Jump to content

Nabigazio menua

«Institución Libre de Enseñanza»: berrikuspenen arteko aldeak

t
 
== Sortzaileak ==
Erakundea Madrilen [[1876]]an sortu zuen intelektual talde batek. Taldean Madrilgo Unibertsitatik baztertutako katedratikoak ziren nagusi eta, unibertsitatetik kanporatuta, erakunde pribatu bat sortzera behartuak ikusi ziren: Francisco Giner de los Ríos, Gumersindo de Azcárate, Teodoro Sainz Rueda eta Nicolás Salmerón beste batzuen artean. Guztien [[Katedra Askatasun]]a defenditzen zuten eta ez zuten onartzen irakaskuntza dogma ofizialekin, moralekin, erlijiosoekin edo politikoekin lotzea. Hasieran unibertsitate irakaskuntzan zentratu baziren, poliki-poliki maila guztietara zabaldu zuten haien ekintza.<ref>{{Cite web|url=http://laescueladelarepublica.es/antecedentes/la-institucion-libre-de-ensenanza/|izenburua=|sartze-data=|egunkaria=|aldizkaria=|abizena=|izena=|egile-lotura=|hizkuntza=|formatua=}}</ref>
 
== Historia ==
1875ean "[[Orovio Dekretua]]z" [[Cánovas]]ek ezarritako eredu politikoak unibertsitateko irakasleen katedra askatasuna erabat baztertzen zuen. Dekretu horren arabera fede katolikoaren aurkako ideiak baldin baziren ezin ziren katedratik defenditu. [[Integrismo]] horren bidez estatu espainiarra Jainkoak eutsitako proiektua zela aldarrikatzen zen. Ondorioz, irakasle askok unibertsitatea utzi behar izan zuten. Hori izan zen Institución Libre de Enseñanza sortzeko lehergarria 1876an. Erakundearen lehen burua Giner de los Ríos. 1881tik aurrera instituzioan hezitako irakasleak hasi ziren bertan lanean. Hori izan zen de los Ríosen ondorengoan goi postuan, [[Manuel Bartolomé Cossío]]. [[Ricardo Rubio Álvarez de Linera|Ricardo Rubio]], [[Pedro Blanco Suárez]], [[Ángel do Rego]], [[José Ontañón Arias]], [[Pedro Jiménez-Landi]] eta beste askok proiektua bultzatu zuten. Erakundea teoria pedagogiko eta zientifiko berrien eta aurrerakarien ikasgunea bihurtu zen.
 
Modu batez, ILEn eraginez beste instituzio eta ekimen asko sortu ziren:
*[[Centro de Estudios Históricos]] (Ikasketa Historikoen Zentroa), [[Ramón Menéndez Pidal]]ek sortutakoa.
*[[Residencia de Estudiantes]] (Ikasleen Egoitza), [[Alberto Jiménez Fraud]]ek 1910ean sortutako abangoardien espazioa.
*[[Junta para Ampliación de Estudios e Investigaciones Científicas|Junta para Ampliación de Estudios]], 1907an [[José Castillejo]]k sortuta.
 
Beraz, Europaren maila jartzeko esfortzu handi bat izan zen. Baina [[Espainiako Gerra Zibila]]k guztiarekin bukatu zuen. Frankistek erakundearen ondare guztiak konfiskatu zituzten eta proiektuaren aldeko intelektual asko isildu behar izan ziren edo, okerrago oraindik, penintsulatik ihes egin behar izan zuten. Modu batez, erbestealdiak ere alde positiboa izan zuen zeren eta haien ideiak Europan eta Amerikan zabaldu baitziren.
 
Diktadorea hil ondoren, [[Manuel Pedregal Fernández]]ek erakundearen ondarea berreskuratzeko eta berriro ere martxan jartzeko lan handia egin zuen, neurri batean helburuak osatuz. Egun, ondare hori [[Francisco Giner de los Ríos Fundazioa]]k gestionatzen du.
 
== Erakundearen aldizkaria ==
40.492

edits