Jump to content

Nabigazio menua

«Gurpil»: berrikuspenen arteko aldeak

16 bytes added ,  Duela 5 urte
loturak txertatu
t
(loturak txertatu)
'''Gurpila''' ([[aitzineuskara]]z: ''*[[gurdi]]-biL''<ref>[[Koldo Mitxelena]] (1976). ''Fonética histórica vasca''. [[Donostia]]: Gipuzkoako Aldundia.</ref>) edo '''txirringa''' [[ardatz (argipena)|ardatz]] baten inguruan bira egiten duen pieza mekanikoa da.
 
Gizakiaren asmakuntza funtsezkotzat jotzen da, [[su]]arekin batera. Mesopotamian[[Mesopotamia]]n asmatu zen neolitikoaren[[neolitiko]]aren bukaeran eta bere lehenengo erabilera eltzegile-gurpilarena izan zen. Gurdietan[[Gurdi]]etan erabiltzen hasi zen ondoren eta, horren ondorioz, bere erabilera [[Mundu ZaharreraZahar]]rera zabaldu zen. Kultura amerikarretan ez zen zabaldu, antza denez animalia handien faltagatik eta lurraren irregulartasunagatik.
 
Gurpilaren ezaugarri garrantzitsuena honako hau da: biratu arren gurpilaren puntu bat beti kontaktuan dagoela lurrarekin, eta kontaktu puntu honek ez duela abiadurarik lurrarekiko, hots, ez da irristatzen (edo behintzat hori da helburua). Hori da gurpilaren oinarrizko printzipioa. Irristatzean sortzen den [[marruskadura indarra|marruskadura]] indarra ezabatzea lortzen da, eta gurpila mugitzeko egin beharreko lana txikiagoa da.
2.184

edits