Edukira joan

«Txikipedia:Haurdunaldi»: berrikuspenen arteko aldeak

t
Robota: Testu aldaketa automatikoa (-\[\[(?!File)(?!Fitxategi)(?!Kategoria)(.*?)\]\] +{{txp|\1}})
No edit summary
t (Robota: Testu aldaketa automatikoa (-\[\[(?!File)(?!Fitxategi)(?!Kategoria)(.*?)\]\] +{{txp|\1}}))
[[Fitxategi:PregnantWoman.jpg|thumb|300px|left|<center>Haurdun dagoen emakumea.<center>]]
'''Haurdunaldia''' ume bat amaren sabelean dagoen denbora da. Haurdunaldiak, oro har, umea jaiotzen denera arte irauten du; gizakien kasuan, gutxi gorabehera 39 aste irauten du.
[[Fitxategi:Fetal yawning 4D ultrasound ecografia 4D Dr. Wolfgang Moroder.theora.ogv|thumb|<center>[[{{txp|Ekografia]]}} honetan, umea aho-zabalka ikus daiteke amaren sabel barruan.<center>]]
Emakumeen sabelean [[{{txp|ugalketa|ugalketarako]]}} balio duten hainbat organo daude.
* '''Obulutegiak''': [[{{txp|Obulu|Obuluak]]}} sortzen dituzten bi organo dira. Obuluak emakumeen ugalketa aparatuan sortzen diren ugaltze-zelulak dira. Biribilak dira eta gizakiaren gorputzean dauden zelularik handienak dira.
* '''Umetokia''': Obuluekin lotuta dagoen barrunbea da. Normalean madari edo udare baten tamainakoa da. [[{{txp|Umeki|Umekia]]}} (sortzen ari den umea) umetokiaren barruan hazten da.
* '''Falopioren tronpak''': Obulutegiak umetokiarekin lotzen dituzten tutuak dira.
 
Adin emankorrean dauden (haurdun gelditu ahal diren) emakumeen kasuan, normalean [[{{txp|obulutegi|obulutegiek]]}} obulu bat sortzen dute hilean. Obulu hori [[{{txp|falopioren tronpa|Falopioren tronpetan]]}} barrena doa gero. [[{{txp|Espermatozoide]]}} bat (gizonezkoen [[{{txp|Ugaltze-aparatu|ugaltze-aparatuan]]}} sortzen diren ugaltze-zelulak) obuluraino iristen denean, bi zelulak batzen dira eta [[{{txp|ernalketa]]}} gertatzen da; hau da, zelula bakarra eratzen dute, [[{{txp|enbrioi]]}} deitzen dena. Obulura espermatozoide asko iristen dira, baina normalean bakarra iristen da barrura eta bakarrak ernaltzen du. Hori da haurdunaldiaren hasiera. Beranduago, enbrioi hori [[{{txp|umetoki|umetokiraino]]}} mugitzen da eta han hazten eta garatzen da bederatzi hilabetez, umea jaio arte.
 
Haurdunaldian zehar, umetokia handituz doa, umea ere barnean hazten doalako. Umea jaiotzear dagoenean, umetokiak puztutako globo baten tamaina dauka gutxi gorabehera. [[{{txp|Likido amniotiko]]}} izeneko likido batez dago beteta. Umeak likido amniotiko horretan flotatzen du, eta pixka bat mugi daiteke.
 
Umekiak bizitzeko behar duen guztia amarengandik hartzen du. Umekia amaren odol-jariora konektatuta dago [[{{txp|zilbor-heste|zilbor-hestearen]]}} bidez; hau tutu bat da, eta pertsona heldu baten hatzaren lodiera dauka, batez beste. Honen bitartez umekiari behar dituen [[{{txp|mantenugai]]}} eta [[{{txp|oxigeno]]}} guztia iristen zaio. Zilbor-hestea [[{{txp|ugaztun]]}} ia guztiek daukate. Pertsonen kasuan, zilbor-hestea umea jaio bezain laster mozten da, eta zilbor-zuloa da geratzen zaigun arrasto edo marka.
 
[[Kategoria:Txikipedia]]