Boris Vian

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Boris Vian
Boris Vian - WIKI.jpg
'Patafisikaren Eskolako satrapa

1953ko maiatzak 11 -
Bizitza
Jaiotza Ville-d'Avray1920eko martxoaren 10a
Herrialdea  Frantzia
Lehen hizkuntza frantsesa
Heriotza Paris1959ko ekainaren 23a (39 urte)
Hobiratze lekua Ville-d'Avray
Heriotza modua berezko heriotza (miokardio infartu akutua)
Familia
Ezkontidea(k) Michelle Vian  (1941eko uztailak 5 -  1952)
Ursula Kübler  (1954 -
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa Lycée Condorcet
Lycée Hoche 1935)
École Centrale Paris
(1939 - 1942)
Hizkuntzak frantsesa
Lanbidea
Lanbidea polimata, abeslaria, poeta, tronpeta-jotzailea, kanta-idazlea, margolaria, itzultzailea, Ingeniaria, libretista, antzerkigilea, kazetaria, idazlea, kantugilea, musikaria, musikagilea, gidoigilea, jazz musikaria, literatura kritikaria eta music journalista
Enplegatzailea(k) AFNOR  (1942 -  1946ko otsailak 15)
Lan nabarmenak Egunen aparra
Ttu eginen dut zuen hilobietan
Q19955681
Q16467655
Q3223158
Q3205416
Q17639685
Q3221088
Q17624760
Q3231199
Q19955726
Turmoil in the Swaths
Q2995457
Vercoquin and the Plankton
Q3224081
Heartsnatcher
The Red Grass
Autumn in Peking
Q16535541
Q17176279
Q16684339
Q3226274
Q3286970
Je voudrais pas crever
Q3233602
Q17176182
Q19544588
Le Déserteur
Jasotako sariak
Kidetza Hot Club de France
College of 'Pataphysics
Mugimendua Zazoua
Izengoitia(k) Bison Ravi, Andy Blackshick, Xavier Clarke, S. Culape, Aimé Damour, Michel Delaroche, Joëlle Du Beausset, Gérard Dunoyer, Jules Dupont, Bison Duravi, Fanaton, Hugo Hachebuisson, Zéphirin Hanvélo, Onuphre Hirondelle, Amélie de Labmineuse, Odile Legrillon, Otto Link, Gédéon Mauve, Eugène Minoux, Gédéon Molle, Josèfe Pignerole, Adolphe Schmürz, Vernon Sullivan, Lydio Sincrazi, Anna Tof, Anna Tof de Raspail, Claude Varnier, Boriso Viana eta Vernon Sullivan
Genero artistikoa jazza
Musika instrumentua Tronpeta
IMDb nm0895644

Boris Vian (Ville D’Avray, Paris 1920ko martxoaren 10 - Paris 1959ko ekainaren 23) idazle, olerkari, asmatzaile, ingeniari, musikari eta abeslaria izan zen. Vernon Sullivan goitizenarekin ere idatzi zuen. Antzerki-lanak, abestiak, eleberriak eta ipuinak idatzi zituen. Bere eleberriak eta jazz emanaldiak oso ospetsuak izan ziren.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere familian artea oso garrantzitsua izan zen: bere ama, operaren zalea; bere aita, olerkari afizionatua, ingelesa eta alemanaren itzultzailea, eta mekanika eta elektronikaz interesatua izan zen. Bere aitarengandik etorri zitzaion bere jarrera antimilitarista eta ateoa.

Nerabezaroan hasi zen osasun-arazoak izaten: bihotzeko erreumatismoa eta sukar tifoidea izan zituen. Ikasle aparta izan zen, nahiz eta jazza eta jaiak gehiago gustatu. Hogei urterekin jazzaren orkestra amateur baten parte hartu zuen, anaiekin batera.

1942an ingeniari bihurtu zen eta urtebete pasa eta gero bere lehen eleberriak idatzi zituen: Trouble dans les Andains y Vercoquin et le plancton. Liburu honetan agertzen zaizkigu bere benetako jarduerak: Frantziako Normalkuntzaren Elkartean egiten zuen lana eta jai itzelen antolaketa –surprise-parties delakoak–.

Hurrengo urteetan hainbat jardueretan aritu zen: eleberriak, ipuinak, kronikak eta jazz kritikak egunkarietan eta abar.

1946an argitaratu zuen bere lehen eleberria Vernon Sullivan ezizenarekin. Hau idazle beltz estatubatuarra eta Borias Vian bere itzultzailea zirela suposatzen zen. Liburu hau eta hurrengoak zentsuratuak izan ziren sexua eta bortizkeria direla eta. Honek salmentak handitzea ekarri zuen. Ustezko idazlearen aurkako epaiketa batzuk gertatu eta gero, Vianek onartu zuen bera zela idazlea. Kritikariak biziki haserretu ziren engainu horrengatik eta handik aurrera bere idazlanen aurkako eraso gogorrak jasan behar izan zituen.

Ingeniari lanari utzi zion eta eleberri beltzak itzultzeari ekin zion, baita hitzaldiak emateari ere. Literatur porrot batzuk izan eta gero, narratiba alboratu zuen eta opera bat eta abesti batzuk konposatu zituen, baita disko bat grabatu ere. Bere abestietako batek, “Le deserteur”, jendearen eta kritikarien gaitzespena ekarri zion, soldaduska errefusatzea bultzatzen baitzuen.

1955ean jarduera berri bati ekin zion: Philips enpresak jazz katalogo bat egitea eskatu zion eta geroago enpresaren arte-zuzendari bihurtu zen. 1956an zineman aritu zen, antzezle gisan, baina osasun arazoak itzuli zitzaizkion. Biriketako edema bat izan zen kasu honetan, zeina geroago berragertuko zen. Nahiz eta makal egon, ez zien abestiak idazteari eta filmetan antzezteari utzi.

Boris Vianek J'irai cracher sur vos tombes eleberriaren eskubideak saldu zituen zinemarako egokitzeko. Nahiz eta hasieran berak izan behar gidoigilea, proiektuz kanpo geratu zen. Estreinaldira isilean joan behar izan zuen eta, osasun arazoei nahigabea erantsi zitzaienez gero, bihotzeko bat izan eta hil egin zen.

Hil eta gero, jendearen eta kritikarien onespena jaso zuen eta bere idazlanen milaka ale saldu zituen.

Idazlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Narratiba[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Boris Vian izenarekin:

Euskaraz[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poesia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 1948 Barnum's Digest
  • 1949 Cantilène en gelée
  • 1962 Je voudrais pas crever

Antzerkia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 1947 L'Équarrissage pour tous
  • 1950 Le Dernier des métiers
  • 1951 Tête de Méduse
  • 1951 Le Goûter des généraux
  • 1952 Série Blême
  • 1955 Le Chasseur français
  • 1959 Les Bâtisseurs d'empire
  • 1957 Le Chevalier de neige

Abestiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 1954 Le déserteur
  • 1955 La complainte du progrès
  • 1955 La java des bombes atomiques
  • 1955 Le petit commerce
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Boris Vian Aldatu lotura Wikidatan