Edukira joan

«Huno»: berrikuspenen arteko aldeak

40 bytes added ,  Duela 6 urte
ez dago edizio laburpenik
tNo edit summary
No edit summary
[[Fitxategi:Ulpiano Checa La invasión de los bárbaros.jpg|thumb|250px|Hunoek, [[Atila]] buruan, [[Europa]] inbaditu zuten.]]
'''Hunoak'''<ref>{{Erreferentzia|egilea=[[Euskaltzaindia]]|data=2015-1-30|izenburua=174. araua: Antzinateko herriak. Ekialdeko eta Europako herriak|url=http://www.euskaltzaindia.eus/dok/arauak/Araua_0174.pdf|orrialdea=3}}</ref> [[Erdialdeko Asia]]ko tribu nomada edo erdi-nomaden konfederazioa izan zen, [[turkiera]]ren familiako hizkuntza batean mintzatzen zuenzen aristokraziak zuzenduta. Deskribapen zaharrenetan esaten denez, ez etxe finkorik ez erregerik ez zuten hunoek, eta nekazaritza ez zuten ezagutzen; arkua ongi menderatzen zuten, zaldi gainean oso trebeak ziren, eta ausartak eta basatiak ziren borrokan.
 
K.o. 370. urtean Europari eraso zion herri nomada bateko kidea. Hunoek Asiako erdialdean zuten jatorria, eta Europan erasoa hasi eta ondorengo zazpi hamarkadetan inperio handi bat eratu zuten.
 
[[IV. mendea|IV.]] eta [[V. mendea|V. mendeetan]], hunoen tribu batzukbatzuek [[Europa]] inbaditu zuten, batez ere [[Atila]] bereberen buruzagia zenean. [[Volga|Volga ibaiaren]] mugaraino iritsi ziren IV. mendean, eta lehendabizi Volga eta Don ibaietako ibarretan bizi ziren [[alano]]ak menderatu zituzten; gero [[ostrogodo]]en inperioa bereganatu zuten, 376an gaurko [[Errumania]]ko lurraldeetan bizi ziren [[bisigodo]]ak mendean hartu zituzten, eta [[Erromatar Inperioa]]ren muga zen [[Danubio|Danubio ibairaino]] iritsi ziren.
[[Fitxategi:Huns_empire.png|thumb|right|300px|Hunoen inperioaren hedadura Europan.]]
432. urterako hunoek germaniarren herri asko mendean zituzten, eta erromatarren kontra eraso egiten hasiak ziren. Urte horretan errege bakarra zuten hunoen taldeek: Rua. Rua hil zenean 434. urtean, haren ilobek, [[Bleda]]k eta [[Atila]]k, hartu zuten erregetza. 441. urtean erromatarrek [[Marguseko bakea]] sinatua zuten hunoekin, eta hala erabaki zuten erromatarrek hunoei ordainketak egingo zizkietela, baina hitza bete ez zutenez gero, Atilak eraso handia egin zuen Danubioko mugatik aurrera erromatarren kontra. 445. urtean Atilaren bigarren erasoa izan zen Erromako Ekialdeko inperioaren kontra, eta [[Balkanak|Balkanetatik]] [[Grezia]]raino iritsi zen. 451. urtean erromatarrek eta bisigodoek Atila menderatu zuten. Atila 453. urtean hil zen, haren semeek elkarren arteko borrokak izan zituzten, eta inperioa zatitu egin zuten. Ekialdeko Erromako gobernuak hunoei muga itxi zien,zienez etagero, pixkanaka indarra galdu zuten.
 
Bestalde, [[Txinako Herri Errepublika|TxinaTxinari]] eraso zutenzioten nomadak ere, xiongnuak deiturikoak, hunoak zirela uste da. [[K. a. II. mendea]]n hasi ziren Qin dinastiari erasotzen eta [[IV. mendea|IV. mendeko]] Han dinastiaraino luzatu ziren erasoak. [[Persia]]<nowiki/>ri eta [[India|Indiari]] ere eraso zutenzieten [[IV. mendea|IV. mendetik]] [[VI. mendea|VI. mendera]] "huno zuriak" izena hartuta.
 
Azken hunoak [[Kaukasia]]n bizi izan ziren [[VIII. mendea]]n.
Anonymous user