Edukira joan

«Metalurgia»: berrikuspenen arteko aldeak

3.530 bytes added ,  Duela 1 urte
ez dago edizio laburpenik
No edit summary
Etiketa: 2017 wikitestu editorearekin
No edit summary
Etiketa: 2017 wikitestu editorearekin
{{HezkuntzaPrograma|Kultura zientifikoa}}
{{Wikipedia1000}}
[[Fitxategi:Georg AgricolaPouring_gold.jpg|thumb|Georg Agricola "De re metallica" antzinako[[Urre]] liburuarenurtuarekin egilealanean.]]
'''Metalurgia''' metalak dituzten [[mea|mineraletatik]] [[metal]]ak lortzeaz eta egiteaz arduratzen den teknika da. Halaber, metalen ekoizpena aztergai eta helburu duen zientziaren izena da mineral direnetik landu diren arte. Zientzia gisa [[elementu metaliko]]en portaera fisiko eta kimikoa, [[konposatu intermetaliko]]ak eta nahasteak aztertzen ditu, [[aleazio]] deritzenak. Metalurgiak metalen zientzia eta teknologia hartzen ditu bere baitan, hau da, nola aplikatzen den zientzia metalak sortzeko eta metalezko konposatuak fabrikatzaileentzat zein kontsumitzaileentzat erabiltzeko. Metalurgia ez da, hala ere, [[metalgintza]]ren parekoa. Metalgintzak metalurgia erabiltzen du [[medikuntza]]k zientzia biologikoak erabiltzen dituen bezala.
 
Metalurgiaren zientzia bi kategoria zabaletan banatzen da: [[metalurgia kimiko]]a eta [[metalurgia fisiko]]a. Metalurgia kimikoa batez ere metalen murrizketa eta [[oxidazio]]ari eta metalen errendimendu kimikoari buruzkoa da. Metalurgia kimikoaren aztergaien artean [[mineral]]en prozesamendua, [[metalen erauzketa]], [[termodinamika]], [[elektrokimika]] eta [[degradazio kimiko]]a ([[korrosioa]]) daude. Kontrastean, metalurgia fisikoa metalen propietate mekanikoetan, metalen propietate fisikoetan eta metalen errendimendu fisikoan zentratzen da. Metalurgia fisikoan aztertutako gaiak hauek dira: [[kristalografia]], karakterizazio materiala, metalurgia mekanikoa, [[fase-transformazio]]ak eta akats-mekanismoak<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Chemical metallurgy|argitaletxea=Butterworths|data=1990|url=https://www.worldcat.org/oclc/20993236|edizioa=2nd ed|isbn=0-408-05369-0|pmc=20993236|sartze-data=2020-12-30}}</ref><ref>{{Erreferentzia|abizena=Raghavan, V.,|izenburua=Physical metallurgy : principles and practice|url=https://www.worldcat.org/oclc/936145262|edizioa=Third edition, Eastern economy edition|isbn=81-203-5170-3|pmc=936145262|sartze-data=2020-12-30}}</ref>.
'''Metalurgia''' metalak dituzten [[mea|mineraletatik]] [[metal]]ak lortzeaz eta egiteaz arduratzen den teknika da. Halaber, metalen ekoizpena aztergai eta helburu duen zientziaren izena da mineral direnetik landu diren arte. [[Aleazio]]ak ere metalurgiaren aztergai dira.
 
Historikoki, metalurgia nagusiki metalen ekoizpenean zentratu da. Produkzio metalikoa metala ateratzeko ponpen prozesuarekin hasten da, eta aleazioak egiteko metalen nahasketa barne hartzen du. Sarritan, metalezko aleazioak gutxienez bi elementu metaliko ezberdinen nahasketa dira. Hala ere, [[elementu ez-metaliko]]ak askotan aleazioei gehitzen zaizkie aplikazio baterako egokiak diren propietateak lortzeko. Metal-ekoizpenaren azterketa metalurgia ferrosoan (metalurgia beltza bezala ere ezaguna) eta metalurgia ez-ferrosoan (kolorezko metalurgia bezala ere ezaguna) banatzen da. Metalurgia ferrosoak [[burdina]]n oinarritutako prozesuak eta aleazioak barne hartzen ditu, eta metalurgia ez-ferrosoak, berriz, beste metal batzuetan oinarritutako prozesuak eta aleazioak. Metal ferrosoen ekoizpenak munduko metal ekoizpenaren %95a kontatzen du<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Металлургия - это... Что такое Металлургия?|hizkuntza=ru|url=https://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/108584/%D0%9C%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BB%D0%BB%D1%83%D1%80%D0%B3%D0%B8%D1%8F|aldizkaria=Словари и энциклопедии на Академике|sartze-data=2020-12-30}}</ref>.
 
Metalurgiko modernoek, bai ohiko zein eremu berrietan egiten dute lan, [[materialen zientzia]] eta beste [[ingeniari]] batzuen ondoan dagoen talde interdiziplinar baten parte bezala. Eremu tradizional batzuetan mineralen prozesamendua, metal-ekoizpena, [[bero]]aren tratamendua, hausturen analisia eta metalen batuketa ([[soldatze]]a eta disolbatzea barne) daude. Metalurgikoentzako irteera-eremuak [[nanoteknologia]], [[supereroale]]ak, konposatuak, [[biomedikuntza|material biomedikoak]], material [[elektronika|elektronikoak]] (erdieroaleak) eta gainazalen ingeniaritza dira.
 
== Historia laburra ==
[[Fitxategi:Georg Agricola.jpg|thumb|Georg Agricola "De re metallica" antzinako liburuaren egilea.]]
 
[[Historiaurre]]an, jarduera honen lehenengo aztarnak [[Kalkolito]] arokoak dira, eta aurrerago [[Brontze Aro]]an eta [[Burdin Aro]]an gizakia arlo honetan sakontzen ibili zen.
 
 
Bi mende geroago [[Industria Iraultza]] delakoa abian ipini zuten [[Britainia Handia]]n, eta [[XIX. mendea|XIX. mendeko]] amaieran industrialiazioa iritsi zen [[Euskal Herria|Euskal Herrira]], metalurgia jarduera nagusien artean egon zelarik.
 
== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}
 
== Ikus, gainera ==