Jump to content

«Lotura metaliko»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Aldaketa kosmetikoak
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-{{HezkuntzaPrograma}} +{{HezkuntzaPrograma|Fisika eta Kimika}}))
t (Robota: Aldaketa kosmetikoak)
{{HezkuntzaPrograma|Fisika eta Kimika}}
'''Lotura metalikoa''' [[lotura kimiko]] mota bat da positiboki kargatutako [[ioi]]en eta konduzkio-elektroien (zeinak [[deslekututako elektroi]]en [[elektroi hodei|elektroi-hodei]] bat sortzen duten) [[erakarpen elektrostatiko]]etatik sortzen dena. Deskripzio posible bat izango litzateke elektroi libreen partekatzea gertatzen dela positiboki kargaturiko [[ioi]]en ([[katioi]] metalikoen) [[3D|egitura hirudimentsional]] batean. Lotura metalikoaren ondorioz sortutako propietate fisikoak, besteak beste dira [[Deformazio|deformagarrideformagarritasuna]]tasuna, [[Eroaleeroale elektriko|eroale elektrikoa]]a, bero-garraiatzaile zein bero-erresistentzia handia izatea, [[Opaku|opakoopakoa]]a izatea eta [[distira metaliko]]a edukitzea.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=metallic bonding|url=http://www.chemguide.co.uk/atoms/bonding/metallic.html|aldizkaria=www.chemguide.co.uk|sartze-data=2018-12-13}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Metallic bonding|hizkuntza=en|data=2018-12-10|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Metallic_bonding&oldid=873040970|sartze-data=2018-12-13|encyclopedia=Wikipedia}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=Chemical Bonds|url=http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/Chemical/bond.html|aldizkaria=hyperphysics.phy-astr.gsu.edu|sartze-data=2018-12-13}}</ref><ref>{{Erreferentzia|izenburua=PHYSICS 133 Lecture Notes Spring 1999 Marion Campus|data=1999-10-18|url=https://web.archive.org/web/19991018204506/http://www.physics.ohio-state.edu/~aubrecht/physics133.html|aldizkaria=web.archive.org|sartze-data=2018-12-13}}</ref>
 
Hala ere, [[metal]] batek sor ditzakeen [[lotura kimiko]]ak, lotura metalikoaz gain, ugariak dira ([[Loturalotura ioniko|lotura ionikoa]]a zein [[Lotura kobalente|kobalentea]]), metala egoera puruan azaldu arren. Adibidez, [[galio]]ak ([[Galio|Ga]]) [[lotura kobalente]]ak sortzen ditu bi [[atomo]]ren artean, egoera [[solido]] zein [[likido]]an.
 
== Historia ==
 
=== '''Deformagarritasuna''' ===
Metalak deformagarriak direla esatean, metal baten itxura aldatzea posiblea dela esaten da. Metala hautsi gabe, bere itxura alda daiteke kubo forma duen metal zati bati xafla itxura ematea posible da edo metal zati berari hari itxura ematea. Metalen deformagarritasuna elektroi-hodeiaren ondorioz sortutako propietatea da, metala defromatzerakoan, elektroi-hodeia mugitu egiten den, malgutasun handiarekin, eta metala haustea ekiditen den.
[[Fitxategi:Lotura metalikoko elektroi-hodeia..gif|thumb|Lotura metalikoko elektroi-hodeia.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Metallic Bonding|hizkuntza=en|data=2013-10-02|url=https://chem.libretexts.org/Textbook_Maps/Physical_and_Theoretical_Chemistry_Textbook_Maps/Supplemental_Modules_(Physical_and_Theoretical_Chemistry)/Chemical_Bonding/Fundamentals_of_Chemical_Bonding/Metallic_Bonding|aldizkaria=Chemistry LibreTexts|sartze-data=2018-12-14}}</ref>]]
Beraz, elektroi-hodeia mugikorra izateak (metalak sortutako sarean) ematen dizkio metalari porpietate hauek.
 
== Disolbagarritasuna eta konposatuen formazioa ==
Metalak disolbaezinak dira uretan nahiz disolbatzaile organikoetan, erreakzio bat jasan ezean. Orokorrean, erreakzioa hauek oxidazio-erreakzioak izaten dira, non lotura metalikoak hausten diren.
 
Metalak, orokorrean, euren artean disolbatzen dira eta euren metal izaera mantentzen dute. Esaterako, urrea oso erraz disolbatzen da merkurioaren eraginpean, baita giro-tenperaturan ere. Metalak solidoak direnean, disolbagarritasuna ezberdina izan daiteke kasu askotan. Metalen egiturak berdinak badira, disolbatu egingo dira [[aleazio]]ak osatuz (hau metalurgiaren oinarririk garrantzitsuena da).
 
== Propietate optikoak ==
Karga mugikorren presentziak dira propietate optikoen erantzule. Horretarako elektroiak talde kolektibo bezala ulertu behar dira eta ez lotura kobalenteak eratzen dituzten partikula hutsak bezala, elektroi-hodei delakoak osatzen dituzte.
 
[[Argia]], esaterako, eremu elektriko nahiz magnetikoaren arteko konbinazioa da. Eremu elektrikoa metalaren elektroiekin kontaktuan jartzean, argia osatzen duten fotoi gehienak ez dira gai metalaren barrura asko murgiltzeko eta islatuak izaten dira; beste batzuk absorbituak izaten dira, eta absortzio hori espektro ikuskorrean topa daiteke. Horren ondorioz, metalak, orokorrean, disdiratsuak izan ohi dira.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Metallic bonding|hizkuntza=en|data=2018-12-10|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Metallic_bonding&oldid=873040970|sartze-data=2018-12-14|encyclopedia=Wikipedia}}</ref> Absorbitutako eta islatutako fotoien balantzeak determinatuko du metalaren txuritasuna nahiz gristasuna. Adibidez, zilarra, oso eroale den metala, txurienetakoa da.
 
Hala ere, egon badaude kasu bereziak. Nabarmenenak kobrearen kolore gorrixka eta urrearen kolore horixkak dira. Horren arrazoia, argiaren frekuentziaren gainetik dagoen plasmoi frekuentzian dago. Izan ere, bi metal hauen elektroiek frekuentzia horiei erantzun diezaiokete, eta horrek fotoiak islatuak ez izatea eragiten du, metalaren ohiko koloreetatik at geldituz.
{{erreferentzia_zerrenda|2}}
 
#
 
[[Kategoria:Lotura kimikoak]]