Jump to content

Nabigazio menua

«Identitate sexual»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
t
Etiketak: Ikusizko edizioa Mugikor edizioa Mugikor web edizioa
 
 
Bost urterekin, genero hori egonkortzat hartzen da eta sei urtetik aurrera, haurrek besteak identifikatzeko gai dira. Egonkorra ez den arte, genero inferentziak kanpoko ezaugarrietatik eta [[Rol|roletatik]] egiten dituzte. Genero indentifikazio horrek jolasak, ekintzak, keinuak, jantziak, etab. onartzeko edo errefuxatzeko laguntza ematen die. Identifikazio honetan, umeek [[Eskola|eskolaurretik]] beste sexutzat berezko hartzen diren gauzak egiten dituzten pertsonak errefuxatzen dituzte. Gainera, gizon eta arrakastaren arteko erlazioaren estereotipoa ezagutzen dute <ref>(Carter eta Mccloskey, 1984)</ref>.
 
 
=== Ikuspuntu biologizista ===
 
Emakume edo gizon baten bihurtzeko prozesuak, jatorri komun batetik sortzen den banatzean oinarritzen da. Jatorria, ugalketa [[Asexual|asexuala]] duten espezieetan kokatuko litzateke, zeinak ugalketa sexual sistema bat sortzeko helburuarekin banatzen diren. Hala ere, bi mota berdinen banaketa ez da simetrikoa. [[Espezie|Espeziearen]] benetako jatorritik abiatzen bagara, jatorri honen ezaugarria femeninoa izango litzateke. Beste sexuaren agerpena, benetako jatorriaren aldaketa bat izango litzateke <ref>(LeVay 1993; LeVay, S. y Valente, S.M., 2003)</ref>. Hau guzti hau kontuan izanik, esan dezakegu gizakia forma komun batetik sortzen dela, etorkizun batean emakume nahiz gizon bihurtu.
 
=== Ikuspuntu kulturalista ===
 
[[Kultura|Kulturak]], denboran zehar emakume edo gizona izatearen inguruan preskripzioak sortuz joan da. Honi, “generoa” deitzen diogu. Ezberdintze sexualaren prozesuaren ondorioz sortutako ezberdintasunak, talde sexualak boterearen arabera sailkatzen direnean desparekotasun batean bihurtzen dira. Femenino edo maskulinoa izatearen subjektibitatea, talde bakoitzaren barruan eta bestearekiko harremanetan garatzen da.
 
== Sexu identitatearen eta generoaren arteko ezberdintasuna ==
Bai haurrek baita zenbait helduek ere, ez dute ezberdintzen sexu identitatearen eta generoaren artean. Gainera, urteetan zehar, haurrek bere burua eta besteen burua genero rolen bidezarabera sailkatzen dute, identitate sexuala definitzen duten ezaugarri [[Biologia|biologikoak]] kontuan hartu gabe. Horregatik, bi kontzeptuak batera aztertzen dira. Alde batetik, sexua zerbait biologiko bezala hartzen da. Generoa, aldiz, biologiaz gain eragin kulturala duen kontzeptua da. Identitatearen kontzeptua posible da [[Gizarte|gizartean]] talkdetalde ezberdinak daudelako. Talde hauek, identitatea indartsuagoa egin dezakete.
 
[[Dikotomia|Dikotomiakoa]] den identitatea (ez gizonezko, ez emakumezko) zailagoa da ulertzea bai subjektuarentzak baita gizartearentzat ere. Identitate guztiak ezberdinak dira, pertsonaren araberakoak baitira, kategoria berdinean badaude ere. Gaur egun, genero identitatearen kontzeptua erabiltzen da <ref>(Gómez, 2002)</ref>.
Bi kategoria heutemanez gero eta eraikuntza soziala esperoz gero, maskulinitatea eta feminitatea sortuko dira. Gaur egun dauden teorien arabera, bi hauek ez dira dikotomikoak eta ez daude guztiz mugaturik ere.
 
 
=== Kongruentziaren eredua (klasikoa) ===
Ezaugarri egonkorrak azaltzen dira, anatomian eta jokabide moduetan sustatuak. Beste hitz batzuekin esanda, gizonezkoak gizon jaio badira, portaera maskulinoa espero da hauengan; hau da, [[Anatomia|anatomiatik]] abiatuta, egonkorrak diren ezaugarri batzuk sortzea da eginbeharrekoa. Horrela ez bada, pertsona gaixo dagoela uste da. Sexu eta generoaren erabateko lotura egiten da. Hau da, eredu honek proposatzen duena da maskulinitatea eta feminitatea ez direla bi dimentsio diferente proposatzen du. <ref>(Terman eta Miles, 1936; Strong, 1936; Guilford, 1936)</ref>.
Adibidez, emakume bat portaera maskulinoa izatea.
Hauek, alde batetik maskulinitatea eta feminitatea ortogonalak zirela baieztatu zuten. Izan ere, maskulinitateak eta feminitateak, bi puntuazio ezberdin dituzte. Gainera, ez du inporta pertsona bakoitzak non kokatzen den, ez baita desbideraziorik egongo. Hau da, maskulinitatea eta feminitatea independienteak dira bata bestearekiko.
 
