Bikario (Antzinako Erroma)

Bikarioak Erromako administrazioako goi funtzionarioak ziren, Dioklezianoren administrazioaren aldaketen ondoren, bakoitzak diozesi baten ardura zuena, pretorioko prefekto baten agindupean. Erromatar Inperioaren Ekialdeko zatian, grekoa administrazioan literaturan eta hainbat eremutan erabiltzen zen zati helenizatuan, bikario inperialak, exarch izena zuten.^[1]^[2]

Gobernadore eta bikarioek agintari judizial eta erlijioso gisa jardun zuten beren barrutietan, baina ez zituzten eginkizun militar eta zibilak metatu, horiek, Pretorioko Prefekturan mantendu baitziren. Gobernadore probintzialen status pertsonalaren aniztasunaren kontrara, diozesietako bikarioak maila ezin hobeko ekiteak izan ziren salbuespenik gabe, baina arazo batzuk planteatzen dira probintzietako gobernadore clarissimus eta kontsularrekiko beren jurisdikzioaren benetako irismenari buruz, prokontsulek zuzenean enperadorearen aurrean erantzuten baitzuten.^[3]

Enperadorearen aurrean, zerga-bilketaren eta bere lurralde-barrutietan hasitako jardun judizialen erantzule ziren, eta pretorioko prefektuei zegozkien funtzioak ere eman zitzaizkien, enperadorearen izenean zuzendutako vice sacra epaiketetan (enperadoreordeentzat bakarrik gordetako pribilegioa). Pretorioko prefektuen balizko gehiegikeriei aurre egitea zuen helburu, ohiko eskumenak murriztu baitzizkieten.^[3]

Hitzaren jatorrizko esanahia eta aplikazio tradizionalak

Jatorriz, antzinako Erroman, kargu hori geroago ordezkoa esnahia zuena, zenbait funtzionarioren tituluaren zati gisa erabiltzen zen. Vicarius bakoitza goi mailako funtzionario jakin bati esleituta zegoen, eta vicarius maila adierrazteko hitzaren ondoren, titulu osoa normalean genitibo batekin osatzen zen (adibidez, vicarius praetoris -pretorioaren ordezkoa, agindupekoa-). Are gehaigo, gizartearen maila baxu batean, esklabu baten esklaboa adibidez, agian manumisioa erosteko dirua lortzeko alokatua, servus vicarius bat zen esklabuaren ordezkoa edo esklabuaren agindupekoa.^[4]

Erreferentziak

↑ Barnes, Timothy David. (1982). The New Empire of Diocletian and Constantine. Harvard University Press. 305 or.
↑ Cases, Laurent J.. (2019). «Language and Administrative Structures: The "Vicarii" under Diocletian and Constantine (297-315)» Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte 68 (3): 353–367. ISSN 0018-2311. (kontsulta data: 2025-07-02).
↑ ^a ^b Villalba Duarte, María Victoria (zuz). (2015). Trabajo Fin de Grado: Diocleciano y la primera Tetrarquía. Zaragozako Unibertsitatea.
↑ (Ingelesez) Weaver, P. R. C.. (1964-11). «Vicarius and Vicarianus in the Familia Caesaris» The Journal of Roman Studies 54 (1-2): 117–128. doi:10.2307/298657. ISSN 1753-528X. (kontsulta data: 2025-07-02).

Kanpo estekak

Datuak: Q949190

[1] Barnes, Timothy David. (1982). The New Empire of Diocletian and Constantine. Harvard University Press. 305 or.

[2] Cases, Laurent J.. (2019). «Language and Administrative Structures: The "Vicarii" under Diocletian and Constantine (297-315)» Historia: Zeitschrift für Alte Geschichte 68 (3): 353–367. ISSN 0018-2311. (kontsulta data: 2025-07-02).

[:0-3] Villalba Duarte, María Victoria (zuz). (2015). Trabajo Fin de Grado: Diocleciano y la primera Tetrarquía. Zaragozako Unibertsitatea.

[4] (Ingelesez) Weaver, P. R. C.. (1964-11). «Vicarius and Vicarianus in the Familia Caesaris» The Journal of Roman Studies 54 (1-2): 117–128. doi:10.2307/298657. ISSN 1753-528X. (kontsulta data: 2025-07-02).

[1]

[2]

[3]

[4]