Edukira joan

Bokale (Lapurdi)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bokale
 Lapurdi, Euskal Herria
Guilhon/Guillou basoaren sarrera.

Armarria
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Lapurdi
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaBaiona-2
Izen ofizialaFitxategi:Ez  Boucau
Auzapeza
(2026-2032)		Mathieu Horn
(DVG)
Posta kodea64340
INSEE kodea64140
Herritarrabokales[1]
Geografia
Koordenatuak43°31′25″N 1°29′12″W / 43.5236°N 1.4867°W / 43.5236; -1.4867
Mapa
Azalera5,82 km²
Garaiera0-51 metro
Distantzia4,7 km (Baionatik)
Demografia
Biztanleria8.489 (2018:  34)
alt_left 4.591 (%51,4) (%48,6) 4.339 alt_right
Dentsitatea1.540,89 biztanle/km²
Euskara
Euskaldunak% 8,07 (2010)
Erabilera% 0,36 (2011)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.boucau.fr

Bokale —batzuetan Bokale Berria deitua— Lapurdiko ipar-mendebaldeko eta Gaskoiniako hego-mendebaldeko udalerri bat da. Baiona-Angelu-Biarritz gune metropolitarrean dago.

Izena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1578an Aturri ibaiari aho berria egin zitzaion Baiona aldetik; harrezkero, itsasoratu baino lehen iparralderantz jo beharrean Tarnoseko beheko auzoetatik zuzen joko du. Hori dela eta, gaskoiz lo Bocau Nau («Bokale Berria») deituko diote itsasoratze-gune berriari (1856tik udalerri independente bihurtuko dena Tarnosetik bananduta) eta urak Atlantikora isuritzeko lehengo lekuak, ordea, lo Bocau Vielh izena hartuko du, "Bokale zaharra": egun Bokale Zaharra izenpean hainbeste euskaldunek ezagutzen duten Landetako opor-lekua hain zuzen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Bokale eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Hiriko auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bokaleko herriko etxearen arabera, hiria 9 auzotan banatuta dago:

  • Montespan iparraldean
  • Matignon iparraldean
  • Beyré iparraldean
  • Barthassot iparraldean
  • Lahillade erdigunean
  • Romatet erdigunean
  • Picquessary erdigunean
  • Loustau hegoaldean
  • Saint-Gobain hegoaldean

Etxeak eta auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Pikasarri[2]
  • Pinakia (la Pinède)[2]
  • le Proye[2]
  • Romatet[2]
  • San Gobain[2]
  • Taillats[2]
  • Mahastiak (les Vignes)[2]

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[3]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[4]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeanikoaren eta mendiko klimaren arteko trantsizio-eremuan dago, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[5]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[6].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,6 °C-koa da, 12,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1441 mm-koa da, urtarrilean 13,2 euri-egun eta uztailean 8,2 egun izanik[3]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Anglet udalerrian dago, 7,2 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1473,6 mm-koa delarik[7]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42,9 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12,7 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][7].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 14,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (21,2 °C) eta hotzena urtarrila (8,9 °C). Urteko prezipitazioa 1372 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (192 mm) eta lehorrena uztaila (70 mm).[8]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,29 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (13,7 °C) baino 1,5 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,9 °C) eta hotzena 1972 (12,8 °C).[8]

    Datu klimatikoak (Bokale)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 8.9 9.1 11.3 12.9 15.9 18.8 20.8 21.2 18.9 16.1 11.9 9.6 14.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 133 104 98 114 111 90 70 81 111 130 192 139 1372
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,7 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,80,0+1,1+1,0+1,2+1,3+0,8+1,3+0,4+0,7+0,9+1,1
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,7 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Baionaren iparraldean izanik, Bokale herri aski handia izan da Lapurdiko gainerakoekin alderatuta: XX. mendearen hasierarako 5.000 biztanle zituen jadanik. Hala ere, XX. mendean zehar ez zuen hazkunde nabarmenik izan, baina pixkanaka biztanleak irabaziz joan da. XXI. mendearen hasieran 7.000 biztanleen maila gainditu zuen.

BiztanleriaUrtea10002000300040005000600070008000900018301860189019201950198020102040BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 4.339 gizon, 4.591 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.44
0.94
 
90-94
 
2.03
1.80
 
85-89
 
2.37
3.09
 
80-84
 
3.94
3.69
 
75-79
 
3.72
4.15
 
70-74
 
6.64
4.29
 
65-69
 
6.21
7.03
 
60-64
 
5.29
7.47
 
55-59
 
9.00
7.05
 
50-54
 
8.41
7.08
 
45-49
 
7.78
8.07
 
40-44
 
6.38
4.93
 
35-39
 
5.64
6.25
 
30-34
 
5.12
4.86
 
25-29
 
4.23
5.42
 
20-24
 
3.57
6.38
 
15-19
 
5.84
6.71
 
10-14
 
4.62
6.15
 
5-9
 
4.16
4.66
 
0-4
 
4.62
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[9].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Boucau udalerrian 8.889 biztanle zeuden eta 4.318 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,06 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 38,1), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[11]