Bestalde, maskulinitatea eta feminitatea sozialki definituak direla baina hauek ez direla kontzeptu biologikoarekin lotu behar azaldu zuten. Hau da, feminitatea eta maskulinitatea kontrako puntuak ez direla esatenbaieztatzen du eredu honek. Gainera, bi aldeetako ezaugarriak izateaizateak, osasun psikologikoaren seinale delabezala baieztatzen da bertan <ref>(Myers eta Gonda, 1982)</ref>.
Adibidez, emakume bat oso emakume sentí daiteke eta joera maskulinoa izan.
 
Fase honetan, haurrek itxurak ematen duen esanahiarengan sinisten dute, haien sistema kongnostiziboak ez baitago behar bezain garatua hori saihesteko. Bakarrik itzulgarritasuna gainditzen dutenean gai izango dira iraunkotasun ezberdinen frogak gainditzeko. Hortik aurrera, ez da harrigarria izango sexuz aldatu nahi dutela entzutea. Hau guztia sexu identitatearen oinarria izango litzateke.
 
Genero identitateak sexu identitatean oinarritzea ezinbestekoa da. Bertan, gizarteak sexu baten edo beste baten ohizko ekintzak zeintzuk diren inposatzen ditu. Ondorioz, haurren arrazonamendua[[Arrazoi|arrazoiketa]] oso samurra da: emakumea edo mutila izanik, emakume edo mutil baten ohiko eginkizunak aurrera eraman behar ditut. ModuHau honetanhorrela izanik, modu honetan pentsatuko dute: "inguruko pertsonak nire ekintzak goratuko dituzte, helduak baldin badira eta, haien taldean arazorik gabe onartuko naute".
 
Sexu eta genero identitate bikoitza honenbikoitzaren ardura faltak, haurrei eragin negatibotzat jo diozaiokediozaiokete. Izan ere, haurrari bere burua berak sentitzen duen moduan garatzea eragozten zaio. Hau da, umeari beste sexu baten [[Trebetasun sozialak|trebetasunak]] garatzea gustatuko litzaioke, edo alderantziz, eta gizartea dela eta, ezin izango lituzke hauek garatu.
 
 
Fase honetan, nerabeak behartuta dago bere morfismo sexualari buruz bere buruari galdetzea, egoerari ahalik eta hobekien moldatzeko.
 
Bere gorputza nabarmenki aldatu den bezala, bere sexualitatea ere drastikoki aldatuko da. Honen ondorioz, [[Nerabezaro|nerabeari]] galdera asko sortzen zaizko bi aldaketa hauen batuketaren inguruan. Zer da egin behar dudana? Nola jokatu behar dut? Zer da moralki ondo eta gaizki dagoena?
Honi, genero identifikazioa lotzen zaio. Egoera hauen aurrean, argi geratzen da alde batetik identitate sexuala eta honekin batera [[Orientazio sexuala|orientazio sexuala]] eta bestetik, genero identifikazioa bi gauza ezberdinak direla.
 
 
'''Errealizazio ezberdinak'''
 
Heldu aldiaren barruan parte hartzen dute eta, bertan, sexu errealitatea eta genero errealitatea korapilatuakkorapilaturik baina ez nahastuaknahasturik ikusiikus ditzazkegu. Gutxienez orain, nahi sexualaren orientazioa lau kategoria ezberdinetan salkatzen dira, bai emakumeentzako bai gizonentzako ere posibleak direnak: pertsona heterosexualak, pertsona [[Homosexualitate|homosexualak]], [[Bisexualitate|bisexualak]] eta [[Asexualtasun|asexualak]].
 
 
 
=== Sexua ===
Gehienbat, mutikoek gustora daude mutil izatearekin, hau da, bere rolarekin asetuak azaltzen dira. Neskek, aldiz, ez dute normalki gogo hau aurrera eramaten. Izan ere, 11 urterekin gizarteko [[Diskriminazio|diskriminazioa]] hautematen dute. Normalagoa da, neskek mutila bihurtzearen nahia izatea alderantziz baino. Hau izaten da, gizon izatearen abantaila txikitatik gizartean ikusi izan dutelako.
 
Beste alde batetik, mutikoek neskak baino zurrunkiago sailkatuak egotea erakusten dute. Izan ere, maskulinotzat hartzen diren jolasengandik interes gehiago pizten dute et, gainera, neskek haien jolasetan mutilak onartzen dituzte.
 
=== Familia ===
Familia motak genero rolaren edukiei batez ere eragiten die <ref>(López, 1984)</ref>. Guraso [[Heterosexualitate|heterosexualdun]] familia nuklearretan bi gurasoek lan egiten badute haurrek ez dute genero rolaren jarduera ohikoak hain zurrun sailkatzen; aldiz, guraso bakarrak lan egiten duen kasuetan bai.
 
Bestalde, [[Ama|amaren]] eta [[Aita|aitaren]] artean, amak eragin handiagoa du aitak baino. Adibidez, mutil bat panpinekin jolasean hasten bada eta ama pozik baldin badago nahiz eta aitari jokabide hori atsegina ez iruditu, ez zaie axola, amaren iritziarekin nahikoa baita.
 
=== Garapen maila ===
[[Garapen (argipena)|Garapen maila]] intelektuala, batez ere, genero eta sexu identitatearen eskuratzearekin erlazio handia du. Nahiz eta ingurunea honetan eragin handia izan, prozesu [[Mental|mentalak]] dira eragin handiena dutenak. Garapen mailak, adinarekin erlazio oso estua du <ref>(Kohlberg, 1966; Monet eta Ehrhardt, 1972; López, 1984; Huston, 1983; Macus eta Overton, 1978)</ref>.
=== Kultura eta gizatea ===