, halere, Carterren ospea suntsitu zuen. 444 egunetan saiatu zen bahituak aske utz zitzaten. Karguko azken egunean lortu zuen. [[SobietSobietar Errepublika Sozialisten Batasuna|Sobiet Batasunak]]k [[Afganistan]] inbaditu ostean, Carterrek eskuinera egin zuen: [[1980]]eko [[Mosku]]ko Olinpiadei boikot egin zien, eta botere militarra berrindartzeari ekin zion.
 
Ekonomiaren aldetik, interes eta inflazio indizeek gora egin zuten, baita langabeziak ere. Miseria-indizea %50 hazi zen haren agintaldian. Kongresuko demokraten aurka borrokatu zuen, baina ezin izan zuen zerga-sistema aldatu edo osasun plan orokorra burutu. [[1980]]ko hauteskundeetan [[Ronald Reagan]]ek garaitu zuen.
252.705

edits

Nabigazio menua