Jump to content

«Euskal herrizaletasun»: berrikuspenen arteko aldeak

ez dago edizio laburpenik
(Izenak eta erreferentziak)
'''Euskal herrizaletasuna'''<ref name="Atarrabiako Oihua 2011">{{Erreferentzia|izenburua=Atarrabia Taldeak Uxue Barkosi (GEROA BAI) ematen dio bere babesa|argitaletxea=Zabaltzen.net|orrialdea=4|data=2011ko azaroa|url=http://www.zabaltzen.net/wp-content/uploads/2011/11/OIHUA_api_2011.pdf|aldizkaria=Atarrabiako Oihua|aipua=Gure herrian, “'''Euskal Herri zaletasun''' nafartarra” ordezkatzen dugu}}</ref>''', '''euskozaletasuna<ref name="Joxe Azurmendi 1999">{{Erreferentzia|entziklopedia=[[Orotariko Euskal Hiztegia]]|url=https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_oehberria&task=bilaketa&Itemid=413&lang=eu&query=euskozaletasun|artikulua=euskozaletasun}}</ref><ref>{{erreferentzia|izena=Joxe|abizena=Azurmendi|urtea=1999|izenburua="La revelación que me fue la historia". Unamunoren ''Paz en la guerra''-z ohar batzuk|argitaletxea=Jakin|orrialdea=36|orrialdeak=25-79|hizkuntza=eu|url=https://www.jakin.eus/uploads/albisteak/dossierrak/unamuno/Enseiukarrean_14.pdf|aldizkaria=Enseiukarrean|zenbakia=14}}</ref>|aipua=bere (edokatolizismo eta '''euskalerrizaletasunaeuskozaletasun'''), probintziano estuekin [...] Katolizismoa eta '''euskozaletasuna<ref>{{Erreferentzia|entziklopedia=[[Orotariko''', Euskalbiak batera Hiztegia]]|url=https://wwwelikatu ziren haren bihotzondoan etxean eta eskolan [.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_oehberria&task=bilaketa&Itemid=413&lang=eu&query=euskozaletasun|artikulua=] Bere '''euskozaletasun''' gartsua ere fantasia eta sentimentu maskal subjektibo bat besterik ez dela}}</ref><ref name="Joxe Azurmendi 1999"/>''' edo, eskuarkibatzuetan gutxiesgarria{{erref behar |data = 2020ko iraila |arrazoia = ikerketa originala edo iritzi pertsonala dirudi}}, '''baskismoa''' [[Euskal Herria]]rekiko nahiz euskal kulturarekiko zaletasun, maitasun edota atxikimendu sentipenari deritzo, ideia politikoak begiratu gabe.
 
Antzeko sentipena da [[euskaltzaletasun]]a.{{erref behar |data = 2020ko iraila |arrazoia = ikerketa originala edo iritzi pertsonala dirudi}} Euskaltzaletasunak [[euskara]]rekiko —eta, oro har, euskal kulturarekiko— konpromisoa eta zaletasuna adierazten ditu; baskismoakeuskal herrizaletasunak, ostera, euskararekiko eta euskal kulturarekiko zaletasunaz gainera, [[gaztelaniaErdara|erdararekiko]]rekiko eta Euskal Herriko gaztelaniazkoerdal kulturarekiko atxikimendua ere barne hartzenhar dudezake.{{erref behar |data = 2020ko iraila |arrazoia = ikerketa originala edo iritzi pertsonala dirudi}}
 
