Edukira joan

«Luxenburgera»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Robotak {{Commonskat}} gehitu du. Txantiloiak commons:category:Luxembourgish language lotu du, Wikidataren arabera.)
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
| hiztunak = 390.000<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=ltz Luxenburgera Ethnologuen]</ref>
| rankina =
| 1 familia = [[Indoeuropar hizkuntzak|Indoeuroparra]]
| 2 familia = [[Germaniar hizkuntzak|Germaniarra]]
| 3 familia = [[Mendebaldeko Germaniargermaniar hizkuntzak|Mendebaldeko germaniarra]]
| 4 familia = Aleman garaia
| 5 familia = Mendebaldeko zentrala
}}
 
'''Luxenburgera'''<ref>{{Web erref|izenburua=53. araua - Munduko estatuetako hizkuntza ofizialak|url=http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0053.pdf|argitaletxea=Euskaltzaindia|sartze-data=2010-12-14}}</ref> (jatorrizko hizkuntzan: ''Lëtzebuergesch'', [[frantses]]ez: ''Luxembourgeois'', [[aleman]]ez: ''Luxemburgisch'', [[valoniera]]z: ''Lussimbordjwès'') [[Luxenburgo]]n hitz egiten den mendebaldeko [[germaniar hizkuntzak|germaniar hizkuntza]] bat da. Luxenburgon ofizialak diren hiru hizkuntzetako bat da [[1984]]az geroztik, frantsesarekin eta alemanarekin batera. Aditu batzuen iritziz hizkuntza beregaina baino [[aleman]]aren aldaera den bitartean, beste batzuentzat luxenburgera hizkuntza beregaina da. Gainera, 1984tik berezko idaztaraua du<ref>[http://www.amarauna-languages.com/orokorra/mapa_ikusi2.php?hizk=eu&zein=123 Munduko hizkuntzen amarauna]</ref>.
 
Luxenburgera ingurumariko beste hainbat tokitan ere hitz egiten da, hala nola [[Belgika]]n ([[Arlon]] inguruko [[Luxenburgo probintzia]]n), [[Frantzia]]n ([[Lorrena]]ko zati batean) eta [[Alemania]]n (Bitburg eta Trier inguruan). Alemanian eta Lorrenan alemanaren tokiko dialektotzat hartzen dute. [[Bigarren Mundu Gerra]]z geroztik utzi egin zitzaion herrialde horietan luxenburgera irakasteari, eta hori dela eta ia adineko jendearen artera soilik mugatu da egun hizkuntza honen erabilera Luxenburgotik at.
 
==Historia==
[[XIV. mendemendea]]ann "Codex Mariendalensis" eskuizkribua idatzi zuten, Yolanda of Vianden-en istorioa kontatuz. Baina literaturako lehenengo liburutzat "E’ Schrek op de’ Lezeburger Parnassus" (Antoine Meyer, 1829) jotzen dute, 6 olerkik osatutakoa. Beste idazle klasiko handiak Edmond de la Fontaine "Dicks" (1823–1891) eta Michel Lentz (1820–1893) izan ziren.
 
[[XIX. mendea|XIX. mende]] hartan lehenengo ahaleginak egin zituzten ortografiaren estandarizazioa egiteko. Baina ez da ofizialki onartutako sistemarik egon [[1946]]ko ekainaren 5a arte, "OLO"-rekin (''ofizjel lezebuurjer ortografi''). Hala ere, oniritzi unibertsala ez zuen lortu sistema honek, eta ondoren "Luxemburger Wörterbuch" hiztegia aurkeztu zuten, 5 liburukitan 1950 eta 1977 artean. Ortografia estandar hau ofizial bilakatu zen [[1975]]eko urriaren 10ean eta [[1999]]ko uztailaren 30ean berrikuspen bat egin zuten.
 
== Erreferentziak ==
252.705

edits