«Elektromagnetismo»: berrikuspenen arteko aldeak

Jump to navigation Jump to search
t
→‎Elektrostatika: barne lotura zuzenketa
(sarrera atalburu gabe)
t (→‎Elektrostatika: barne lotura zuzenketa)
[[Elektrostatika|Elektrostatikari]] buruz jarduten garenean [[Materia|materiaren]] propietate intrintseko eta diskretuengatik gertatu ohi diren fenomenoei buruz ari gara, hau da [[Karga elektriko|karga]], egonkor ala denborarekiko menpekoa ez denean. Oinarrizko karga unitatea, hau da, behagarri den txikiena, [[Elektroi|elektroiak]]<ref name=":1">{{Erreferentzia|izenburua=ELECTRICIDAD. Cuestiones: La carga elemental|data=2008-02-28|url=https://web.archive.org/web/20080228091455/http://newton.cnice.mecd.es/3eso/electricidad3E/cuestiones3.htm|sartze-data=2018-05-07}}</ref> duen karga da. Gorputz bat elektrikoki kargatua dagoela esan ohi da osatzen dituzten [[Atomo|atomoetan]] elektroiak soberan ala faltan dituenean. Definizioz, elektroi falta karga positibo izendatu ohi da eta elektroiak soberan daudenean, karga negatibo izendatzen da.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=:::: Introducción a la Electricidad :::::|url=http://ntic.educacion.es/w3/recursos/fp/electricidad/ud1/inicio_elect_1.html|aldizkaria=ntic.educacion.es|sartze-data=2018-05-07}}</ref> Bi kargen arteko erlazioa erakarpenekoa da biak karga ezberdinekoak direnean eta aldarapenekoa karga berdinak direnean.
 
Oinarrizko karga oso unitate txikia da kalkulu praktikoetarako. [[Nazioarteko Unitate Sistema|Nazioarteko sisteman]] karga unitate elektrikoa, [[Coulomb]]-a, [[Ampere]] unitate [[Intentsitate korronte elektrikoaelektriko|intentsitateko korronte elektrikoak]] segundo batean daraman karga kantitate da. Karga unitate elektrikoa 6,25 x 10<sup>18</sup> elektroien baliokide da.<ref name=":1" />
 
<math>1 \ \mathrm{C} = 1 \ \mathrm{A} \cdot \mathrm{s}</math>
 
Eroale batengan doazen elektroien mugimendua [[korronte elektriko]] gisa izendatzen da. Denbora unitateko doan karga elektriko kopurua [[Korronte intentsitate elektriko|korronte intentsitatea]] da. Kontzeptu gehiago sar daitezke potentzial diferentzia edo erresistentzia esaterako, honek zirkuitu elektrikoen teoriara eramango gintuelarik.
 
Karga unitatearen izena [[Coulomb]]-i zor zaio zeinak [[1785]] urtean indar elektriko eta karga puntualen arteko erlazio matematiko bat aurkitu zuen. Gaur egun [[Coulomben legea|Coulomb-en lege]] gisa da ezaguna.
Bi karga puntualen artean, q1 eta q2, erakarpen ala aldarapen indar bat existitzen da zeina distantziaren karratuarekiko euren artean eta norabide erradialean aldatzen den eta [[permisibitate]] elektriko izenez ezagun den konstante bat da.
[[Fitxategi:ElectricField3Charges.svg|thumb|276x276px|Karga puntualen [[Eremu elektriko|eremu elektrikoa]].]]
Oinarrizko kargak bakarrik ez daudelako kontsideratu behar da euren [[Karga elektriko|banaketa]] modura. Horregatik ezarri behar da [[Eremu (fisika)|eremuaren]] kontzeptua, espazioaren eskualde bat magnitude [[Magnitude eskalarraeskalar|eskalar]] edo [[Bektore (matematika)|bektoriala]] [[Denbora|denborarekiko]] menpeko ala ez dagoen definitua. Indar elektrikoek eragiten duten eskualdea da [[Eremu elektriko|eremu elektrikoa]]. Karga banaketan karga positiboak zerorako joera duenean, [[Intentsitate elektriko|intentsitate]] indarrak dira limitera doazenak.
 
Eremu elektrikoaren kontzeptu honen irismena ondo ezagutu ezkero, intentsitatea ezagutzeko aukera izango da. Eremuaren edozein zonaldetan dagoen kargari zerk eragiten dion jakin gabe.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Wayback Machine|data=2008-09-13|url=https://web.archive.org/web/20080913093414/http://usuarios.iponet.es/agusbo/uned/propios/apuntes/electrico.PDF|sartze-data=2018-05-07}}</ref>

Nabigazio menua