8.889biztanle
4.318elkarbizitza-unitate
2,06lagun elkarbizitza-unitateko
2.599familia
Udalerria
% 22
% 28
% 10
% 38
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 2.599 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (1.216). Guraso bakarreko 428 familietatik 345etan ama zen guraso bakarra. 1.417 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 580k seme-alaba bakarra zuten etxean, 476k bi, eta 127k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 955 bikoteetatik 135tan (% 14,1) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.[11]

1.216
955
428
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean1.417
Seme-alaba bat580
Bi seme-alaba476
Hiru seme-alaba93
Lau edo gehiago34

15 urte edo gehiago zituzten 7.519 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 6,9 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 42,7. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 68,5). 80 urte edo gehiagoko 583 biztanleetatik 523 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 60 kolektibitateren batean.[11]

Bakarrik bizi da
15-24% 7
25-39% 20
40-54% 18
55-64% 26
65-79% 25
80 +% 43
Bikotean bizi da
15-24% 15
25-39% 63
40-54% 67
55-64% 63
65-79% 68
80 +% 40

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 39,0 ezkonduta zegoen, eta beste % 19,9 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,2 izatezko bikotean eta % 7,7 PACS bidez lotuta). % 25,2 ezkongabeak ziren, % 7,5 alargunak eta % 8,4 dibortziatuak.[11]

Ezkonduta% 39,0
Ezkongabea% 25,2
Izatezko bikotean% 12,2
Dibortziatuta% 8,4
PACS bidez lotuta% 7,7
Alarguna% 7,5

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 30,2), enplegatuak (% 18,4), eskulangileak (% 16,5), erdi-mailako lanbideak (% 15,7). Talde nagusia (erretiratuak, % 30,2) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.[11]

Udalerria
% 8
% 16
% 18
% 16
% 30
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 4.727 etxebizitza zeuden. Horietatik 4.313 egoitza nagusi ziren, 126 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 288 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (2.641), eta apartamentuak gutxi ziren (2.039). Egoitza nagusietatik 2.581 beren jabearen bizilekuak ziren, 1.655 alokairuan zeuden, 602 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 77 doan lagata.[12]

4.727etxebizitza
4.313egoitza nagusi
2.641etxe
2.039apartamentu

Etxebizitza multzoa

4.313
Egoitza nagusia (4.313)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (126)Hutsik (288)

Etxe mota

2.641
2.039
Etxea (2.641)Apartamentua (2.039)

Jabetza egoera

2.581
1.655
602
Jabeak (2.581)Alokairuan (1.655)HLM (602)Doan lagata (77)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 2006-2020 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (1.068).[12]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik343
1919-1945397
1946-1970708
1971-19901.044
1991-2005753
2006-20201.068

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (1.486). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (2.076 etxebizitzatan). 3.350 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 2.223 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 1.717tan bi edo gehiago.[12]

Gela kopurua

1 gela93
2 gela658
3 gela980
4 gela1.095
5 gela edo gehiago1.486

Berogailu mota

2.076
1.831
Gas sarea (2.076)Fuel-olioa (67)Elektrizitatea (1.831)Gas botila (20)Bestelakoak (318)

Aparkalekua eta ibilgailuak

3.350aparkalekua
2.223ibilgailu 1
1.717ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 5.477 biztanleetatik 4.245 aktibo ziren (% 77,5), horietako 3.727 lanean (% 68,0) eta 518 langabezian (aktiboen % 12,2).

5.47715-64 urteko biztanle
% 77,5aktibo
% 68,0lanean
% 12,2langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 45,5
25-54 urte% 91,9
55-64 urte% 58,3
Gizonak% 79,8
Emakumeak% 75,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 19,9
BEPC, brebeta% 20,1
CAP-BEP% 15,3
Batxilergoa% 11,6
Goi-mailako +2% 8,7
Goi-mailako +3/4% 7,4
Goi-mailako +5% 7,6

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 12,2). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

1.232 ez-aktibotik 402 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 32,6), 369 erretiraturik zeuden (% 30,0) eta 461 bestelako ez-aktibo ziren (% 37,4).

Ez-aktiboak

% 33
% 30
% 37
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 13
% 26
% 30
% 24
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 1.619 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 3.727 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

1.619enplegu udalerrian
% 81,2soldatapeko
% 18,8ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 25.600 eurokoa zen, eta biztanleen % 14 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).

25.600 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
% 14,0pobrezia-tasa▲ Dep.: % 13,3

Hiri senidetuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bokales ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1956ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 2,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Onomastika zerrenda Euskaltzaindia
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 Géoportail - Institut géographique national (France). Géoportail. (kontsulta data: 2011/11/05).
  3. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  4. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  5. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  6. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  7. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Biarritz-Pays-Basque », fiche climatologique. .
  8. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  9. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  10. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  11. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  12. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Bokale_(Lapurdi)&oldid=11840874"(e)tik eskuratuta