«IRAS 17163-3907»: berrikuspenen arteko aldeak

Jump to navigation Jump to search
ez dago edizio laburpenik
(Orri berria: «'''IRAS 17163-3907''' (arraultza errearen nebulosa bezala ere ezagutzen dena) izar hipererraldoi hori bat eta unibertso guztiko izarririk arraroeneteko bat da...»)
 
{{Starbox begin
'''IRAS 17163-3907''' ([[arraultza errea]]ren [[nebulosa]] bezala ere ezagutzen dena) [[izar]] [[hipererraldoi]] hori bat eta [[unibertso]] guztiko izarririk arraroeneteko bat da. Izar honen diametroa gure [[eguzki]]arena baino mila aldiz handiagoa da, eta bere nebulosak arraultza erre baten itxura du. Berriki argazkitu zuen [[Europako Hegoaldeko Behatokia]]k.
| name = IRAS 17163-3907
}}
{{Starbox image
| image = [[File:Fried Egg Nebula.jpg|250px]]
| caption = [[Very Large Telescope]]k ateratako irudia.
| credit = [[ESO]]/E. Lagadec
}}
{{Starbox observe
| epoch = [[J2000]]
| equinox =
| constell = [[Scorpius (konstelazioa)|Scorpius]]
| ra = {{RA|17|19|49.330}}<ref name=ucac2>{{erreferentzia|bibcode=2003yCat.1289....0Z|izenburua=VizieR Online Data Catalog: The Second U.S. Naval Observatory CCD Astrograph Catalog (UCAC2)|aldizkaria=CDS/ADC Collection of Electronic Catalogues|liburukia=1289|abizena1=Zacharias|izena1=N.|abizena2=Urban|izena2=S. E.|abizena3=Zacharias|izena3=M. I.|abizena4=Wycoff|izena4=G. L.|abizena5=Hall|izena5=D. M.|abizena6=Germain|izena6=M. E.|abizena7=Holdenried|izena7=E. R.|abizena8=Winter|izena8=L.|urtea=2003}}</ref>
| dec = {{DEC|−39|10|37.94}}<ref name=ucac2/>
| appmag_v = 12.45<ref>{{erreferentzia|bibcode=2008ApJ...677..382S|izenburua=Hubble Space Telescope Snapshot Survey of Post-AGB Objects|aldizkaria=The Astrophysical Journal|liburukia=677|orrialdea=382|abizena1=Siódmiak|izena1=N.|abizena2=Meixner|izena2=M.|abizena3=Ueta|izena3=T.|abizena4=Sugerman|izena4=B. E. K.|abizena5=Van De Steene|izena5=G. C.|abizena6=Szczerba|izena6=R.|urtea=2008|doi=10.1086/529115}}</ref>
}}
{{Starbox character
|type = gorriz ondorengo hipererraldoi
|class = B berantiar/A goiztiar<ref name=Lagadec2011/>
|appmag_1_passband = J
|appmag_1 = 4.635<ref name=2mass>{{erreferentzia|bibcode=2003yCat.2246....0C|izenburua=VizieR Online Data Catalog: 2MASS All-Sky Catalog of Point Sources (Cutri+ 2003)|aldizkaria=VizieR On-line Data Catalog: II/246. Originally published in: 2003yCat.2246....0C|liburukia=2246|abizena1=Cutri|izena1=R. M.|abizena2=Skrutskie|izena2=M. F.|abizena3=Van Dyk|izena3=S.|abizena4=Beichman|izena4=C. A.|abizena5=Carpenter|izena5=J. M.|abizena6=Chester|izena6=T.|abizena7=Cambresy|izena7=L.|abizena8=Evans|izena8=T.|abizena9=Fowler|izena9=J.|abizena10=Gizis|izena10=J.|abizena11=Howard|izena11=E.|abizena12=Huchra|izena12=J.|abizena13=Jarrett|izena13=T.|abizena14=Kopan|izena14=E. L.|abizena15=Kirkpatrick|izena15=J. D.|abizena16=Light|izena16=R. M.|abizena17=Marsh|izena17=K. A.|abizena18=McCallon|izena18=H.|abizena19=Schneider|izena19=S.|abizena20=Stiening|izena20=R.|abizena21=Sykes|izena21=M.|abizena22=Weinberg|izena22=M.|abizena23=Wheaton|izena23=W. A.|abizena24=Wheelock|izena24=S.|abizena25=Zacarias|izena25=N.|urtea=2003}}</ref>
|appmag_2_passband = H
|appmag_2 = 3.021<ref name=2mass/>
|appmag_3_passband = K
|appmag_3 = 2.407<ref name=2mass/>
|j-h = 1.614<ref name=2mass/>
|j-k = 2.228<ref name=2mass/>
}}
{{Starbox astrometry
|prop_mo_ra = +4.3<ref name=ucac2/>
|prop_mo_dec = &minus;2.3<ref name=ucac2/>
|dist_pc = 3,600 - 4,700<ref name=Lagadec2011/>
|absmag_v = ~&minus;10<ref name=wallstrom>{{erreferentzia|bibcode=2015A&A...574A.139W|arxiv=1501.03362v1|izenburua=Investigating the nature of the Fried Egg nebula. CO mm-line and optical spectroscopy of IRAS 17163-3907|aldizkaria=Astronomy & Astrophysics|liburukia=574|orrialdea=A139|abizena1=Wallström|izena1=S. H. J.|abizena2=Muller|izena2=S.|abizena3=Lagadec|izena3=E.|abizena4=Black|izena4=J. H.|abizena5=Oudmaijer|izena5=R. D.|abizena6=Justtanont|izena6=K.|abizena7=Van Winckel|izena7=H.|abizena8=Zijlstra|izena8=A. A.|urtea=2015|doi=10.1051/0004-6361/201321516}}</ref>
}}
{{Starbox detail
|radius = 300 - 400<ref name=Lagadec2011/>
|luminosity = ~500,000<ref name=Lagadec2011/>
|temperature = 7,500 - 10,000<ref name=Lagadec2011/>
}}
{{Starbox catalog
| names = Fried Egg Nebula, [[Infrared Astronomical Satellite|IRAS]]&nbsp;17163-3907, [[Karl Gordon Henize|Hen]]&nbsp;3-1379, [[New Catalogue of Suspected Variable Stars|NSV]]&nbsp;21444, [[2MASS]]&nbsp;J17194933-3910374, [[USNO CCD Astrograph Catalog|UCAC2]]&nbsp;15112979, [[Deep Near Infrared Survey of the Southern Sky|DENIS]]&nbsp;J171949.3-391037, [[Guide Star Catalog|GSC]]&nbsp;07870-01348, [[Guide Star Catalog|GSC2]]&nbsp;S2300121509, [[Midcourse Space Experiment|MSX6C]]&nbsp;G348.5107–01.1199
}}
{{Starbox reference
| Simbad = IRAS+17163-3907
}}
{{Starbox end}}
 
