Bielorrusiar alfabeto latindarra
Bielorrusiar alfabeto latindarra (narkamaukaz: беларускі лацінскі алфавіт, belaruski latsinski alfavit; taraxkevitsaz: беларускі лацінскі альфабэт, belaruski latsinski alfabet) edo łacinka (bielorrusieraz: лацінка, latsinka) bielorrusieraz idazteko egokitutako latindar alfabetoaren aldaera da.[1] Sorabiar alfabetoaren antzekoa da eta poloniar eta txekiar alfabetoen ezaugarriak ere baditu.[2]
XVI. mendetik aurrera erabili izan da. Errusiar Inperioak Bielorrusiako lurraldea anexionatu ondoren, Errusiako agintariek erabat debekatu zuten 1859-1905 bitartean[3], alfabeto zirilikora eta, ahal zen neurrian, errusierara igarotzea errazteko. Debeku hori 1905ean amaitu zen, eta horren ondorioz, bi alfabetoak aldi berean erabili ziren liburu eta egunkari askotan 1930eko hamarkadara arte. Bielorrusiako mendebaldea Alemaniar Inperioak 1914-1918 bitartean okupatu zuen garaian, latindar alfabetoa izan zen «ama hizkuntzako» eskoletan ikasteko baimenduta zegoen bakarra, alfabeto zirilikoa debekatuta baitzegoen.[1]
Gaur egun, bielorrusiarrek alfabeto zirilikoa erabiltzen dute gehienetan. Latindar alfabetoa noizean behin erabiltzen dute egungo forman zenbait egile, talde eta sustatzailek[4], besteak beste, Naxa Niva webgunean (2023tik aurrera)[5] eta ARCHE aldizkarian.[6] Bielorrusiar alfabeto zirilikoaren transliterazio-sistema ofiziala bielorrusiar alfabeto latindarrarekin bat dator neurri handi batean.[7]
| Łacinka | Zirilikoa | NAF | Łacinka | Zirilikoa | NAF | Łacinka | Zirilikoa | NAF |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| A a | А а | /a/ | H h | Г г | /ɣ ~ ʝ/ | R r | Р р | /r/ |
| B b | Б б | /b/ | Ch ch | Х х | /x ~ ç/ | S s | С с | /s/ |
| C c | Ц ц | /ts/ | I i | І і | /i/, /ʲ/ | Ś ś | Сь сь | /sʲ/ |
| Ć ć | Ць ць | /tsʲ/ | J j | Й й, ь | /j/ | Š š | Ш ш | /ʂ/ |
| Č č | Ч ч | /tʂ/ | K k | К к | /k ~ c/ | T t | Т т | /t/ |
| D d | Д д | /d/ | L l | Ль ль | /lʲ/ | U u | У у | /u/ |
| Dz dz | Дз дз | /dz/ | Ł ł | Л л | /l/ | Ŭ ŭ | Ў ў | /w/ |
| Dź dź | Дзь дзь | /dzʲ/ | M m | М м | /m/ | V v | В в | /v/ |
| Dž dž | Дж дж | /dʐ/ | N n | Н н | /n/ | Y y | Ы ы | /ɨ/ |
| E e | Э э | /ɛ/ | Ń ń | Нь нь | /nʲ/ | Z z | З з | /z/ |
| F f | Ф ф | /f/ | O o | О о | /ɔ/ | Ź ź | Зь зь | /zʲ/ |
| G g | (Ґ ґ) | /ɡ ~ ɟ/ | P p | П п | /p/ | Ž ž | Ж ж | /ʐ/ |
Iruditegia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Naxa Niva astekaria (1912).
Branislau Taraxkevitxen Biełaruskaja hramatyka dla škoł liburua (1918).
Bielorrusiako Herri Errepublikako posta-zigilua (1918).
Minskeko kaleko seinalea.
Janka Kupala Antzoki Akademiko Nazionaleko kartela.
,_Stamp_of_Belarusian_People's_Republic.jpg)
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 (Ingelesez) Pačakajeŭ, Mikola. «Introduction to Belarusian Latin Script» Pravapis.org 2001-09-30 (kontsulta data: 2026-03-18).
- ↑ (Errusieraz) Иващенко, Л. С. (2012). Сопоставительная типология славянских языков. Фонетика. Часть 1. Тирасполь: Приднестровский государственный университет, 17-19 or. (kontsulta data: 2026-03-18).
- ↑ (Bielorrusieraz) Шлюбскi, Аляксандр. (1928). «Адносіны расійскага ўраду да беларускае мовы ў ХІХ cт.» in Некрашэвіч, Сцяпан. Запіскі Аддзелу Гуманітарных Навук. Кніга 2. Працы Клясы Філёлёгіі. Том 1. Менск: Інстытут Беларускай Культуры (kontsulta data: 2026-03-18).
- ↑ (Bielorrusieraz) «Уладзімір Арлоў выдаў новую кнігу паэзіі лацінкай» Будзьма беларусамi! 2012-08-21 (kontsulta data: 2026-03-18).
- ↑ (Bielorrusieraz) «Нагадаем, што вы можаце чытаць «Нашу Ніву» і лацінкай» Наша Нiва 2023-09-08 (kontsulta data: 2026-03-18).
- ↑ (Bielorrusieraz) Давiдоўскi, Павел. «Беларуская лацiнка» ARCHE 2013-10-16.
- ↑ (Ingelesez) State Committee of the Property of the Republic of Belarus. (2007). National System of Geographic Names Transmission into Roman Alphabet in Belarus. New York: United Nations (kontsulta data: 2026-03-18).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q345194
Multimedia: Belarusian Latin alphabet / Q345194