Jump to content

Nabigazio menua

«Frigia»: berrikuspenen arteko aldeak

92 bytes added ,  Duela 5 urte
t
Robota: Birzuzenketak konpontzen
t (Robota: Birzuzenketak konpontzen)
[[Fitxategi:Turkey ancient region map phrygia.gif|thumbnail|Frigiaren sorgunea (horiz) eta frigiar erresumak hartu zuen hedadurarik handiena.]]
'''Frigia'''<ref>{{Erreferentzia|url=http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0142.pdf|izenburua=142. araua: Antzinateko eskualdeen euskarazko izenak|egilea=[[Euskaltzaindia]]|data=2004/XII/16|lekua=[[Bilbo]]}}</ref>, gaur egun [[Turkia]]ri dagokion lurraldean, [[Anatolia]] penintsula gehiena hartzen zuen [[Asia TxikiaAnatolia|Asia Txikiko]] antzinako eskualde bat izan zen. Sakarya ibaiaren iturburuez inguratuta zegoen, eta egungo [[Afyonkarahisar probintzia|Afyonkarahisar]], [[Eskişehir probintzia|Eskişehir]] eta [[Ankara probintzia|Ankara]] probintzien artean zegoen.
 
== Historia ==
Mendebaldeko indoeuroparrak iritsi ondoren konkistatua izan zen, [[K. a. 1200ko hamarkada|K. a. 1200]] inguruan iritsi zirenak, eta euren arrasto kultural propioa utzi zutena, artisau bikain bezala. Eskualde aberats bat zen, [[Zibira]] eta [[Apamea (Frigia)|Apamea]] bezalako hiri ugariduna, [[Lidia]] eta [[Karia]]ren merkatal ibilbideetan zegoena, ekialderantz zihoazenak. Frigia, nekazaritzari dagokionez indartsua zen, euria, mendietan oso bizia zena, hirira jaisten zelako. Indar honek, Frigiari, garai klasiko greziarraren hasieran erresuma handi bat sortzea ahalbidetu zion. Bere mugak, persiar eta lidiar, erromatar eta galiar, arabiar eta erromatar, gurutzatu eta seliuzudar, otomandar eta mongoliar eta bizantziar eta turkiarrentzako gudu zelaia izan ziren. Monumentuak eta hondakinak, Sakaryan ugariak dira.
 
[[Trazia]]ko inbaditzaile bezala, frigiarrek, paper erabakigarria izan zuten [[hitita]]r inperioaren suntsipenean eta [[Troia]]ren erorketan. [[K. a. VIII. mendea|K. a. VIII]] eta [[K. a. VII. mendemendea|K. a. VII. mendeetako]]etako frigiar erresumak, gertu mantendu zituen ariarrekin harremanak ekialdean eta greziarrekin mendebaldean. Bere historia, oso laburki kontatzen du [[Herodoto]]k, [[Midas]] erregeak [[GordionGordio]]ennen bere buruaz beste egin zuela kontatzen duena, [[K. a. 676670eko hamarkada|K. a. 676an]]an [[zimeriar]]ren aurrean erori zenean. Galiarrak Frigiaren ekialdean ezarri zirenean, [[ZibelesZibele]]s jainkosa amaren gurtza, hiriko biztanleen artean hedatu zen.
 
== Eragina musikan ==
Frigia hitza, modu greziar frigiarrarekin lotzen da (kasu honetan, "modu" hitzak ez du esanahi zehatzik), eta, ondoren, musika [[modu (musika)|modu]] [[kantu gregoriarra|gregoriar]] frigiarra izendatzeko erabiltzen da.
 
[[Klaudio Ptolomeo|Klaudios PtolemaiosPtolemaiosek]]ek (Tolemaida, Tebaida [[85]]-[[165]], beste egile batzuen arabera [[100]]-[[170]]) frigiar deitzen duen eskala, [[bitarte musikal|bitarteari]] dagokionez, izen bereko modu gregoriarrarekin bat dator. Modu frigiarra ikusteko era grafiko bat (modu gregoriar guztietan bezala) eskala naturaletik abiatuta da, hau da, aldaketarik gabe. Kasu honetan, [[nota (musika)|Mi]] notatik hasten da. Modu gregoriar honetako bi [[tonoerdi]]ak, [[Tonika (musika)|Tonika]] eta bigarrenaren artean daude eta Bosgarrena edo Nagusia eta Seigarrena edo [[musika gradu|erlatibo txikiaren]] artean, [[musika eskala|eskala]] [[modu txikia|txiki]] bat sortuz. [[Arabia]]r kutsuko soinua du, beranduago, [[Espainia]]n, [[eskala flamenkoa]] bezala erabili zena.
 
== Erreferentziak ==
 
== Ikus, gainera ==
* [[Frigiar txano|Txano frigiarfrigiarra]]ra
 
{{commons|Phrygia}}
252.705

edits