'''IRAS 17163-3907''' ([[arraultzaarrautza errea]]ren [[nebulosa]] bezala ere ezagutzen dena) [[izar]] [[hipererraldoi]] hori bat eta [[unibertso]] guztiko izarririk arraroeneteko bat da. Izar honen diametroa gure [[eguzki]]arena baino mila aldiz handiagoa da, eta bere nebulosak arraultzaarrautza erre baten itxura du. Berriki argazkitu fotografiatu zuen [[Europako Hegoaldeko Behatokia]]k.
Bere dizdira gure eguzkiarena baino 500.000 aldiz handiagoa da, eta [[Lur]]retik 13.000 [[argi-urte]]ko distantziara dago, eta, beraz, egundaino aurkitutako hurbileneko hipererraldoi horia izango litzateke.
 
Bere dizdiradistira gure eguzkiarena baino 500.000 aldiz handiagoa da, eta [[Lur]]retik 13.000 [[argi-urte]]ko distantziara dago, eta, beraz, egundaino aurkitutako hurbileneko hipererraldoi horia izango litzateke.
 
== Aurkikuntza ==
Bere izenak dioen bezala, IRAS 17163-3907 lehen aldiz [[1983]]an aurkitu zuen [[IRAS]] [[satelite artifizial]]ak 12 mikroitik gertuko uhin luzeratan igortzen dituen uhin [[infragorri]]ei esker. [[Esne Bidea]]ren erdian dago, zehazki [[Scorpius (konstelazioa)|Scorpius]] [[konstelazio]]an. Baina, gaueko zeruko 30 izarrik dizdiratsuenetakodistiratsuenetako bat den arren, [[argi]] ikusgarrian duen igorpen ahularen ondorioz, oraindik berriki detektatu da hipererraldoi hori bat dela. Bestalde, bere nebulosaren [[esfera]] forma ia perfektua berriki aurkitu da [[Txile]]ko [[Cerro Paranal]]en dagoen [[Very Large Telescope]]ko (VLT) [[VISIR]] kamera infragorriari esker. Kamera honek, infragorri ertaineko bere hiru iragazkiak (berdea, 11850 [[nanometro|nm]], gorria, 12810 nm eta urdina, 8590 nm) erabiliz, bere inguruko materiala ikusi ahal izan zuen, eta bere bi bilgarri edo laino ia esferikoak argazkitufotografiatu.<ref name=Lagadec2011>{{erreferentzia | abizena1 = Lagadec | izena1 = E. | abizena2 = Zijlstra | izena2 = A. A. | abizena3 = Oudmaijer | izena3 = R. D. | abizena4 = Verhoelst | izena4 = T. | abizena5 = Cox | izena5 = N. L. J. | abizena6 = Szczerba | izena6 = R. | abizena7 = Mékarnia | izena7 = D. | abizena8 = Van Winckel | izena8 = H. | doi = 10.1051/0004-6361/201117521 | izenburua = A double detached shell around a post-red supergiant: IRAS 17163-3907, the Fried Egg nebula | aldizkaria = Astronomy & Astrophysics | liburukia = 534 | orrialdea = L10 | urtea = 2011 | pmid = | pmc = |arxiv = 1109.5947 |bibcode = 2011A&A...534L..10L }}</ref>
 
== Erreferentziak ==
{{Itzulia|es|hizkuntza=gaztelanizako|IRAS 17163-3907|2016-07-10|bertsioa=88884994}}
{{erreferentzia_zerrenda}}
 
[[Kategoria:Scorpius konstelazioa]]
[[Kategoria:Izarrak]]
167.922

edits

Nabigazio menua