Euskal herrizaletasunaren aldekoari esanahi neutroarekin ''euskal herrizale''<ref name>{{erreferentzia|izena="Joxe |abizena=Azurmendi |urtea=1999|izenburua="/>,La revelación que me fue la historia". Unamunoren ''euskozalePaz en la guerra''<ref>{{Erreferentzia-z ohar batzuk|argitaletxea=Jakin|orrialdea=75|url=https://www.euskaltzaindiajakin.eus/indexuploads/albisteak/dossierrak/unamuno/Enseiukarrean_14.php?optionpdf|aldizkaria=com_oehberria&taskEnseiukarrean|zenbakia=bilaketa&Itemid14|aipua=413&lang=eu&query=euskozaleUnamuno, |oso artikulua=euskozale'''Euskal |Herrizale''' entziklopedia=[[Orotarikohasirik, Euskalgeroz Hiztegia]]eta gehiago mesetarekin identifikatuz joan da}}</ref> (edo ''euskalerrizale''<ref>{{Erreferentzia|url=http://www.nafarroabai.org/noticias/noticia.php?id=40&idioma=eus | izenburua = Anaitasunan gaur ahotsa izanen dute hondarreko 25 urteotan izan ez dutenek |egilea=[[Nafarroa Bai]]|data = 2004-03-05 | url=http://www.nafarroabai.org/noticias/noticia.php?id=40&idioma=eus|aldizkaria = NafarroaBai.org |aipua=ahots egilea'''euskalerrizale''' =eta aurrerakoiari ere BAI}}</ref>) edo ''euskozale''<ref>{{Erreferentzia|entziklopedia=[[NafarroaOrotariko BaiEuskal Hiztegia]]|url=https://www.euskaltzaindia.eus/index.php?option=com_oehberria&task=bilaketa&Itemid=413&lang=eu&query=euskozale|artikulua=euskozale}}</ref> deritzo.<ref>{{erreferreferentzia|izena=Joxe|abizena=Azurmendi|urtea=1999|izenburua="La beharrevelación |dataque =me 2020kofue irailala historia". Unamunoren ''Paz en la guerra''-z ohar batzuk|arrazoiaargitaletxea=Jakin|orrialdea=|orrialdeak=28, 36|url=https://www.jakin.eus/uploads/albisteak/dossierrak/unamuno/Enseiukarrean_14.pdf|aldizkaria=Enseiukarrean|zenbakia=14|aipua='''euskozale''' amorratua ikerketaizan originalazela edogaztetan iritzi[...] pertsonalaForuen dirudiezabaketak 1876an sekulako sualdi '''euskozale''' bat piztarazi zuen Euskal Herri osoa [...] Katoliko superkatolikoa eta '''euskozale''' amorratua da mutikoa Bilbo artxikatoliko eta '''euskozale''' sutsuan}}</ref> deritzo. Bestalde, eskuarki, ''baskista'' hitza euskaraz gutxiesgarritzat erabiltzen da, EuskadirekikoEuskal Herriarekiko atxikimendua agertu bai baina euskara eta euskal kultura bazterrean uzten dituztenak izendatzeko{{erref behar |data = 2020ko iraila |arrazoia = ikerketa originala edo iritzi pertsonala dirudi}}. Berebat, ''euzkozale'' eta ''[[euskotarEuskotar (hitza)|''euzkotar'']]'' gaitzesgarritzat erabili izan dira, [[euskaldun]]a ez den [[abertzale]]a izendatzeko<ref>{{Erreferentzia|url=http://www.idazleak.eus/fitxategiak/dokumentuak/aldizkariak/txillardegi.pdf | izenburua = Txillardegi, euskara eta marxismoa | data = 2012 | aldizkaria = Hegats: literatur aldizkaria |alea= 49 |izena= Alaitz |abizena= Aizpuru Joaristi |orrialdea= 113-136}}</ref>.
 
== Politikan ==
BaskismoaEuskal herrizaletasuna [[eusko abertzaletasun|alderdi abertzale]] nahiz ez abertzaleek euren historian bere egin duten pentsamolde edo adar ideologikoa da; esate baterako, [[Euskal Autonomia Erkidegoa]]n [[Ezker Batua]], [[Ahal Dugu]] eta [[PSE]] alderdiek (azken honetan [[Jesus Egiguren]], [[Odon Elorza]] edo [[Gemma Zabaleta]] politikariak nabarmentzen dira).{{erref behar |data = 2020ko iraila |arrazoia = ikerketa originala edo iritzi pertsonala dirudi}}
 
Aldiz, [[Nafarroako Foru Erkidegoa]]n, [[PSN]]ek kontraesan garbian [[UPN]] eta [[Nafarroako Alderdi Popularra|NPPren]] [[nabarrismo|eskuindar nabarrismoaren]] eraginez edo presiopean [[1970eko hamarkada]]ko amaieran erakutsi zuen hasierako jarrera euskal herrizaleari muzin egin dio.{{erref behar |data = 2020ko iraila |arrazoia = ikerketa originala edo iritzi pertsonala dirudi dirudi}} [[Geroa Bai]] ([[Nafarroa Bai]]), [[EH Bildu]], [[Eusko Alkartasuna]], [[EAJ]], [[Aralar (alderdia)|Aralar]], [[Batzarre]], [[Ahal Dugu]] edota [[Nafarroako Ezker Batua]] izan dira [[nabarrismo]] nagusiki [[aurrerakoitasun|aurrerakoia]] eta euskal herrizaletasuna uztartu dituzten alderdiak.{{erref behar |data = 2020ko iraila |arrazoia = ikerketa originala edo iritzi pertsonala dirudi dirudi}} Geroa Baik ''Euskal Herri zaletasun nafartarra''<ref name = "Atarrabiako Oihua 2011">{{Erreferentzia | url = http://www.zabaltzen.net/wp-content/uploads/2011/11/OIHUA_api_2011.pdf | izenburua = Atarrabia Taldeak Uxue Barkosi (GEROA BAI) ematen dio bere babesa | argitaletxea = Zabaltzen.net | aldizkaria = Atarrabiako Oihua | data = 2011ko azaroa}}</ref> erabili izan du: "euskaltzale, Nafarroako nortasun guztiekiko errespetua gordeko duena, eta Nafarroan errotutako planteamendu politikoak mantenduko dituena"<ref group="oh">''Euskal herrizaletasunHerri zaletasun nafartarra''ren gaztelaniazko itzulpena ''vasquismo navarrista'' da.</ref>. Salbuespen gisa, [[CDN]] alderdia legoke, [[1990eko hamarkada]]n arrakasta handirik gabe [[nabarrismo]]aren eta baskismoareneuskal herrizaletasunaren artean kokatzen saiatu zen alderdia.{{erref behar |data = 2020ko iraila |arrazoia = ikerketa originala edo iritzi pertsonala dirudi dirudi}}
 
== Oharrak ==
{{erreferentzia_zerrenda|30em}}
 
== Ikus, gainera ==
* [[Euskaltzaletasun]]a
* [[Nabarrismo]]a
3.724

edits