Edukira joan

«Mantu»: berrikuspenen arteko aldeak

57 bytes removed ,  Duela 4 urte
ez dago edizio laburpenik
No edit summary
No edit summary
 
== Mantuaren banaketa ==
Mantuaren barnealdeari dagokionez, ez dagoda desberdintzadesberdintasun handirik nabaritzen eta ezta barneko etenunerik erez. Aitzitik, presioa eta tenperatura handiagotzea islatzen islatzen duten gradienteak daude. Horregatik, mantua bi zatitan banatu ohi da.
* '''goi mantua''' (Mohorovičić etenunetik 650km-ko sakoneraraino.)
 
'''Goi mantua'''
 
Goi mantua [[Mohorovičić etenunea|Mohorovičić etenunean]] hasten da, lurrazal ozeanoarekiko batez besteko 6km-ko sakoneran dagoena eta lurrazal kontinentalarekiko 35,5km sakoneran dagoena (nahiz eta subdukzio eremuetan 400km-ko sakonerara iristekairistea posible den.)
 
Uhin sismikoen abiadura 8,0-8,2km artekoa da, behekoarenakbehe mantukoarenak baino handiagoak direla kontuan hartuz (6,5-7,8km artekoa). Datu geofisikoek frogatzen dutenez, P uhinen abiadura jeitsi egiten da 50-200km arteko sakonunerasakonerara iristean (eta baita sakonera handiagoa subdukzio eremuetan aurkituz gero), eta, baita S uhinak gogorki arindu ere. Horregatik, eskualde honi ''abiadura baxuko eremua'' deritzo.
 
Datu geofisiko, geologiko eta petrologiko ebidentzietan eta lur kapoko gorputzen konparaketan oinarrituta, goi mantuaren konposizioa [[peridotita]] dela esaten da. Periotitak arroka ultrabasikoen familia bat da non batez ere olibino magnesikoarekin eta eta piroxenoarekin osatuta dagoen. Nahiz eta lurrazalean bitxiak izan, isla ozeaniko batzuetan azaleratzen dira, orogenesiaren ondorioz igotako guneetan.
 
Peridotiten fusio esperimentalek erakusten dutedigute euren fusio partzialak basalto ozeanikoa sorrarazsorrarazteko dezakeelagai direla. Hau, seguruenik, abiadura baxuko eremuetan gertatuko da, zeinetan bertako abiadura sismiko murrizketaren azalpena izango den, materialen fusio partziala dela eta.
 
Ofiolitan eta litosfera ozeanikoaren ikerkuntzek zera adierazten dute, lurrazal ozeanikoaren sorkuntza goi mantuko goikalde zatitik aurrera hasten dela adierazten dute. Fusio partzialaren maila %25a izatera iritsi behar da, ondorioz, fusio baxuko osagaiak txirotzea ekartzen duelarik. FrogaSakonago ez-zuzenjoan batzuk ezagutzen dura non adieraztenahala, dutenak silikatoaren gehiagotzea ematen dela gerofrogatzen etadute sakonagofroga joanez-zuzen ahalabatzuek.
 
Granate iherzolita peridotitek seguraski peridotita primitiboak irudikatuko dutedituzte. Hauek fusio partziala pairatzean magma basaltikoa sortzen dute, hondar bezala [[Harzburgita|harzburgitak]] (%80 olibinoz osatua dagoena) eta [[Dunita|dunitak]] (olibinoak) utziz. Presio eta tenperatura harremana kontuan hartuz, sakonunesakonera handietan mineralogia plagioklasa-harzburgitaz (ofiolitetan aurkitua batez ere) menderatua dagoela eta presio igoerarekin espinela-lherzolitak (noizbehinka basalto alkalinoetan noduluak sortuko dituenak) gailenduko duenaren konlusioakonklusioa atera da. Presio handiagoetan, mineralogia egonkorrena granate-lherzolita (kimberlitan noduluak sortzen dituena) konplexuarena izango delarik.
 
'''Behe mantua'''
 
== Miaketa ==
Mantuari buruzko ezagutza ikerketa geofisiko ez-zuzenetik lortua da batez ere, eta horren barnean, uhin sismikoaren hedapenaren ikerketakikerketek eta sakontasun handiko arroken ikerketakikerketek (orogenesi edo bolkanismo baten bidez lurrazalera ekarriak diren arrokak: ofilolitak, kimberlitak...) dute pisu edo garratzi handiena. Hortik, beraz, mantuaren aztarna zuzenak lortzearen nahia azaldu zen, non zulaketa ozeanikoaren proiektua egiteko saiakera bat egin zen, ''Mohole proiektu'' bezala ezagutua. Alferrik egin zen, baina hona hemen proiektuaren helburua: Mohorovičić etenuneraino zulaketa egitea. Proiektu honetan lortutako sakonera handiera 180m-koa izan zen. 2005. urtean, hirugarren prospekzio sakonena egin zen, 1416m-ko zulaketa egin zelarik. 2007an beste proiektu bati heldu zioten, oraingo hontan ''Chikyu'' japonerasen itsasontziarekin bete zena. 7.000m-ko zulaketa egin zen, ordura arte hondo ozeanikoetan egindako zulaketa handiena, askogatik gainera. Etenuneko materiala lortzea helburuzuen zuelarikhelburu.
 
Urte berdineko martxoan, Roger C. Searle izeneko irakaslea buruzagi zelarik, dozena bat zientifikok itsaspeko eskualde bat miatu zuten, ozeano Atlantikoaren erdian aurkitzen zena eta 4.900m-ko sakonera zuena. Toki zehatz horretan, mantua ikusgai zegoen, azal babesgarririk gabe eta hori izan zen zientzialariei gehien harritu ziena. Miaketa robot baten bidez, hiru zulaketa burutu ziren bertako hiru gune desberdinetan, zulaketek 4cm diametroa eta 1m sakonera izan behar zutelarik. Sei aste behar izan ziren eginkizuna betetzeko, eta proiektua geologo desberdinez eta ozeanografoz osatuta egon zen.
16

edits