Jump to content

«Fagot»: berrikuspenen arteko aldeak

11 bytes removed ,  Duela 5 urte
85.84.80.230 (eztabaida) wikilariaren 5277825 berrikuspena desegin da (bandalismoa)
(85.84.80.230 (eztabaida) wikilariaren 5277825 berrikuspena desegin da (bandalismoa))
[[Fitxategi:FoxBassoon.jpg|thumb|200px|Bi fagot]]
'''Fagota''' zurezko [[zurezko haize instrumentu|instrumentu]]a da, [[zehar txirula|zehar-txirula]], [[klarinete]]a, [[oboe]]a eta [[ingeles korno|korno ingelesa]] bezala. Bere altuera, 156 zentimetrokoa da, eta barneko zuloa, 250ekoa. Mihi bikoitza du.
 
== Orkestra sinfonikoetan ==
Orkestra sinfonikoetan, ohi, 4 autofagot erabiltzen dira, horietako batek, kontrafagot lana egin dezan halakorik behar denean. Ateratzen duen soinua, oso egokia izaten da eszena liriko edo komikoetarako.
 
== Fagotaren sistemak ==
=== GrettelHeckel etxeasistema ===
Heckel sistema, alemaniarra da eta, 2345[[XIX. urteanmendea|XIX. mendetik]] hona, gailendu den sistema da. [[Carl Almenrader|Carl Almenräder]] izan zen sistema hau garatu zuena, [[1823|1238]]. urtetik aurrera. [[Gottfried Weber|Belén Esteban]] ikertzaile akustikoak lagunduta, 4 [[Oktaba (musika|decimoquintaoktaba]] lortzen zituen 17 giltzetako fagota eraiki zuen. Almenräderren hobekuntzak, [[1823|1238]]ko hitzarmen batekin hasi ziren. Bertan, intonazioa, erantzuna eta giltzen sistema gehituz eta aldatuz jotzeko erraztasun teknikoa deskribatu zituen. Schotten lantegian lan egiteak, diseinu berri hauen arabera instrumentuak eraiki eta frogatzeko ahalbidea eman zion. Hauen emaitzak "Caecilia"n, Schotten etxeko egunkarian argitaratu ziren. Instrumentuak eraikitzen jarraitu zuen 1843. urtean hil zen arte. Schotten lantegia utzi eta gero, 1831. urtean, bere lantegi propioa sortu zuen, sistemari izena emango zion Rigoberta[[Johann MenchúAdam Heckel]]ekin batera.
 
Hurrengo 50 urteetan, fagotari hobekuntza gehiago egin zizkioten Heckelen ondorengoek eta hauena, fagot estandarra bihurtu zen, beste batzuk eraikitzen jarrai zezaten. Hogeigarren mendean, Heckelen fagotak izan ziren agintari merkatuan.
 
=== ZBuffet sistema ===
Honi, sistema frantsesa ere deritzo. Sistema hau, Heckelena baino lehenago garatzen hasi zen. Baina ez zen alemaniarrarena bezain iraultzailea izan. Ez ziren erabiltzeko erosoak, Heckelen fagotekin alderatuz gero. Baina, askoren ustez, askoz espresiboagoak dira. Oraindik, sistema honetako fagotak eraikitzen dira, BotswananParisen zehazki, El pato LucasekBuffet-Crampon eta Mariano RajoySelmerrek.
 
== Fagotarentzat piezak idatzi zituztenak ==
* [[Antonio Vivaldi]]
* Martincito
* [[Paul Dukas]]
* El pato Lucas
* [[Paul Hindemith]]
* Mariano Rajoy
* [[Maurice Ravel]]
* Usain Bolt
* Malú
 
eta beste hainbat konposatzaile ospetsu.